17.2 C
Athens
February 25, 2020
Image default
COVER STORY

Tα αρνητικά επιτόκια του Trump βλάπτουν τις τράπεζες της Ευρώπης

Ο πρόεδρος των ΗΠΑ δήλωσε στο Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ (WEF) στο Νταβός ότι τα αρνητικά επιτόκια είναι «Mια κατάσταση στην οποία θα μπορούσα να προσαρμοστώ πολύ γρήγορα». Και προσθέτει: «Μου αρέσει αυτό!». Στη συνέχεια, διαμαρτυρήθηκε για τα σταθερά επιτόκια της Ομοσπονδιακής Τράπεζας των ΗΠΑ (Fed), που θεωρεί ότι δημιουργούν στη χώρα του σοβαρό πρόβλημα.

Άλλοι πάλι διαφωνούν. Οι ευρωπαϊκές τράπεζες έχουν ήδη συνηθίσει σε μεγάλο βαθμό τα αρνητικά επιτόκια και θα μπορούσαν άνετα να τα καταφέρουν χωρίς αυτά. Ο Larry Kudlow, ανώτερος οικονομικός σύμβουλος του προέδρου που επίσης διαφωνεί για τα χαμηλότερα επιτόκια της Fed, κατέστησε σαφές ότι θα προτιμούσε να παραμείνουν θετικά: «Τα αρνητικά επιτόκια δεν είναι κάτι καλό. Πραγματικά βλάπτουν τις τράπεζες, τους αποταμιευτές και σίγουρα τους επενδυτές».

Γνωρίζουμε ότι το μηδέν δεν είναι το απόλυτα κατώτατο όριο για τα επιτόκια, αλλά μπορούμε να δείξουμε ότι δεν φτάνουν πολύ χαμηλά σε αρνητικό ποσοστό. Καθώς η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα και η Τράπεζα της Αγγλίας προετοιμάζονται για τις πρώτες  συναντήσεις τους μέσα στο 2020 αυτή την εβδομάδα και την επόμενη, το θέμα δεν θα σταματήσει εδώ.

Η καλύτερη παρουσίαση που έχω δει για το πρόβλημα που προκαλούν τα αρνητικά επιτόκια στις τράπεζες προέρχεται από τη γερμανική εταιρεία Deposit Solutions. Χρησιμοποίησε τα στοιχεία της ΕΚΤ για να υπολογίσει τι ποσό έχουν καταβάλλει μέχρι τώρα οι ευρωπαίοι δανειστές σε αρνητικά επιτόκια επί της πλεονάζουσας ρευστότητας των κεντρικών τραπεζών. Το συνολικό ποσό ανέρχεται στα 25 δισ. ευρώ (28 δισεκατομμύρια δολάρια).

Το προηγούμενο μέρος της αναφοράς που συντάχτηκε πριν από 6 μήνες, μπορείτε να το διαβάσετε σε αυτό το link. Ο αντίκτυπος είναι σημαντικός. Το τραπεζικό σύστημα της ευρωζώνης εξακολουθεί να πλήττεται και ο τομέας του ενιαίου νομίσματος παραμένει εξαρτημένος κυρίως από τις τράπεζες κι όχι από τις πιστωτικές αγορές όσον αφορά τις οφειλές. Ο πιο αποτελεσματικός τρόπος ώστε να μπορέσουν οι τράπεζες να ξαναφτιάξουν τους ισολογισμούς τους και να ξαναρχίσουν να δανείζουν, θα ήταν να έχουν μεγαλύτερα κέρδη. Ωστόσο, οι πληρωμές με αρνητικά επιτόκια ισοδυναμούν με το 12% των κερδών προ φόρων για τις γερμανικές τράπεζες και με το 23% για τις ελληνικές τράπεζες.

Οτιδήποτε βλάπτει τα ευρωπαϊκά τραπεζικά κέρδη δεν αποτελεί καλή είδηση. Όπως φαίνεται στο γράφημα, η πτώση των κερδών είναι σημαντική και τα τελευταία έσοδα των τραπεζών της ευρωζώνης είναι ελάχιστα πάνω από το επίπεδό τους από την εποχή της χειρότερης κρίσης του 2009:

Το αρνητικό επιτόκιο είναι ελκυστικό για τους δανειολήπτες, όπως ξεκαθάρισε ο πρόεδρος. Για τους δανειστές όμως, είναι ιδιαίτερα επιζήμιο. Τα αρνητικά επιτόκια δημιουργούν επίσης σοβαρά προβλήματα στους αποταμιευτές. Για παράδειγμα, τα οικονομικά της χρηματοδότησης των συνταξιοδοτήσεων αλλάζουν προς το χειρότερο. Καθώς το σύστημα της Ευρώπης είναι πιο εξαρτημένο από τις τράπεζες σε σύγκριση με αυτό των ΗΠΑ, η προτεραιότητά του θα έπρεπε να είναι η εξάλειψη των αρνητικών επιτοκίων έναντι των αγορών ποσοτικής χαλάρωσης – ή τουλάχιστον αυτό υποστηρίζει ο Alberto Gallo από την επενδυτική εταιρεία Algebris Investments στο Λονδίνο.

Σε μια επιπλέον ένδειξη ότι η καινούρια θέση της Christine Lagarde στην ΕΚΤ θα έχει δυσκολίες, η τελευταία έρευνα για τους ανώτερους δανειστές της ευρωζώνης έδειξε ότι η ζήτηση δανείων μειώθηκε επίσης από τις επιχειρήσεις, για πρώτη φορά μετά το 2014. Οι δανειολήπτες είναι ακριβώς εκείνοι που θα πρέπει να ενισχυθούν με χαμηλά ή αρνητικά επιτόκια, επομένως αυτό είναι ανησυχητικό.

Οι εταιρείες, όπως και οι καταναλωτές, μπορεί να αποφασίσουν ότι αν τα επιτόκια είναι αρνητικά, θα πρέπει να διαφοροποιήσουν τις προσδοκίες τους – δηλαδή να εξοικονομήσουν περισσότερα χρήματα και να ξοδεύουν λιγότερα. Η Lagarde, η οποία διεξάγει μια ανάλυση στρατηγικής με σκοπό να δημιουργήσει χρόνο για να μελετήσει τις επιλογές, έχει πολλά που πρέπει να σκεφτεί. Η προτροπή παλιών της φίλων από τα Υπουργεία Οικονομικών της Ευρώπης να ξεκινήσει μια πιο επεκτατική δημοσιονομική πολιτική θα ήταν ο πιο προφανής τρόπος αντιμετώπισης της πτώσης στη ζήτηση δανείων, αλλά και η ομαλοποίηση των επιτοκίων θα βοηθούσε την κατάσταση.

Εν τω μεταξύ, όπως σωστά είπε ο Trump, είναι πιο δύσκολο για μια κεντρική τράπεζα να εφαρμόζει αυστηρή νομισματική πολιτική (hawkish) όταν οι άλλες εφαρμόζουν χαλαρή νομισματική πολιτική (dovish). Αυτό βοήθησε το δολάριο να διατηρηθεί ισχυρό, και τώρα η ΕΚΤ δυσκολεύεται να αυξήσει τα επιτόκια. Οποιαδήποτε κίνηση της Fed φέτος είναι πολύ πιο πιθανό να είναι χαλαρή παρά αυστηρή. Η Τράπεζα της Αγγλίας θα μπορούσε επίσης να δημιουργήσει αναταραχές. Οι Βρετανοί υπουργοί τονίζουν ξανά την ύπαρξη συζητήσεων για μια επιθετική στάση στις διαπραγματεύσεις με την Ευρωπαϊκή Ένωση για μια εμπορική σχέση μετά το Brexit, η αβεβαιότητα αυξάνεται και πάλι, ενώ τα ιδιαίτερα απογοητευτικά νούμερα των λιανικών πωλήσεων δείχνουν ότι η εμπιστοσύνη των καταναλωτών είναι μειωμένη – και ένας λόγος για την Τράπεζα της Αγγλίας να μειώσει τα επιτόκια. Η συνάντηση αυτού του μήνα θα είναι η τελευταία για τον Mark Carney πριν τον διαδεχτεί ο Andrew Bailey, και πολλοί αναλυτές θεωρούν ότι θα φανεί άσχημο το να μην γίνει μείωση αυτό τον μήνα αναγκάζοντας έτσι τον νέο κυβερνήτη της Τράπεζας να ξεκινήσει εκείνος τη θητεία του με μείωση.

Καθώς αυτή θα είναι και η τελευταία πράξη της Τράπεζας της Αγγλίας όσο ακόμα η Βρετανία εξακολουθεί να είναι μέλος της ΕΕ, θα αποτελέσει επίσης και το καταλληλότερο «δώρο» αποχώρησης.

Πώς επηρεάζονται οι αγορές από τις παγκόσμιες επιδημίες;

Οι επιδημίες είναι και πάλι πρώτο θέμα στις ειδήσεις. Δεν είμαι γιατρός και ασφαλώς δεν είμαι σε θέση να αξιολογήσω την πιθανή σοβαρότητα του κορωνοϊού του οποίου το πρώτο κρούσμα επιβεβαιώθηκε στις ΗΠΑ, αφού στην ηπειρωτική Κίνα υπήρξαν αρκετοί νεκροί. Όλοι μας πρέπει να ανησυχούμε όταν εμφανίζεται μια καινούρια ασθένεια και να λυπόμαστε για τους νεκρούς που αφήνει πίσω της. Πέρα από αυτό, κανείς δεν μπορεί να πει με σιγουριά πόσο σοβαρό θα μπορούσε να γίνει το πρόβλημα και μόνο λίγοι εμπειρογνώμονες στον τομέα της επιδημιολογίας και της δημόσιας υγείας έχουν μικρές πιθανότητες να δώσουν απαντήσεις.

Ωστόσο, μπορώ να διαμορφώσω άποψη για το πόσο η τελευταία εν δυνάμει επιδημία θα μπορούσε να επηρεάσει τις αγορές. Στην πραγματικότητα, θα μπορούσε να δημιουργήσει πολλά προβλήματα.

Από ιατρικής πλευράς, μοιάζει περισσότερο με τον κορωνοϊό SARS, ο οποίος προκάλεσε τρόμο στην Ασία το 2003.  Ως περιστατικό κάποιας φοβερής ασθένειας που φτάνει στις ΗΠΑ, θα το παρομοιάζαμε με την επιδημία Ebola της Δυτικής Αφρικής το 2014, η οποία έγινε το μεγαλύτερο θέμα στις ειδήσεις στις ΗΠΑ τον Οκτώβριο του ίδιου έτους μετά την άφιξη στη χώρα λίγων ασθενών που νοσούσαν από Ebola. Επίσης, αποτέλεσε τεράστιο πολιτικό ζήτημα στις μεσοπρόθεσμες εκλογές, γεγονός που καθοδηγήθηκε από το Twitter ενός ειλικρινή ανθρώπου που ονομάζεται Donald J. Trump. Δείτε στο παρακάτω διάγραμμα τα αποτελέσματα που κατέγραψε η Google Trends σχετικά με τις αναζητήσεις για τον Ebola κατά τη διάρκεια του έτους:

Το επόμενο διάγραμμα παρουσιάζει τον δείκτη S&P 500 για το ίδιο έτος. Οι χαμηλές κορυφές τον Αύγουστο και τον Οκτώβριο (όταν η ύφεση οδήγησε σε πωλήσεις κοντά στο 10% σε ημερήσια βάση)  συμπίπτουν ακριβώς με τις υψηλές κορυφές που δείχνουν ανησυχία για τον Ebola.

Διαπιστώνουμε επίσης, ότι τα στελέχη ρωτήθηκαν για τον Ebola σε τηλεσυνέδρια, ενώ σε αυτό το σημείο φαίνεται ότι η Regions Financial Corp., μια τράπεζα που εδρεύει στο Μπέρμιγχαμ της Αλαμπάμα, θεώρησε υπαίτια την εμφάνιση της επιδημίας για την απροθυμία των μικρών επιχειρήσεων να πάρουν δάνεια. Ζητήθηκε επίσης η γνώμη των κατασκευαστών ημιαγωγών και των κατασκευαστών ψαλιδιών.

Σε ένα γενικό πλαίσιο, υπήρχαν μόνο 11 επιβεβαιωμένα κρούσματα Ebola στις ΗΠΑ, ενώ στις 2 περιπτώσεις η μόλυνση έγινε εκτός χώρας. Οι 2 νοσηλευτές που μολύνθηκαν από τον ιό σε αμερικανικό έδαφος ανάρρωσαν. Μόνο 2 άνθρωποι πέθαναν στις ΗΠΑ, ενώ και οι 2 είχαν μολυνθεί στη Δυτική Αφρική.

Φυσικά, αυτή ήταν μια τρομερή δοκιμασία τόσο για τους νοσούντες όσο και για τις οικογένειές τους. Ωστόσο, η ιδέα ότι μια ασθένεια που κατέληξε μόνο σε 2 θανάτους στις ΗΠΑ θα μπορούσε να συμβάλει σημαντικά με μια βελτίωση στο χρηματιστήριο σχεδόν σε ποσοστό 10%, φαίνεται σχεδόν αδιανόητη. Αυτό οφείλεται εν μέρει στην ψυχολογία των μαζών και στον τρόπο με τον οποίο μπορεί να επικρατήσει ο φόβος και ο πανικός. Οφείλεται επίσης στην επαίσχυντη εκμετάλλευση του θέματος από τους πολιτικούς. Επειδή μια νέα επιδημία αποτελεί ένα κλασσικό «απρόοπτο συμβάν», γνωρίζουμε μεν ότι ο κίνδυνος αυξάνεται, αλλά δεν μπορεί να μετρηθεί το μέγεθός του ή το πόσο υψηλό θα ήταν το κόστος αν επιβεβαιώνονταν οι χειρότεροι φόβοι μας. Έχοντας να αντιμετωπίσουν τέτοια προβλήματα, οι αγορές όπως είναι φυσικό έχουν την τάση να πωλούν ανεξέλεγκτα, όχι όμως για πολύ – εκτός κι αν επιβεβαιωθούν τα χειρότερα σενάρια.

Ως άνθρωποι με συναισθήματα οφείλουμε να ευχόμαστε για την υγεία όσων έχουν ασθενήσει και να ελπίζουμε ότι η επιδημία δεν θα προχωρήσει περαιτέρω. Ως ψυχροί επενδυτές, θα λέγαμε ότι ο κορονοϊός μπορεί να προσφέρει μια βολική δικαιολογία για κέρδος. Κρίνοντας δε από το προηγούμενο περιστατικό με τον Ebola, θα μπορούσε ακόμα και να προσφέρει μια μεγάλη ευκαιρία αγοράς.

Η θεωρία του Scott Minerd

Τέλος, ο Scott Minerd από την εταιρεία διαχείρισης κεφαλαίων Guggenheim Partners έχει προειδοποιήσει τους εκπροσώπους στο Νταβός ότι οι παγκόσμιες αγορές στηρίζονται στο «Σχέδιο Πόνζι». Αυτός είναι ένας ιδιαίτερος ισχυρισμός που υποδηλώνει ότι βρισκόμαστε στο τελικό στάδιο της εξέλιξης που προέβλεψε ο Hyman Minsky, κατά το οποίο η αυξανόμενη κερδοσκοπία που τροφοδοτείται από οφειλές τελικά οδηγεί σε κατάρρευση.

Υπάρχει περίπτωση να έχει δίκιο; Θα συζητήσουμε τη θεωρία του Minsky σε ένα live chat την Πέμπτη στις 11 το πρωί στη Νέα Υόρκη, αφού έχουμε πρώτα νέα από την Lagarde στην ΕΚΤ. Οι απόψεις του Minsky τόσο στις αγορές όσο και στα θέματα που αντιμετωπίζει η Lagarde θα είναι πολύ ενδιαφέρουσες. Πηγαίνετε στο κάτω μέρος του TLIV για να παρακολουθήσετε τη συζήτηση, την οποία θα παρουσιάσει ο οικονομολόγος Robert Barbera από το Johns Hopkins University και φίλος του Minsky.

* Ο John Authers είναι αρχισυντάκτης στον τομέα των αγορών. Πριν εργαστεί στη Bloomberg, δούλεψε 29 χρόνια στην εφημερίδα Financial Times όπου ήταν επικεφαλής της Lex Column και σχολιαστής διαχείρισης πωλήσεων. Έχει γράψει το βιβλίο «The Fearful Rise of Markets» και άλλα.

Related posts

Τι κάνουν τα funds με τα πακέτα «κόκκινων» δανείων

banks

Wirtschaftswoche: Η Ελλάδα «τελειώνει» με τα κόκκινα δάνεια των τραπεζών

banks

ΕΤΕ:Σε αποτυχία οδηγείται η εθελουσία

banks

Φορολογικός παράδεισος για funds η Ελλάδα, τι θα προβλέπεται στο νέο νομοσχέδιο για τράπεζες και Κεφαλαιαγορά

banks

Νέο χρήμα από την ΕΚΤ στις τράπεζες!

banks

Moody’s Θετικές οι προοπτικές του ελληνικού τραπεζικού συστήματος

banks

Leave a Comment