Η συνάντηση των ηγετών 37 χωρών, την οποία φιλοξενεί σήμερα ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν στο Μέγαρο των Απομάχων στο Παρίσι, με κύριο θέμα τη συνέχιση της εξοπλιστικής στήριξης της Ουκρανίας έχει ως κύριο σύνθημα την “στρατηγική αφύπνιση” της Ευρώπης. Έρχεται άλλωστε λίγες ημέρες μετά την Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ στην οποία Αμερικανοί και Ευρωπαίοι βρήκαν κοινό έδαφος σε ό,τι αφορά την ανάγκη να επωμισθούν οι τελευταίοι μεγαλύτερα (οικονομικά) βάρη όχι μόνο ως προς την Ουκρανία, αλλά συνολικά ως προς την άμυνα της Γηραιάς Ηπείρου.
Κάτι τέτοιο, υπονοείται, θα έχει και αναζωογονητικές παράπλευρες συνέπειες για την ευρωπαϊκή οικονομία – δεινά δοκιμαζόμενη, παρεμπιπτόντως, και λόγω του ψυχροπολεμικού κλίματος που έχει απλωθεί στα ανατολικά σύνορα.
Όμως ό,τι περιγράφεται ως “αφύπνιση” θα μπορούσε από μιαν άλλη οπτική γωνία να ειδωθεί ως εμβάθυνση της διατλαντικής εξάρτησης και παραμέλησης των εγχώριων δυνατοτήτων. Κοινώς, ως ένας “φόρος υποτελείας” προς την χώρα του Ντόναλντ Τραμπ, κατά τα ήθη που ο ένοικος του Λευκού Οίκου φέρνει στην διεθνή σκηνή.
Αυτό ακριβώς υπογραμμίζει, αναδεικνύοντας ταυτόχρονα την ευρωπαϊκή αβελτηρία, σημείωμα του Eurointelligence υπό τον τίτλο. “Η τιμή της ασφάλειας”. Αξίζει να το αναπαράγουμε ολόκληρο:
Η Γερμανία χρεώνεται περισσότερο για να πληρώσει τις αμυντικές της δαπάνες. Το προσχέδιο του γερμανικού προϋπολογισμού προβλέπει δαπάνες σχεδόν 110 δισ. ευρώ για την άμυνα το 2027, σημαντικά περισσότερα από τα 82 δισ. ευρώ που πρόκειται να δαπανηθούν φέτος. Αλλά τι αγοράζει και από ποιον το αγοράζει; Μία από τις σαφείς απαντήσεις είναι ότι ένα μέρος των εσόδων πηγαίνει στις ΗΠΑ. Η Γερμανία έχει επιδιώξει να αγοράσει αμερικανικούς πυραύλους Tomahawk λόγω των δυνατοτήτων μεγάλου βεληνεκούς που διαθέτουν. Σύμφωνα με τον Φρίντριχ Μερτς, οι ΗΠΑ έχουν ήδη εγκρίνει την αγορά, για άγνωστο αριθμό συστοιχιών.
Έχουμε δει αρκετά ενθουσιώδη δημοσιεύματα των μέσων ενημέρωσης στη Γερμανία σχετικά με τις δυνατότητες του Tomahawk. Η Γερμανία παράγει τον πύραυλο κρουζ Taurus. Αλλά αυτός έχει βεληνεκές μόνο 500 χλμ., το ένα πέμπτο του βεληνεκούς του πυραύλου Tomahawk. Έχουμε δει δημοσιογράφους και σχολιαστές να επισημαίνουν ότι ο πύραυλος Tomahawk μπορεί να πλήξει τη Μόσχα. Υπάρχει μια μικρή λεπτομέρεια που πρέπει να προστεθεί σε αυτό, ωστόσο: δεν σας επιτρέπει να πλήξετε τη Μόσχα. Σας επιτρέπει να ζητήσετε άδεια από τις ΗΠΑ για να πλήξετε τη Μόσχα, και είμαστε βέβαιοι ότι ο Βλαντιμίρ Πούτιν γνωρίζει πολύ καλά τη διαφορά.
Η Γερμανία πληρώνει τώρα και η ίδια για αυτό το προνόμιο. Κατά τη διάρκεια της συνόδου κορυφής του ΝΑΤΟ το 2024, ο Τζο Μπάιντεν υποσχέθηκε να εγκαταστήσει αμερικανικούς πυραύλους μεγάλου βεληνεκούς στη Γερμανία έως το 2026. Φέτος, ο Ντόναλντ Τραμπ αθέτησε αυτή την υπόσχεση αλλά η Γερμανία πετυχαίνει κάτι παρόμοιο. Αντίθετα, ωστόσο, πληρώνει τον λογαριασμό. Νομικά και θεωρητικά, η Γερμανία έχει μεγαλύτερο λόγο για το πότε και πώς να χρησιμοποιήσει τους Tomahawk που αγοράζει η ίδια. Στην πράξη, θα βασίζεται στις ΗΠΑ για πληροφορίες, συντήρηση και υποστήριξη. Οι πύραυλοι και οι εκτοξεύσεις τους, φυσικά, δεν είναι και πολύ καλοί αν δεν λειτουργούν σωστά.
Η αγορά των Tomahawk εντάσσεται σε ένα ευρύτερο μοτίβο. Όταν ανακοινώθηκε η πρώτη μεγάλη αύξηση στις γερμανικές αμυντικές δαπάνες, το 2022, ένα από τα πρώτα μεγάλα στοιχεία ήταν μια μεγάλη παραγγελία για 35 αμερικανικά μαχητικά αεροσκάφη F-35. Εκείνη την εποχή, ένας από τους λόγους για τους οποίους το γερμανικό υπουργείο Άμυνας επέλεξε αυτά τα αεροσκάφη για να αντικαταστήσει τα παλαιά αεροσκάφη Tornado ήταν η κοινή χρήση πυρηνικών όπλων, δηλαδή το ότι η Γερμανία φιλοξενούσε αμερικανικές πυρηνικές βόμβες που ρίπτονταν από αέρος. Οι ΗΠΑ δεν ήθελαν ένα άλλο αεροσκάφος, όπως το Eurofighter Typhoon, να αναπτύξει τα όπλα, οπότε χρησιμοποίησαν το F-35. Η κυβέρνηση Μπάιντεν μπορεί να μην ήταν τόσο άξεστη όσο η κυβέρνηση Τραμπ σε αυτό το θέμα. Αλλά πήγαινε μόνο προς μία κατεύθυνση.
Δεν πρόκειται τόσο για ακατέργαστες δαπάνες. Για το 2025, η εκτίμηση του Ινστιτούτου Κιέλου για το μερίδιο των γερμανικών αμυντικών δαπανών που είχε διατεθεί για αμερικανικά όπλα ήταν 5-7%. Αφορά περισσότερο το πόσο στρατηγικά σημαντικές είναι οι δυνατότητες που αποκτά η Γερμανία. Η προμήθεια αμερικανικών συστημάτων επικεντρώνεται σε βασικούς παράγοντες όπως το F-35, το σύστημα αεράμυνας Patriot ή το Tomahawk. Τα προηγμένα μαχητικά αεροσκάφη, η αεράμυνα και οι πύραυλοι κρουζ μεγάλου βεληνεκούς είναι όλα πολύ σημαντικά. Αλλά είναι δυνατότητες που λείπουν από τη Γερμανία.
Για να αναπτυχθεί μια πραγματική εναλλακτική λύση σε αυτά, πιθανότατα θα χρειαστούν περισσότερες κοινές προμήθειες. Αλλά η Γερμανία έχει αποτύχει ως επί το πλείστον στις πρόσφατες προσπάθειές της να το κάνει αυτό. Το έργο της για τα μαχητικά αεροσκάφη επόμενης γενιάς με τη Γαλλία και την Ισπανία, το μελλοντικό σύστημα μάχης αέρα ή FCAS, κατέρρευσε μετά από μια βιομηχανική διαμάχη μεταξύ Γαλλίας και Γερμανίας. Αυτό πιθανώς σημαίνει χρήση των αμερικανικών αεριωθούμενων για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα. Για τις δυνατότητες επιθέσεων μεγάλης εμβέλειας, υπάρχει ένα κοινό βρετανικό-γερμανικό έργο, στο οποίο η Γαλλία μπορεί επίσης να θέλει να συμμετάσχει. Αλλά αυτό δεν θα συμβεί τουλάχιστον μέχρι τη δεκαετία του 2030, και ούτε ο σχεδιασμός ούτε η κατανομή εργασίας έχουν επιβεβαιωθεί ακόμη γι’ αυτό.
Αυτό το έργο θα αντιμετώπιζε τα ίδια πιθανά προβλήματα με άλλα ad hoc σχέδια αμυντικής συνεργασίας: ποιες δυνατότητες είναι απαραίτητες και ποιος μπορεί να κατασκευάσει τι. Είναι πολιτικά πολύ δύσκολο για τις χώρες της Ευρώπης να αποδεχτούν ότι ένας από τους ομολόγους τους μπορεί να τις παρακάμψει σε οποιοδήποτε από αυτά τα ερωτήματα, ειδικά αν μία από αυτές τις χώρες είναι η Γαλλία. Είναι ευκολότερο, αλλά στρατηγικά υπαγορευμένο, να αγοράσει κανείς απλώς από τις ΗΠΑ.
Κ.Ρ.
