Προθεσμία τεσσάρων μηνών -έως τα τέλη Αυγούστου- έχει η χώρα μας για να πετύχει τα ορόσημα και τους στόχους χρηματοδότησης από το Ταμείο Ανάκαμψης, καθώς παράταση δεν πρόκειται να δοθεί, όπως τόνισε ο Ευρωπαίος επίτροπος Οικονομίας, Παραγωγικότητας, Εφαρμογής και Απλούστευσης, Βάλντις Ντομπρόβσκις, σε αποκλειστική του συνέντευξη στη «Ναυτεμπορική».
«Αυτή τη στιγμή βρισκόμαστε σε ένα στάδιο του πολυετούς πλαισίου, όπου βλέπουμε αυξημένη ανάπτυξη χρηματοδότησης της πολιτικής συνοχής», εξήγησε.
Συναντήσαμε τον Λετονό επίτροπο στο περιθώριο του Φόρουμ των Δελφών, όπου ήταν μεταξύ των πλέον σημαντικών προσκεκλημένων, καθώς είναι επιφορτισμένος να διασφαλίζει ότι οι δημοσιονομικοί κανόνες εφαρμόζονται με συνέπεια σε όλα τα κράτη-μέλη, στο πλαίσιο του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης.
Ο κ. Ντομπρόβσκις τόνισε πάντως ότι «η ελληνική οικονομία βρίσκεται σε καλή κατάσταση, με ανάπτυξη που υπερβαίνει τον μέσο όρο των ρυθμών της Ε.Ε., με ισχυρή δημοσιονομική θέση, με δημοσιονομικό πλεόνασμα και με ταχέως μειούμενο λόγο χρέους προς ΑΕΠ. Φυσικά, είναι σημαντικό να παραμείνουμε σε αυτήν την πορεία και να βασιστούμε σε αυτά τα επιτεύγματα».
Ερωτηθείς μάλιστα από τη «Ναυτεμπορική» αν υπάρχει σκέψη χαλάρωσης του αυστηρού Συμφώνου Σταθερότητας, ο κ. Ντομπρόβσκις τόνισε πως «η γενική ρήτρα διαφυγής υπάρχει μόνο για ένα σενάριο σοβαρής οικονομικής ύφεσης στην Ε.Ε. ή στην Ευρωζώνη στο σύνολό της. Και προς το παρόν, δεν βρισκόμαστε σε αυτό το σενάριο. Βρισκόμαστε σε ένα σενάριο οικονομικής επιβράδυνσης, αλλά όχι ύφεσης».
Ο Βάλντις Ντομπρόβσκις παραδέχεται βέβαια ότι αναμένεται «ένας αρνητικός οικονομικός αντίκτυπος στην ευρωπαϊκή οικονομία κάπου μεταξύ 0,2 και 0,6 ποσοστιαίων μονάδων και ταυτόχρονα αύξηση στον μέσο πληθωρισμό, που μπορεί να είναι πάνω από μία ποσοστιαία μονάδα, γεγονός που θα προκαλέσει ένα στασιμοπληθωριστικό σοκ στην οικονομία».
Αναφορικά με την ενεργειακή κρίση και τα μέτρα στήριξης που λαμβάνονται για τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις, ο Βάλντις Ντομπρόβσκις τόνισε ότι η σύσταση της Επιτροπής στα κράτη-μέλη είναι τα μέτρα «να παραμείνουν προσωρινά και στοχευμένα. Εστιάζοντας την υποστήριξη στα πιο ευάλωτα νοικοκυριά και στις βιομηχανίες που έχουν πληγεί περισσότερο».
Η συνέντευξη του κ. Βάλντις Ντομπρόβσκις έχει ως εξής:
Κύριε επίτροπε, κλείνουμε δύο μήνες από την έκρηξη του πολέμου στον Κόλπο και οι επιπτώσεις βρίσκονται μπροστά μας, μπροστά στην ευρωπαϊκή και την ελληνική οικονομία…
«Πράγματι, έχουμε κάνει κάποια αξιολόγηση σχετικά με τις πιθανές οικονομικές επιπτώσεις του πολέμου στη Μέση Ανατολή στην ευρωπαϊκή οικονομία.
Η σύγκρουση αυτή και το μπλοκάρισμα των Στενών του Ορμούζ δημιουργούν επιπτώσεις, γιατί πρόκειται για ένα εξωτερικό σοκ στην προσφορά ενέργειας, που αντιμετωπίζουμε. Οι τιμές της ενέργειας βρίσκονται σε ιδιαιτέρως υψηλά επίπεδα και, προφανώς, υπάρχει μεγάλη αβεβαιότητα. Ο οικονομικός αντίκτυπος θα εξαρτηθεί από τη διάρκεια της σύγκρουσης, από το μέγεθος του σοκ των τιμών.
Έχουμε κάνει κάποιες εκτιμήσεις για το τι θα σήμαινε αυτό για την ευρωπαϊκή οικονομία και, ανάλογα με διαφορετικά σενάρια, πόσο θα διαρκούσε η σύγκρουση, πόσο έντονο θα ήταν το σοκ στις τιμές της ενέργειας.
Αναμένουμε έναν αρνητικό οικονομικό αντίκτυπο στην ευρωπαϊκή οικονομία κάπου μεταξύ 0,2 και 0,6 ποσοστιαίων μονάδων επί του ΑΕΠ και ταυτόχρονα αύξηση στον πληθωρισμό, σύμφωνα με διαφορετικά σενάρια, που μπορεί να είναι πάνω από μία ποσοστιαία μονάδα».
Άρα, συνολικά, πρόκειται για ένα στασιμοπληθωριστικό σοκ για την οικονομία.
«Για να συγκρίνουμε, πριν από τον πόλεμο στο Ιράν, η οικονομική μας πρόβλεψη ήταν για ανάπτυξη στην Ε.Ε. στο 1,5%, τόσο φέτος όσο και τον επόμενο χρόνο. Τώρα θα επικαιροποιήσουμε τις οικονομικές μας προβλέψεις στο δεύτερο δεκαπενθήμερο του Μαΐου και πιθανότατα μέχρι τότε θα γνωρίζουμε καλύτερα, επίσης, τι ακριβώς συμβαίνει. Αν θα υπάρχει αποκλιμάκωση όσον αφορά το Ιράν. Αν θα έχουν ανοίξει και πάλι με ασφάλεια τα Στενά του Ορμούζ. Έχοντας στη διάθεσή μας τα στοιχεία, θα μπορέσουμε να κάνουμε τη νέα οικονομική πρόβλεψη».
Μιλάμε για τη μεγαλύτερη ενεργειακή κρίση εδώ και 50 χρόνια, υποθέτω. Τι μέτρα υιοθέτησε η Επιτροπή με βάση αυτά τα δεδομένα;
«Πρώτα απ’ όλα, αυτό που βλέπουμε, είναι και πάλι η αστάθεια των τιμών των ορυκτών καυσίμων και από αυτή την άποψη, ήδη από το 2022, όταν είχαμε την προηγούμενη ενεργειακή κρίση…».
Με τη ρωσική εισβολή;
«Ακριβώς, μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία, είχαμε ήδη λάβει μέτρα για να ενισχύσουμε την ανθεκτικότητά μας. Τώρα έχουμε μεγαλύτερο μερίδιο ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Έχουμε καλύτερες διασυνδέσεις. Έχουμε δυνατότητες για εναλλακτικές προμήθειες. Έτσι, είμαστε πιο ανθεκτικοί τώρα για να αντέξουμε αυτό το ενεργειακό σοκ. Ταυτόχρονα, είναι σαφές ότι απαιτείται πολιτική απάντηση, πρώτα και κύρια, στον τομέα της ενέργειας. Και αυτή την εβδομάδα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δημοσίευσε μια έκθεση, με τίτλο “Accelerate EU”, στην οποία σκιαγραφείται η αντίδρασή μας.
Υπάρχουν πολλές διαφορετικές δράσεις, όπως ο συντονισμός της απελευθέρωσης των αποθεμάτων πετρελαίου για τη μεγιστοποίηση του θετικού αντικτύπου, περαιτέρω διασυνδέσεις των ενεργειακών δικτύων, και το προσωρινό πλαίσιο κρατικών ενισχύσεων, που επιτρέπει στα κράτη-μέλη να υποστηρίξουν τις βιομηχανίες που έχουν πληγεί περισσότερο.
Αλλά όσον αφορά μια ευρύτερη πολιτική απάντηση, η σύστασή μας είναι τα μέτρα να παραμείνουν προσωρινά και στοχευμένα. Επίσης, να εστιάζεται η υποστήριξη στα πιο ευάλωτα νοικοκυριά και στις βιομηχανίες που έχουν πληγεί περισσότερο».
Ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης επεσήμανε ότι η Ευρώπη χρειάζεται ένα plan b, εάν η κρίση εξαπλωθεί. Πώς το σχολιάζετε;
«Είναι σαφές ότι πρέπει να παρακολουθούμε την κατάσταση πολύ στενά και να αντιδράσουμε όπως είναι απαραίτητο. Συνεπώς, κατά μία έννοια, θέτουμε τις παραμέτρους για την τρέχουσα κατάσταση και ποια θα πρέπει να είναι η αντιμετώπιση της κρίσης. Και θα έλεγα ότι οι συμβουλές που δίνουμε ως Ευρωπαϊκή Επιτροπή στα κράτη-μέλη της Ε.Ε. είναι επίσης σε μεγάλο βαθμό ευθυγραμμισμένες με αυτές που δίνει το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο στην ευρύτερη διεθνή κοινότητα. Αλλά εάν η κατάσταση επιδεινωθεί, φυσικά, τότε μπορεί να απαιτηθούν περαιτέρω μέτρα».
Με τη βοήθεια του λεγόμενου Ταμείου Ανάκαμψης, η Ελλάδα είχε τη δυνατότητα να χρηματοδοτήσει επενδύσεις και προγράμματα, γεγονός που ενίσχυσε την ανάπτυξη. Το Ταμείο θα ολοκληρωθεί σε τέσσερις μήνες, και το ερώτημα είναι αν θα υπάρξει κάποιο άλλο χρηματοδοτικό εργαλείο για να το αντικαταστήσει.
«Πράγματι, ο μηχανισμός ανάκαμψης και ανθεκτικότητας ολοκληρώνεται φέτος. Συνεπώς, όλα τα ορόσημα και οι στόχοι πρέπει να επιτευχθούν μέχρι τα τέλη Αυγούστου. Όλα τα αιτήματα πληρωμών πρέπει να υποβληθούν μέχρι τα τέλη Σεπτεμβρίου.
Μέχρι τα τέλη Δεκεμβρίου, λήγει επίσης η εντολή της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να δανείζεται από την αγορά για τους σκοπούς αυτού του προγράμματος. Έτσι, φέτος, το πρόγραμμα λήγει.
Είναι πάντως καλό το γεγονός ότι αυτή τη στιγμή βρισκόμαστε σε ένα στάδιο του πολυετούς πλαισίου όπου βλέπουμε αυξημένη ανάπτυξη χρηματοδότησης της πολιτικής συνοχής.
Αυτό, λοιπόν, θα βοηθήσει στο μέλλον. Και υπάρχουν ήδη διαπραγματεύσεις για το επόμενο πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο, 2028 έως 2034. Για την ιστορία πάντως, μέχρι σήμερα, η Ελλάδα έχει εισπράξει πόρους από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας ύψους περίπου 25 δισ. ευρώ – ποσό που αντιστοιχεί στο 68,3% των συνολικών επιχορηγήσεων που της αναλογούν.
Η κυβέρνηση ετοιμάζει τις επόμενες κινήσεις για την υποβολή του 8ου και του 9ου αιτήματος έως το τέλος Αυγούστου.
Τον Αύγουστο θα υποβληθεί το 8ο αίτημα για δάνεια με την ολοκλήρωση 10 οροσήμων αλλά και το 9ο αίτημα για επιχορηγήσεις που απαιτεί την κάλυψη 133 οροσήμων και στόχων, αριθμός – ρεκόρ.
Ως τις 31 Αυγούστου, η Ελλάδα πρέπει να έχει εκπληρώσει και τα 294 ορόσημα και στόχους. Την πρόοδο των αιτημάτων θα κρίνουν συνολικά 177 ορόσημα που πρέπει να ολοκληρωθούν έως το τέλος Αυγούστου».
Όλα αυτά προφανώς τα συζητήσατε με τον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη, που τον συναντήσατε στην Αθήνα, αλλά και με τον υπουργό Οικονομικών Κυριάκο Πιερρακάκη, στους Δελφούς. Ποιο είναι το μήνυμά σας προς την κυβέρνηση αναφορικά με την κατάσταση της ελληνικής οικονομίας;
«Ναι, είχα συνάντηση με τον πρωθυπουργό Μητσοτάκη στο Μέγαρο Μαξίμου και δύο φορές με τον υπουργό Οικονομικών Κυριάκο Πιερρακάκη. Το μήνυμα είναι ότι, συνολικά, η ελληνική οικονομία βρίσκεται σε καλή κατάσταση, με ανάπτυξη που υπερβαίνει τον μέσο όρο των ρυθμών της Ε.Ε., με ισχυρή δημοσιονομική θέση, με δημοσιονομικό πλεόνασμα, με ταχέως μειούμενο λόγο χρέους προς ΑΕΠ.
Συνεπώς, υπήρξε μια αξιοσημείωτη ανάκαμψη. Φυσικά, είναι σημαντικό να παραμείνουμε στην πορεία και να βασιστούμε σε αυτά τα επιτεύγματα.
Η Ελλάδα έχει επίσης χρησιμοποιήσει και χρησιμοποιεί με μεγάλη επιτυχία τα κεφάλαια του Μηχανισμού Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας για επενδύσεις, καθώς και για την προώθηση της μεταρρυθμιστικής ατζέντας. Έτσι, ήταν πράγματι μια πολύ επιτυχημένη εξέλιξη και είναι σημαντικό να βασιστούμε σε αυτό».
Κύριε Ντομπρόβσκις, κλείνοντας αυτή τη συνέντευξη, να σας ρωτήσω αν είστε αισιόδοξος για την κατάσταση της ελληνικής οικονομίας;
«Ναι. Σίγουρα, η Ελλάδα τα πάει πολύ καλύτερα από πολλές άλλες ευρωπαϊκές χώρες αυτή τη στιγμή».
Μεταβλητότητα των τιμών των καυσίμων
Ο Βάλντις Ντομπρόβσκις είναι επίσης επίτροπος για την Υλοποίηση και Απλούστευση. Το καθήκον του δηλαδή είναι να μειώνει τον διοικητικό φόρτο τόσο για τους πολίτες όσο και για τις εταιρείες, και να διασφαλίζει ότι οι κανόνες της Ε.Ε. εφαρμόζονται και επιβάλλονται καλύτερα.
Τι κάνει λοιπόν στο πλαίσιο και αυτών των καθηκόντων του; Μιλώντας μαζί με τον υπουργό Οικονομικών και πρόεδρο του Eurogroup, Κυριάκο Πιερρακάκη, στο Φόρουμ των Δελφών, ο κ. Ντομπρόβσκις τόνισε ότι η Επιτροπή έχει θέσει φιλόδοξους στόχους για μείωση του συνολικού διοικητικού βάρους κατά 25% για όλες τις επιχειρήσεις και κατά 35% για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις. Αυτό θα σήμαινε μειώσεις ετήσιου διοικητικού κόστους περίπου 37,5 δισεκατομμυρίων ευρώ. «Έχουμε κάνει μια δυνατή αρχή, αλλά έχουμε ακόμη δρόμο μέχρι να φτάσουμε τον στόχο των 37,5 δισ. ευρώ».
«Αυτά που κάνουμε», λέει στη «Ναυτεμπορική», «οι στρατηγικοί μας στόχοι, η Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία, η απανθρακοποίηση, η μείωση της εξάρτησης από τα ορυκτά καύσιμα, είναι πλήρως συμβατά με αυτό που χρειαζόμαστε ως αντίδραση στην κρίση αυτή τη στιγμή. Γιατί, για ακόμη μία φορά, η πηγή του προβλήματος είναι η μεταβλητότητα των τιμών των ορυκτών καυσίμων. Η πρόκληση σήμερα προέρχεται από τη μεταβλητότητα των τιμών των ορυκτών καυσίμων. Άρα δεν πρέπει να απομακρυνθούμε από τις πολιτικές που μειώνουν την εξάρτησή μας από τα ορυκτά καύσιμα. Κάτι τέτοιο θα ήταν αντίθετο με αυτό που θέλουμε να πετύχουμε».
Μήπως έχει έρθει η ώρα για χαλάρωση του Συμφώνου Σταθερότητας; Για προσωρινή ενεργοποίηση της ρήτρας διαφυγής, όπως στην περίοδο της πανδημίας, για παράδειγμα;
«Έχουν γίνει κάποιες συζητήσεις σχετικά με την ενεργοποίηση της λεγόμενης γενικής ρήτρας διαφυγής, αλλά πρέπει να ειπωθεί ότι η γενική ρήτρα διαφυγής υπάρχει για ένα σενάριο σοβαρής οικονομικής ύφεσης στην Ε.Ε. ή στην Ευρωζώνη στο σύνολό της. Και προς το παρόν, δεν βρισκόμαστε σε αυτό το σενάριο. Βρισκόμαστε σε ένα σενάριο οικονομικής επιβράδυνσης, αλλά όχι ύφεσης. Ο δημοσιονομικός χώρος είναι περιορισμένος, γι’ αυτό και δεν κινούμαστε προς μια κατεύθυνση γενικευμένων δημοσιονομικών μέτρων χωρίς στόχευση».
