Σε «χρυσωρυχείο» πρώτων υλών για τη χώρα, αναδεικνύεται για την χώρα η Βόρεια Ελλάδα, με τα κρίσιμα ορυκτά και τα πολύτιμα μέταλλα να έχουν εκτιμηθεί σε αξία 18-20 δισ. ευρώ, όπως τόνισε η γενική γραμματέας Ενέργειας και Ορυκτών Πρώτων Υλών στο υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Δέσποινα Παληαρούτα, στη διαδικτυακή της τοποθέτηση στην ημερίδα της voria.gr με θέμα «Ο ορυκτός πλούτος της Βόρειας Ελλάδας: Προκλήσεις και προοπτικές».
Όπως εξήγησε, η συζήτηση για τον ορυκτό πλούτο δεν αφορά μόνο έναν παραγωγικό κλάδο, αλλά αποτελεί στρατηγικό πυλώνα ανάπτυξης που συνδέεται άμεσα με τη βιομηχανία, τις υποδομές, την ενεργειακή μετάβαση και την περιφερειακή συνοχή. «Η βόρεια Ελλάδα θεωρείται δικαίως το πλέον ελπιδοφόρο τμήμα της χώρας για την αξιοποίηση κρίσιμων ορυκτών πρώτων υλών και πολύτιμων μετάλλων», υπογράμμισε, επισημαίνοντας ότι η στρατηγική σημασία του υπεδάφους επεκτείνεται πέρα από τα ελληνικά σύνορα, στην ευρωπαϊκή βιομηχανία.
Σημαντικά έργα και κοιτάσματα
Όπως είπε χαρακτηριστικά, στη Χαλκιδική, τα κοιτάσματα χαλκού και χρυσού στις Σκουριές και την Ολυμπιάδα κατατάσσουν την περιοχή ανάμεσα στους βασικούς μεταλλευτικούς πυρήνες της χώρας, ενώ στη Θράκη έργα όπως το Πέραμα Έβρου και οι Σάπες Ροδόπης προσελκύουν σημαντικό επενδυτικό ενδιαφέρον. Επιπλέον, η Αλεξανδρούπολη ξεχωρίζει για την παρουσία κρίσιμων μετάλλων υψηλής στρατηγικής αξίας, όπως το ρήνιο, που συνδέεται με σύγχρονες βιομηχανικές και ενεργειακές εφαρμογές.
Η σημασία των ορυκτών πρώτων υλών, όπως επισήμανε, αποκτά ακόμα μεγαλύτερη διάσταση στην πράσινη μετάβαση, την ψηφιακή οικονομία και την ανάπτυξη υποδομών. «Χωρίς πρώτες ύλες δεν μπορεί να υπάρξει ενεργειακή μετάβαση», τόνισε, επισημαίνοντας ότι ο χαλκός είναι απαραίτητος για τα ηλεκτρικά δίκτυα, την ηλεκτροκίνηση και τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, ενώ το γερμάνιο χρησιμοποιείται σε τεχνολογία αιχμής, από ημιαγωγούς και τρανζίστορ μέχρι συστήματα νυχτερινής όρασης και φωτοβολταϊκά υψηλής απόδοσης.
Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, η συζήτηση για τις κρίσιμες πρώτες ύλες συνδέεται πλέον με τη στρατηγική αυτονομία των κρατών. «Η βόρεια Ελλάδα μπορεί να αποτελέσει κρίσιμο κρίκο στην ευρωπαϊκή αλυσίδα εφοδιασμού», επεσήμανε, τονίζοντας ωστόσο ότι η αξιοποίηση των κοιτασμάτων απαιτεί μακροχρόνιες επενδύσεις.
Βιωσιμότητα, διαφάνεια, κοινωνική αποδοχή-Τοπικό αποτύπωμα και ανάπτυξη
Η σύγχρονη προσέγγιση, όπως εξήγησε, βασίζεται σε τρεις βασικές αρχές: βιωσιμότητα, διαφάνεια και κοινωνική αποδοχή και τόνισε ότι η συμμετοχή και η εμπιστοσύνη των τοπικών κοινωνιών είναι απαραίτητες για την επιτυχία κάθε επένδυσης. Στο πλαίσιο αυτό, τόνισε ότι η ανάπτυξη του κλάδου προϋποθέτει έγκαιρη ενημέρωση των πολιτών, θεσμοθετημένη συμμετοχή στη διαδικασία λήψης αποφάσεων και δίκαιη κατανομή των ωφελειών σε τοπικό επίπεδο, ενώ η τοπική κοινωνία δεν είναι παθητικός αποδέκτης αλλά ενεργός εταίρος.
Από πλευράς πολιτείας, στόχος είναι η δημιουργία ενός προβλέψιμου περιβάλλοντος για επενδύσεις, με ενίσχυση της γεωλογικής έρευνας, σαφείς κανόνες αξιοποίησης των πόρων, περιβαλλοντικούς κανονισμούς και σύνδεση του κλάδου με τη συνολική αναπτυξιακή στρατηγική της χώρας. Κατά την ίδια, ειδική ομάδα εργασίας του ΥΠΕΝ προχωρά στην επικαιροποίηση του εθνικού σχεδίου για τις ορυκτές πρώτες ύλες, ευθυγραμμισμένου με τις ευρωπαϊκές κατευθύνσεις και τις ανάγκες της σύγχρονης οικονομίας, ενώ ρυθμίσεις του κλάδου επεξεργάζονται για ένταξη στα επόμενα νομοσχέδια.
Η αξιοποίηση του ορυκτού πλούτου έχει ισχυρό τοπικό αποτύπωμα, δημιουργώντας θέσεις εργασίας, ενισχύοντας τις τοπικές επιχειρήσεις και υποδομές και συνεισφέροντας στην εθνική οικονομία. Περιοχές όπως η Χαλκιδική, η Δυτική Μακεδονία και η Θράκη δείχνουν ότι η ορθολογική εκμετάλλευση των φυσικών πόρων μπορεί να συνδεθεί με τη βιομηχανική δραστηριότητα και την περιφερειακή ανάπτυξη.
«Η συζήτηση για τον ορυκτό πλούτο δεν ανήκει στο παρελθόν, αλλά στο παρόν και στο μέλλον», τόνισε και υπογράμμισε ότι οι πρώτες ύλες θα αποτελέσουν κρίσιμο παράγοντα για την ενεργειακή μετάβαση, την οικονομική ανάπτυξη και την ανθεκτικότητα της χώρας. «Η πρόκληση είναι να αξιοποιήσουμε αυτό το δυναμικό με τρόπο υπεύθυνο, βιώσιμο και στρατηγικό – και αφορά όλους μας», σημείωσε εμφατικά.
Βαρτζόπουλος: Ναι στην αξιοποίηση ορυκτών, με στήριξη στις τοπικές κοινωνίες
Σαφές μήνυμα υπέρ της αξιοποίησης του ορυκτού πλούτου έστειλε ο υφυπουργός Υγείας και Κοινωνικής Αλληλεγγύης, Δημήτρης Βαρτζόπουλος (αρμόδιος για θέματα ψυχικής υγείας) και βουλευτής Β’ Θεσσαλονίκης της ΝΔ, επισημαίνοντας ότι η σχετική συζήτηση παραμένει «ταμπού» εξαιτίας του λαϊκισμού και της έντονης πολιτικής αντιπαράθεσης που χαρακτηρίζει την Ελλάδα εδώ και δεκαετίες.
Μιλώντας για ένα «ακανθώδες θέμα», όπως το χαρακτήρισε, υποστήριξε ότι ο δισταγμός γύρω από την ανάπτυξη τέτοιων δραστηριοτήτων είναι επιζήμιος, καθώς όπως ανέφερε, πρόκειται για έναν τομέα με υψηλή προστιθέμενη αξία και χαμηλό κόστος παραγωγής. Παράλληλα, τόνισε ότι η εξέλιξη της επιστήμης έχει περιορίσει τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις σε «σχεδόν μηδενικά επίπεδα», ενώ τα οφέλη για την κοινωνία είναι σημαντικά.
Επικαλούμενος την εμπειρία του από τη Β’ Θεσσαλονίκης και ειδικότερα από τον δήμο Βόλβης, έκανε λόγο για έντονο ενδιαφέρον των πολιτών, και κυρίως των νέων, για απασχόληση στον κλάδο. Όπως είπε, καταγράφεται μεγάλος αριθμός αιτημάτων, γεγονός που, κατά τον ίδιο, αποδεικνύει ότι οι τοπικές κοινωνίες βλέπουν θετικά τη συγκεκριμένη δραστηριότητα. Μεταξύ άλλων, ο ίδιος υπογράμμισε την ανάγκη στήριξης τέτοιων πρωτοβουλιών, εκτιμώντας ότι μπορούν να συμβάλουν ουσιαστικά στην ανάπτυξη και την ενίσχυση της τοπικής οικονομίας.
ΣΜΕ:Η Ευρώπη υποτιμά τα ορυκτά και μένει πίσω
«Η Ευρώπη υποτιμά τη στρατηγική σημασία των ορυκτών πρώτων υλών, λειτουργώντας σαν να πατά ένα ΑΤΜ και να εμφανίζονται μαγικά», τόνισε ο πρόεδρος του Συνδέσμου Μεταλλευτικών Επιχειρήσεων (ΣΜΕ), Κωνσταντίνος Γιαζιτζόγλου. Χαρακτήρισε λανθασμένη την αντίληψη της Δύσης ότι οι πρώτες ύλες είναι δεδομένες, επισημαίνοντας τη σημασία τους για γεωπολιτική ισχύ, τεχνολογία και οικονομική σταθερότητα.
Έμφαση έδωσε στην κυριαρχία της Κίνας, που ελέγχει έως τα 2/3 της παγκόσμιας παραγωγής κρίσιμων πρώτων υλών και ανέφερε το παράδειγμα ορυχείου αντιμονίου στον Καναδά που έκλεισε μετά από εξαγορά, εκτοξεύοντας τις τιμές. ‘Ασκησε κριτική στην ΕΕ για «μισές αλήθειες» και εξάρτηση από εισαγωγές, παρά το αυστηρό πλαίσιο παραγωγής.
Για την Ελλάδα, σημείωσε ότι ήδη παράγονται αλουμίνιο και βωξίτης, ενώ αναμένεται παραγωγή χαλκού και γαλλίου, καλύπτοντας πλήρως τις ανάγκες της ΕΕ στο τελευταίο. Χαρακτήρισε ανεπαρκή τον ευρωπαϊκό στόχο για μείωση εξάρτησης από την Κίνα κατά 10% έως το 2030, λόγω περιορισμένων έργων και αργών διαδικασιών. Κύριο εμπόδιο για τη χώρα είναι η γραφειοκρατία και οι καθυστερήσεις στις αδειοδοτήσεις, τις οποίες περιέγραψε ως «μικρές πέτρες» που ανακόπτουν την ανάπτυξη. «Σε 20 χρόνια που χρειάζονται σήμερα για μια άδεια, η Ευρώπη δεν θα είναι η ίδια», τόνισε η ίδια, καλώντας σε άμεσες αλλαγές για ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας.
Η βόρεια Ελλάδα στον χάρτη των κρίσιμων μετάλλων
Η βόρεια Ελλάδα παραμένει μια από τις πιο πλούσιες μεταλλογενετικά περιοχές της Ευρώπης, τόνισε ο καθηγητής Κοιτασματολογίας-Γεωχημείας στο ΑΠΘ, Βασίλης Μέλφος, επισημαίνοντας τη διαχρονική σημασία του ορυκτού πλούτου. Από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα, περιοχές όπως το Παγγαίο, η Θάσος και η Χαλκιδική αποτέλεσαν μοχλό ισχύος και ανάπτυξης. Στη σύγχρονη εποχή, επισήμανε ότι η Ελλάδα διαθέτει σημαντικά αποθέματα βασικών και κρίσιμων μετάλλων: χρυσό, άργυρο, χαλκό, μόλυβδο, ψευδάργυρο, αλλά και γάλλιο, γερμάνιο, ίνδιο, αντιμόνιο, τελλούριο, βισμούθιο, βολφράμιο και ρήνιο, με ιδιαίτερη συγκέντρωση σε Θράκη, Κιλκίς και Χαλκιδική. Το ρήνιο εμφανίζεται σε από τις υψηλότερες παγκοσμίως περιεκτικότητες, ενώ υπάρχουν και νικέλιο, κοβάλτιο και ουράνιο (μη εκμεταλλεύσιμο), σύμφωνα με τον ίδιο και πρόσθεσε ότι κρίσιμα μέταλλα όπως αντιμόνιο και βολφράμιο συνδέονται με σύγχρονες τεχνολογίες και αμυντικά συστήματα.
Γεωπολιτικά, κατά τον ίδιο, η Ελλάδα έχει πλεονεκτική θέση στον ευρωπαϊκό χάρτη των πρώτων υλών, αλλά η αξιοποίηση απαιτεί μακροχρόνιες επενδύσεις. Τόνισε την ανάγκη ανάπτυξης μεταλλουργίας και καθετοποίησης της παραγωγής, ώστε η χώρα να παράγει προϊόντα υψηλής αξίας και όχι μόνο πρώτες ύλες, υπογραμμίζοντας τις χαμένες ευκαιρίες του παρελθόντος.
Επισήμανε την ανάγκη επιτάχυνσης διαδικασιών, ενίσχυσης της εκπαίδευσης και καλύτερης σύνδεσης με την αγορά εργασίας, προειδοποιώντας ότι χωρίς άμεσες παρεμβάσεις η Ελλάδα κινδυνεύει να μην αξιοποιήσει πλήρως τον ορυκτό της πλούτο.
