Του Στέφανου Νικολαΐδη
Η ενίσχυση της αμυντικής συνεργασίας Γαλλίας–Τουρκίας και η εμπλοκή γαλλικών εταιρειών στο έργο της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας–Κύπρου διαμορφώνουν μια σύνθετη εξίσωση για την Ανατολική Μεσόγειο. Το Παρίσι επιδιώκει να αναπτύξει έναν νέο δίαυλο συνεργασίας με την Άγκυρα, ενώ ταυτόχρονα έχει αποκτήσει άμεσο επιχειρηματικό συμφέρον στην υλοποίηση του Great Sea Interconnector (GSI), ενός έργου στρατηγικής σημασίας για την Ελλάδα, την Κύπρο και την ευρωπαϊκή ενεργειακή ασφάλεια.
Ωστόσο, η παράλληλη εξέλιξη των δύο υποθέσεων δεν σημαίνει κατ’ ανάγκην ότι η μία θα επηρεάσει την άλλη. Αυτό είναι το βασικό συμπέρασμα του Κωνσταντίνου Φίλη, ο οποίος, μιλώντας στο -, εκτιμά ότι η αμυντική προσέγγιση Παρισιού – Άγκυρας δεν συνιστά άμεση απειλή για την προοπτική υλοποίησης της ηλεκτρικής διασύνδεσης. Ταυτόχρονα, διατυπώνει επιφυλάξεις για το κατά πόσο η Ελλάδα μπορεί να θεωρεί δεδομένη τη στρατιωτική συνδρομή της Γαλλίας σε περίπτωση κρίσης.
Γιατί το καλώδιο δεν απειλείται από τη γαλλοτουρκική προσέγγιση
«Σίγουρα δεν υπάρχει κανένας κίνδυνος η γαλλική επιδίωξη βελτίωσης των σχέσεων με την Τουρκία να επηρεάσει τη στάση της στο ζήτημα της ηλεκτρικής διασύνδεσης», σημειώνει ο Κωνσταντίνος Φίλης.
Όπως εξηγεί, στο έργο εμπλέκονται δύο γαλλικές εταιρείες, η Meridiam, η οποία έχει αποκτήσει την πλειοψηφική συμμετοχή στην εταιρεία του GSI, και η Nexans, που έχει αναλάβει το καλωδιακό σύστημα. Πρόκειται για επιχειρηματικούς φορείς με συγκεκριμένες συμβατικές υποχρεώσεις, οι οποίες δεν μπορούν να παραμεριστούν εξαιτίας της παράλληλης ανάπτυξης αμυντικών σχέσεων μεταξύ των δύο κρατών.
Η αμυντική συνεργασία Γαλλίας–Τουρκίας, άλλωστε, βρίσκεται ακόμη σε αρχικό στάδιο, σύμφωνα με τον ίδιο. «Υπάρχει αμοιβαία καχυποψία και αμοιβαία δυσπιστία», αναφέρει, εκτιμώντας ότι είναι πρόωρο να θεωρηθεί πως η νέα σχέση έχει αποκτήσει τέτοιο βάθος ώστε να επηρεάζει άλλους τομείς συνεργασίας.
Ακόμη και στην περίπτωση που η αμυντική προσέγγιση αποδώσει καρπούς, ο κ. Φίλης δεν θεωρεί ότι θα έχει αρνητική επίπτωση στο καλώδιο. Αντίθετα, αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο μιας έμμεσης θετικής επίδρασης, εφόσον η βελτίωση των σχέσεων Παρισιού–Άγκυρας δημιουργήσει έναν λειτουργικό δίαυλο επικοινωνίας μεταξύ των δύο πλευρών. Διευκρινίζει, πάντως, ότι δεν διακρίνει άμεση σύνδεση ανάμεσα στις δύο εξελίξεις.
Τα όρια της γαλλικής στήριξης προς την Ελλάδα
Η διάκριση ανάμεσα στα επιχειρηματικά συμφέροντα και τις στρατηγικές επιλογές της Γαλλίας οδηγεί στο ευρύτερο ερώτημα για το τι μπορεί να αναμένει η Αθήνα από το Παρίσι.
Ο Κωνσταντίνος Φίλης χαρακτηρίζει τη Γαλλία σύμμαχο της Ελλάδας, επισημαίνει ωστόσο ότι δεν διαθέτει το ίδιο διεθνές εκτόπισμα με τις Ηνωμένες Πολιτείες ούτε επιδεικνύει πάντοτε, κατά την εκτίμησή του, την ίδια αποφασιστικότητα.
Αναγνωρίζει ως σημαντική την πρόβλεψη της ανανεωμένης αμυντικής συμφωνίας Ελλάδας–Γαλλίας για συνδρομή σε περίπτωση αμφισβήτησης της ελληνικής κυριαρχίας. Υπογραμμίζει, όμως, ότι η ύπαρξη μιας τέτοιας συμφωνίας δεν αρκεί από μόνη της για να εξαλειφθούν όλα τα ερωτήματα σχετικά με τον τρόπο και τις συνθήκες εφαρμογής της.
«Αν με ρωτάτε κατά πόσο μπορούμε να πούμε ότι ο γαλλικός στόλος ή οι γαλλικές ένοπλες δυνάμεις θα συνδράμουν την ελληνική προσπάθεια σε περίπτωση που συμβεί το οτιδήποτε, έχω μια σχετική αμφιβολία», σημειώνει.
Καθοριστικό ρόλο, σύμφωνα με τον ίδιο, διαδραματίζουν τα συγκεκριμένα συμφέροντα που έχει αναπτύξει η Γαλλία στην Ελλάδα, στην Κύπρο και στην ευρύτερη περιοχή. Η παρουσία γαλλικών επιχειρηματικών ομίλων και τα ενεργειακά διακυβεύματα δημιουργούν ένα πλέγμα συμφερόντων που μπορεί να λειτουργήσει ως παράγοντας σταθερότητας, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι μεταφράζεται αυτομάτως σε δέσμευση στρατιωτικής παρέμβασης σε κάθε πιθανό σενάριο.
Το καλώδιο Ελλάδας–Κύπρου δεν αποτελεί απλώς μια ενεργειακή επένδυση. Η ηλεκτρική διασύνδεση συνδέεται με την ενεργειακή ασφάλεια της Κύπρου, την άρση της ηλεκτρικής της απομόνωσης από το ευρωπαϊκό δίκτυο και τον ευρύτερο σχεδιασμό για τις ενεργειακές υποδομές στην Ανατολική Μεσόγειο.
Η γαλλική συμμετοχή προσδίδει στο έργο πρόσθετη οικονομική και διπλωματική διάσταση. Υπενθυμίζεται ότι η Meridiam έχει αποκτήσει το 66% της Great Sea Interconnector, ενώ η Nexans έχει αναλάβει την κατασκευή και εγκατάσταση του καλωδιακού συστήματος. Η επανεκκίνηση των ερευνών βυθού αποτελεί κρίσιμο βήμα για την πρόοδο του έργου, το οποίο έχει βρεθεί αντιμέτωπο με τις τουρκικές αντιδράσεις σχετικά με την πορεία του.
Για τον Κωνσταντίνο Φίλη, ενδεχόμενη νέα εμπλοκή των ερευνών εξαιτίας των τουρκικών αντιδράσεων θα αναδείκνυε ευρύτερα ζητήματα: την ικανότητα της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των μεγάλων ευρωπαϊκών δυνάμεων να στηρίζουν έμπρακτα έργα στρατηγικής σημασίας, αλλά και τα όρια της ευρωπαϊκής συνεργασίας όταν συγκρούονται διαφορετικές εθνικές επιδιώξεις.
Το ερώτημα δεν αφορά, επομένως, μόνο το αν η Γαλλία θα συνεχίσει να υποστηρίζει το καλώδιο. Αφορά και το κατά πόσο η ευρωπαϊκή στρατηγική αυτονομία μπορεί να αποκτήσει συγκεκριμένο περιεχόμενο όταν ένα έργο κοινού ενδιαφέροντος συναντά αντιδράσεις από μια χώρα που είναι ταυτόχρονα μέλος του ΝΑΤΟ και συνομιλητής των ευρωπαϊκών πρωτευουσών.
Οι εκκρεμότητες που παραμένουν
Η αμυντική προσέγγιση δεν σημαίνει ότι έχουν ξεπεραστεί οι διαφωνίες μεταξύ Παρισιού και Άγκυρας. Ο κ. Φίλης επισημαίνει ότι εξακολουθούν να υπάρχουν σημαντικές εκκρεμότητες, τόσο στο πεδίο της στρατιωτικής συνεργασίας όσο και στις ευρωτουρκικές σχέσεις, οι οποίες επηρεάζουν συνολικά τη μεταξύ τους σχέση.
Οι επαφές των δύο ηγεσιών έχουν βελτιωθεί το τελευταίο διάστημα, χωρίς, κατά την εκτίμησή του, να έχουν φτάσει στο επίπεδο μιας πλήρους πολιτικής σύγκλισης.
Παράλληλα, ο ίδιος εντάσσει την προσέγγιση στο ευρύτερο πολιτικό περιβάλλον της Γαλλίας, επισημαίνοντας ότι η επόμενη ημέρα της γαλλικής πολιτικής σκηνής αποτελεί παράγοντα που μπορεί να απασχολεί την Άγκυρα. Όπως σημειώνει, ο Τούρκος πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν θα μπορούσε να επιδιώκει να έχει βελτιώσει τις σχέσεις με το Παρίσι όσο βρίσκεται στην προεδρία ο Εμανουέλ Μακρόν, καθώς μια ενδεχόμενη μελλοντική επικράτηση της Μαρίν Λεπέν θα μπορούσε να δημιουργήσει δυσκολότερες συνθήκες για τις σχέσεις με την Τουρκία.
Σε κάθε περίπτωση, η εξέλιξη των γαλλοτουρκικών σχέσεων θα πρέπει να αξιολογείται με βάση συγκεκριμένες αποφάσεις και αποτελέσματα, και όχι μόνο από την υπογραφή ενός οδικού χάρτη συνεργασίας.
-: -
Διαβάστε τις Ειδήσεις σήμερα και ενημερωθείτε για τα πρόσφατα νέα.
Ακολουθήστε το - στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
