Με περισσότερες από 1.200 φοροαπαλλαγές, εκπτώσεις και ειδικά φορολογικά καθεστώτα να επιβαρύνουν κάθε χρόνο τον κρατικό προϋπολογισμό, η κυβέρνηση ανοίγει τον φάκελο των φορολογικών δαπανών,
αναζητώντας δημοσιονομικό χώρο για τη χρηματοδότηση νέων πολιτικών.
Το μήνυμα που εκπέμπεται σε όλους τους τόνους από το οικονομικό επιτελείο είναι σαφές, ότι δεν εξετάζεται ένα σχέδιο οριζόντιας κατάργησής τους, αλλά μια συνολική αξιολόγηση της αποτελεσματικότητάς τους, ώστε να διαπιστωθεί ποιες εξακολουθούν να υπηρετούν τον σκοπό για τον οποίο θεσπίστηκαν και ποιες έχουν πλέον κλείσει τον κύκλο τους.
Στο πλαίσιο αυτό, έχει ανοίξει η συζήτηση για την πρώτη συνολική χαρτογράφηση όλων των φορολογικών εξαιρέσεων, εκπτώσεων και ειδικών καθεστώτων που ισχύουν σήμερα για φυσικά πρόσωπα, επιχειρήσεις, ακίνητα και αγαθά.
Πρόκειται ουσιαστικά, όπως ξεκαθαρίζουν κορυφαία στελέχη, για μια διαδικασία που δεν συνδέεται αποκλειστικά με την ανάγκη ενίσχυσης των δημόσιων εσόδων, αλλά αποτελεί μέρος ενός ευρύτερου σχεδιασμού ανακατεύθυνσης πόρων προς τομείς αυξημένης κοινωνικής και αναπτυξιακής προτεραιότητας.
Το ισχύον, άλλωστε, πλέγμα φορολογικών απαλλαγών διαμορφώθηκε σταδιακά, σε διαφορετικές περιόδους και υπό διαφορετικές
οικονομικές και κοινωνικές συνθήκες, με αποτέλεσμα πολλές από τις ρυθμίσεις που θεσπίστηκαν για να αντιμετωπίσουν έκτακτες ανάγκες ή να στηρίξουν συγκεκριμένες δραστηριότητες, να μην αποδίδουν σήμερα το αναμενόμενο αποτέλεσμα.
Επισημαίνεται ότι ευρωπαϊκοί θεσμοί, διεθνείς οργανισμοί, αλλά και ελληνικοί φορείς οικονομικής ανάλυσης, έχουν επανειλημμένα επισημάνει ότι το ισχύον φορολογικό σύστημα χαρακτηρίζεται από μεγάλη πολυπλοκότητα και πληθώρα εξαιρέσεων.
Από την άλλη πλευρά, η κυβέρνηση καλείται σήμερα να χρηματοδοτήσει νέες παρεμβάσεις για τη στήριξη των οικογενειών, του δημογραφικού, της δημόσιας υγείας, της στεγαστικής πολιτικής και της ανάπτυξης, χωρίς να προχωρήσει σε αυξήσεις φόρων.
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, η αξιολόγηση των φορολογικών δαπανών θεωρείται μία από τις βασικές πηγές εξεύρεσης πρόσθετου δημοσιονομικού χώρου.
Πάνω από 1200 οι φορολογικές απαλλαγές
Τα διαθέσιμα στοιχεία δείχνουν ότι σήμερα καταγράφονται περισσότερες από 1.200 φορολογικές απαλλαγές και ειδικές ρυθμίσεις, οι οποίες καλύπτουν σχεδόν κάθε πεδίο της οικονομικής δραστηριότητας.
Μεγάλο μέρος αφορά τη φορολογία κεφαλαίου, όπως οι απαλλαγές και οι εκπτώσεις που συνδέονται με τον ΕΝΦΙΑ, τις μεταβιβάσεις ακινήτων, τις γονικές
παροχές, τις δωρεές και τις κληρονομιές, μέτρα που τα τελευταία χρόνια συνέβαλαν στην ενίσχυση της αγοράς ακινήτων και στη διευκόλυνση των μεταβιβάσεων περιουσίας.
Εξίσου σημαντικό είναι το πλέγμα των κινήτρων για τις επιχειρήσεις, το οποίο περιλαμβάνει ειδικά φορολογικά καθεστώτα, απαλλαγές για επενδύσεις, μειωμένους συντελεστές και ειδικές εκπτώσεις που θεσπίστηκαν με στόχο την προσέλκυση επενδύσεων και την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας.
Αντίστοιχα, πλήθος φορολογικών ελαφρύνσεων αφορά φυσικά πρόσωπα, εισοδήματα από κεφάλαιο, ειδικές κοινωνικές ομάδες ή ρυθμίσεις που θεσπίστηκαν σε διαφορετικές οικονομικές συγκυρίες, γεγονός που καθιστά αναγκαία την επανεξέτασή τους.
Ιδιαίτερο βάρος έχουν και οι εξαιρέσεις στον ΦΠΑ, με μειωμένους συντελεστές ή απαλλαγές που καλύπτουν την εκπαίδευση, τον
πολιτισμό, χρηματοοικονομικές υπηρεσίες, βασικά αγαθά και ειδικά καθεστώτα για τις νησιωτικές
περιοχές.
Παρεμβάσεις χωρίς οριζόντιο χαρακτήρα
Σε κάθε περίπτωση, οι παρεμβάσεις που εξετάζονται δεν θα έχουν οριζόντιο χαρακτήρα, αφού η αξιολόγηση θα γίνει ανά κατηγορία και με βασικό κριτήριο
τη σχέση κόστους – οφέλους κάθε φορολογικής παρέμβασης.
Αυτό ουσιαστικά σημαίνει ότι θα εξεταστεί κατά πόσο κάθε απαλλαγή εξακολουθεί να παράγει μετρήσιμο οικονομικό ή κοινωνικό αποτέλεσμα σε σχέση με την απώλεια εσόδων που προκαλεί.
Στο οικονομικό επιτελείο υπογραμμίζουν ότι στόχος δεν είναι η κατάργηση των φοροαπαλλαγών συνολικά, αλλά ο εντοπισμός εκείνων που έχουν πλέον ξεπεραστεί από τις εξελίξεις ή δεν επιτυγχάνουν τον σκοπό για τον οποίο θεσπίστηκαν.
Σε αρκετές περιπτώσεις, μάλιστα, εξετάζεται η αντικατάσταση οριζόντιων φορολογικών ελαφρύνσεων από περισσότερο στοχευμένες ενισχύσεις προς ομάδες με αυξημένες ανάγκες.
Στοχευμένες αναπτυξιακές πολιτικές
Η φιλοσοφία αυτή αντανακλά μια ευρύτερη μετατόπιση της οικονομικής πολιτικής: αντί της διάχυσης πόρων μέσω δεκάδων φορολογικών εξαιρέσεων, προκρίνεται η κατεύθυνσή τους σε στοχευμένες κοινωνικές και αναπτυξιακές πολιτικές, όπως η στήριξη οικογενειών με παιδιά, νέων
εργαζομένων, χαμηλοσυνταξιούχων, ατόμων με αναπηρία και νοικοκυριών που αντιμετωπίζουν στεγαστικές δυσκολίες. Παράλληλα,
μέρος των πόρων θα μπορούσε να κατευθυνθεί στην υγεία, την παιδεία, τις δημόσιες υποδομές και την πράσινη μετάβαση.
Καθοριστικό ρόλο στη συζήτηση διαδραματίζουν και οι ευρωπαϊκές συστάσεις. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, στην έκθεσή της για την ελληνική οικονομία, ζητεί αυστηρή δημοσιονομική διαχείριση και μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα στις δημόσιες δαπάνες, επισημαίνοντας ότι η χώρα πρέπει να
αποφύγει μόνιμες παρεμβάσεις που αυξάνουν το δημοσιονομικό κόστος χωρίς αντίστοιχο όφελος.
Στο ίδιο μήκος κύματος κινούνται ο ΟΟΣΑ, το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, η Τράπεζα της Ελλάδος και το ΙΟΒΕ, τα οποία έχουν επανειλημμένα υποστηρίξει ότι η υπερβολική συσσώρευση φοροαπαλλαγών αυξάνει την πολυπλοκότητα του φορολογικού συστήματος, δημιουργεί στρεβλώσεις και
περιορίζει τη φορολογική βάση.
Η θέση τους είναι ότι ένα απλούστερο και περισσότερο διαφανές φορολογικό πλαίσιο θα μπορούσε να ενισχύσει τόσο την αποτελεσματικότητα της φορολογικής διοίκησης όσο και τη σταθερότητα των δημόσιων εσόδων.
Προτιμώμενη πηγή στην Google
Για να εμφανίζονται περισσότερα άρθρα της στις αναζητήσεις σας εύκολα και γρήγορα, πρέπει να προσθέσετε το site στις προτιμώμενες πηγές σας. .
