Για τον δοκιμαζόμενο τουριστικό κλάδο της Κύπρου, η άφιξη αυτή την εβδομάδα 27 υπουργών Οικονομικών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, μαζί με μια συνοδεία κεντρικών τραπεζιτών και αξιωματούχων, είναι μια περίπτωση “καλύτερα αργά παρά ποτέ”.
Η πιο κοντινή περιοχή της ΕΕ στη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή έχει ανάγκη από τουριστική ανάκαμψη, μετά από μια ιρανική επίθεση με drone που τρόμαξε τους παραθεριστές. Μετά από επιθέσεις σε βρετανική στρατιωτική εγκατάσταση τον Μάρτιο, οι σύμμαχοι έσπευσαν να ενισχύσουν την άμυνα, ενώ οι υπουργοί Οικονομικών ανέβαλαν τότε μια σημαντική συνάντηση στο νησί.
Οι τουριστικές αφίξεις κατέρρευσαν τον Μάρτιο κατά περισσότερο από 30% σε σχέση με έναν χρόνο πριν, ενώ τον Απρίλιο μειώθηκαν σχεδόν κατά 28%. Οι κρατήσεις πακέτων διακοπών έπεσαν απότομα και τα ξενοδοχεία έχουν αναφέρει ακυρώσεις από μεγάλες ευρωπαϊκές αγορές, καθώς οι κυβερνήσεις επικαιροποιούν τις ταξιδιωτικές οδηγίες προειδοποιώντας για κινδύνους.
“Χάνουμε χρήματα”, δήλωσε ο Μάριος Έλληνας, γενικός διευθυντής του ομίλου Lordos Hotels (Holdings) Public Limited, όπως μεταδίδει το Bloomberg. “Ο ανταγωνισμός είναι ασφυκτικός. Αλλά με τόσο υψηλά κόστη, δεν μπορούμε καν να προσφέρουμε εκπτώσεις”, σημείωσε χαρακτηριστικά.
Η αναβολή της συνάντησης των υπουργών -που πλέον πραγματοποιείται την Παρασκευή στη Λευκωσία- ήταν ακόμη πιο επώδυνη για την Κύπρο, καθώς η προεδρία της ΕΕ που ασκεί αποτελούσε σπάνια ευκαιρία να προωθήσει την οικονομική της ανάκαμψη. Η προηγούμενη φορά που η χώρα είχε την προεδρία της ΕΕ ήταν το 2012, εν μέσω κρίσης χρέους που τελικά οδήγησε σε πρόγραμμα διάσωσης.
Εκείνες οι δύσκολες εποχές έχουν περάσει. Η Κύπρος θεωρείται πλέον υπόδειγμα δημοσιονομικής πειθαρχίας, με ένα από τα λίγα δημοσιονομικά πλεονάσματα στην ΕΕ και δημόσιο χρέος κάτω από τον μέσο όρο της Ένωσης. Όμως ο πόλεμος έχει προκαλέσει μια διαφορετική κρίση σε τμήματα του τουρισμού, ακόμη κι αν οι εχθροπραξίες έχουν μειωθεί.
Παρότι το οικονομικό σοκ του πολέμου είναι παγκόσμιο, η επίδρασή του στην Κύπρο είναι ιδιαίτερα έντονη στην Ευρώπη, καθώς οι επιπτώσεις αφορούν και ζητήματα ασφάλειας. Το νησί της Μεσογείου, κοντά στον Λίβανο και τη Συρία, βρίσκεται πιο κοντά στη Βηρυτό από οποιοδήποτε σημείο της ΕΕ.
Αυτές οι συνθήκες οδήγησαν τους υπουργούς Οικονομικών να αναβάλουν τη συνάντησή τους στα τέλη Μαρτίου, σε ένα σχετικά σπάνιο περιστατικό στην ιστορία της ΕΕ, όπου ζητήματα ασφάλειας ματαίωσαν μια τέτοια συγκέντρωση.
Ο χρόνος της πρώτης επίθεσης με drone στη βρετανική κυρίαρχη βάση στο Ακρωτήρι την 1η Μαρτίου ήταν ιδιαίτερα δυστυχής, καθώς εκείνη την περίοδο ο τουριστικός κλάδος “κλειδώνει” τις καλοκαιρινές κρατήσεις.
Τα αεροδρόμια της Κύπρου, που διαχειρίζεται η Hermes Airports, κατέγραψαν πτώση 16% στις αφίξεις τον Απρίλιο. Για τη θερινή περίοδο Απριλίου–Οκτωβρίου, αναμένεται μείωση επιβατών σχεδόν κατά 10%.
Ο τουρισμός είναι μόνο μία πηγή ανάπτυξης, αντιστοιχώντας στο 14% της οικονομικής παραγωγής το 2025. Παρ’ όλα αυτά, η “πληγή” στην εικόνα της Κύπρου έχει επηρεάσει την ανθεκτικότητα ενός ιστορικά επιτυχημένου μοντέλου ανάπτυξης.
Οι αφίξεις είχαν μόλις φτάσει σε ρεκόρ 4,5 εκατομμυρίων το 2025, αυξημένες σχεδόν 13% σε σχέση με το προηγούμενο έτος. Το Ηνωμένο Βασίλειο αντιστοιχούσε σχεδόν στο ένα τρίτο αυτών.
Η κυβέρνηση, έχοντας ενισχύσει τα μέτρα ασφαλείας, προσπαθεί να ενισχύσει την εικόνα ασφάλειας της χώρας. Η εκστρατεία της ξεκίνησε ουσιαστικά με μια άτυπη σύνοδο κορυφής της ΕΕ στα τέλη Απριλίου, με δείπνο στο θέρετρο της Αγίας Νάπας, που βρίσκεται ακόμη πιο κοντά στη Βηρυτό από το Ακρωτήρι. Η εκδήλωση είχε στόχο να στείλει μήνυμα σταθερότητας και εμπιστοσύνης.
Η ευρύτερη οικονομία της Κύπρου προς το παρόν αντέχει. Η οικονομική παραγωγή αυξήθηκε κατά 3% σε ετήσια βάση το πρώτο τρίμηνο, σύμφωνα με τη στατιστική υπηρεσία. Το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο προβλέπει ανάπτυξη περίπου 3% για το 2026, σχεδόν τριπλάσια από την πρόβλεψη για την ευρωζώνη. Οι επαγγελματικές υπηρεσίες, η ναυτιλία και ο αναπτυσσόμενος τεχνολογικός τομέας συμβάλλουν σε αυτή την πορεία.
Δεδομένης της ευαλωτότητας του τουρισμού στις γεωπολιτικές εξελίξεις, οι αρχές στρέφονται όλο και περισσότερο σε αυτούς τους τομείς για να προβάλλουν την Κύπρο ως ασφαλή προορισμό για επιχειρήσεις, σύμφωνα με τη Fiona Mullen, διευθύντρια της Sapienta Economics στη Λευκωσία. Η χώρα έχει επίσης δεχθεί εισροή ξένων εργαζομένων, καθώς εταιρείες μεταφέρουν προσωπικό από περιοχές υψηλού κινδύνου όπως το Ισραήλ και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα.
Παραμένουν κίνδυνοι, όπως ο πληθωρισμός λόγω υψηλότερου ενεργειακού κόστους. Η χώρα εξαρτάται έντονα από εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα και η Αρχή Ηλεκτρισμού Κύπρου προειδοποιεί ότι οι τιμές μπορεί να αυξηθούν έως και 20% μέχρι τα τέλη του καλοκαιριού. Η αύξηση του κόστους καυσίμων στις αερομεταφορές πιέζει επίσης τα εισιτήρια, επιβαρύνοντας περαιτέρω τον τουρισμό.
Από την άλλη πλευρά, ο πληθωρισμός επηρεάζει ολόκληρη την περιοχή. Και με τη σύγκρουση Ιράν να βρίσκεται σε ασταθή ισορροπία, ίσως αποτελεί μια παρηγοριά για την Κύπρο ότι οι υπουργοί Οικονομικών που συνεδριάζουν αυτή την εβδομάδα μπορούν να επικεντρωθούν περισσότερο στις επιπτώσεις στις τιμές καταναλωτή παρά σε τυχόν απειλές από drones.
