Στη σύνοδο κορυφής του Οργανισμού Συνεργασίας της Σαγκάης (SCO), ο Πούτιν και ο Μόντι σκόπευαν να επανεξετάσουν τους δεσμούς τους, καθώς αυξάνεται η πίεση των ΗΠΑ.
Ο Ινδός πρωθυπουργός Ναρέντρα Μόντι και ο Ρώσος πρόεδρος Βλάντιμιρ Πούτιν συναντήθηκαν στην πρωτεύουσα του Κιργιστάν, Μπισκέκ, τη Δευτέρα, στο περιθώριο της συνόδου κορυφής του Οργανισμού Συνεργασίας της Σαγκάης (SCO) – ενός μπλοκ που συχνά θεωρείται αντίβαρο στην επιρροή των ΗΠΑ. Η συνάντηση πραγματοποιείται με φόντο τις επιπτώσεις του πολέμου ΗΠΑ-Ισραήλ στο Ιράν, ο οποίος έχει διαταράξει τις παγκόσμιες αγορές ενέργειας, και του πολέμου της Ρωσίας στην Ουκρανία, που βρίσκεται τώρα στον πέμπτο χρόνο του.
Η Ινδία παρέμεινε σε επαφή με τον SCO, ενώ αντιστάθηκε στις προσπάθειες μετατροπής του σε αντιδυτικό μπλοκ. Η θέση της αντανακλά μια ευρύτερη προσπάθεια διατήρησης σχέσεων με ανταγωνιστικές δυνάμεις. Αυτή η προσέγγιση βρίσκεται υπό μεγαλύτερη πίεση. Η Ρωσία παραμένει υπό δυτικές κυρώσεις για τον πόλεμο στην Ουκρανία. Εν τω μεταξύ, η Ινδία έχει αντιμετωπίσει πιέσεις από τις ΗΠΑ για τις αγορές ρωσικού πετρελαίου, παράλληλα με τις ευρύτερες εμπορικές εντάσεις. Η πρώην πρέσβειρα της Ινδίας στις ΗΠΑ, Μίρα Σανκάρ, δήλωσε στην DW ότι η σχέση της Ινδίας με τη Ρωσία δεν πρέπει να θεωρείται ότι στρέφεται εναντίον των ΗΠΑ. “Η Ινδία έχει μια μακροχρόνια στρατηγική σχέση με τη Ρωσία. Αυτή δεν στρέφεται εναντίον καμίας χώρας, αλλά έχει ως στόχο να βοηθήσει την Ινδία να επιτύχει τους εθνικούς της στόχους”, δήλωσε η Σανκάρ.
Οι ενεργειακοί δεσμοί ενισχύονται
Στον τομέα της ενέργειας έχει γίνει πιο ορατή η αλλαγή στις σχέσεις Ινδίας-Ρωσίας. Πριν από το 2022, η Ρωσία προμήθευε μόνο ένα μικρό μερίδιο των εισαγωγών αργού πετρελαίου της Ινδίας. Η μειωμένη τιμή του ρωσικού πετρελαίου άλλαξε γρήγορα αυτό το δεδομένο, καθιστώντας τη Μόσχα έναν από τους μεγαλύτερους προμηθευτές της Ινδίας. Έχει καταστεί το πιο αμφιλεγόμενο κομμάτι της σχέσης της Ινδίας με τις ΗΠΑ, οι οποίες έχουν πιέσει το Νέο Δελχί να μειώσει τις αγορές του από τη Ρωσία. Η Ινδία υποστηρίζει ότι η εξασφάλιση προσιτής και αξιόπιστης ενέργειας αποτελεί εθνικό συμφέρον.
Η διαταραχή των παραδοσιακών ενεργειακών προμηθειών έχει κάνει αυτόν τον υπολογισμό πιο περίπλοκο. Ο φετινός πόλεμος ΗΠΑ-Ισραήλ στο Ιράν και η διαταραχή της κυκλοφορίας μέσω των Στενών του Ορμούζ έχουν επηρεάσει τις αγορές της Ινδίας από τον Κόλπο και έχουν αυξήσει τις τιμές. Η Σανκάρ δήλωσε ότι η Ινδία αντιδρά διαφοροποιώντας τις πηγές εφοδιασμού της, συμπεριλαμβανομένων τόσο εκείνων της Ρωσίας όσο και εκείνων των ΗΠΑ. Αλλά “αυτό δεν θα συμβεί από τη μια μέρα στην άλλη”, πρόσθεσε. Μέχρι τότε, είπε η Σανκάρ, η Ινδία θα λάβει μέτρα που θεωρεί απαραίτητα για τη σταθεροποίηση του εφοδιασμού και την προστασία του λαού της.
Το μέλλον της αμυντικής συνεργασίας
Η άμυνα παραμένει ο άλλος σημαντικός πυλώνας, αλλά εδώ η κατεύθυνση είναι πιο ξεκάθαρη: η εξάρτηση της Ινδίας από τον ρωσικό εξοπλισμό μειώνεται. Ο πόλεμος στην Ουκρανία έχει εγείρει ερωτήματα σχετικά με την παραγωγική ικανότητα, τα χρονοδιαγράμματα παράδοσης και την ικανότητα της Ρωσίας να προμηθεύει ανταλλακτικά ως σημαντικός προμηθευτής στρατιωτικού υλικού της Ινδίας. “Η Ινδία παραμένει ένας από τους παλαιότερους και μεγαλύτερους αγοραστές όπλων της Ρωσίας και ίσως ο τελευταίος σημαντικός”, δήλωσε στην DW ο Αραβίντ Γιελερί, αναπληρωτής καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Τζαβαχαρλάλ Νεχρού στην πρωτεύουσα της Ινδίας, Νέο Δελχί.
“Το Νέο Δελχί διστάζει ολοένα περισσότερο να δεσμευτεί στο πρόγραμμα μαχητικών πέμπτης γενιάς της Ρωσίας και έχει περιορισμένη διάθεση για νέο ρωσικό υλικό, εκτός εάν αυτό μπορεί να ενσωματωθεί στα εγχώρια σχέδια παραγωγής της Ινδίας”, πρόσθεσε. Αυτό δεν σημαίνει ότι η αμυντική σχέση εξαφανίζεται. Ωστόσο, οι όροι αλλάζουν, με την Ινδία να αναζητά μια σχέση που να συμβάλλει στη δική της αμυντική παραγωγή, ώστε να μπορεί να απομακρυνθεί από την απλή αγορά ολοκληρωμένων συστημάτων.
Το ζήτημα της Κίνας
Η αυξανόμενη εξάρτηση της Ρωσίας από την Κίνα έχει επίσης γίνει αναπόφευκτο μέρος της εξίσωσης. Από την έναρξη της ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία στις αρχές του 2022, η Κίνα έχει γίνει απαραίτητη για τη Ρωσία ως αγορά, προμηθευτής και οικονομικός εταίρος. Αυτό έχει μειώσει την ικανότητα της Μόσχας να χρησιμεύσει ως αντίβαρο στο Πεκίνο. Ο Γιελερί βλέπει μια σημαντική διάκριση στις δύο σχέσεις.
“Στρατηγικά, η σχέση της Ρωσίας με την Κίνα παραμένει δομικά συναλλακτική, μια εξάρτηση στην οποία δύσκολα μπορεί να συμβιβαστεί, ενώ η σχέση της με την Ινδία βασίζεται στην εταιρική σχέση”, είπε. Η Ινδία εξακολουθεί να έχει λόγους να διατηρεί στενή σχέση με τη Μόσχα: ενέργεια, άμυνα, πρόσβαση στη ρωσική αγορά και μια μακροχρόνια πολιτική σχέση σε όλη την Ευρασία. Αλλά ο στρατηγικός υπολογισμός έχει αλλάξει.
Ο ειδικός σε στρατηγικά θέματα, Ράγια Μοχάν, δήλωσε ότι η αυξανόμενη εξάρτηση της Ρωσίας από την Κίνα έχει αλλάξει τη στρατηγική της αξία για την Ινδία. Η έμφαση δίνεται ολοένα περισσότερο σε συγκεκριμένα συμφέροντα – ενεργειακή ασφάλεια, αμυντικό εφοδιασμό, εμπόριο και πρόσβαση στην τεχνολογία – ενώ το μεγαλύτερο στρατηγικό βάρος της Ινδίας στηρίζεται ολοένα περισσότερο στις σχέσεις με τις ΗΠΑ και τους συμμάχους τους. Η Ινδία έχει επεκτείνει την αμυντική και τεχνολογική συνεργασία με την Ουάσινγκτον, ενώ παράλληλα εμβαθύνει τους δεσμούς της με εταίρους όπως η Γαλλία και το Ισραήλ. “Η Ινδία προσπαθεί να μειώσει την έκθεσή της στην αμερικανική αστάθεια, αλλά εξακολουθεί να αναγνωρίζει ότι η Ουάσινγκτον είναι ο σημαντικότερος εταίρος της”.
Τι θέλουν ο Μόντι και ο Πούτιν;
Ο Ρατζάν Κουμάρ, καθηγητής Ρωσικών Σπουδών στο Πανεπιστήμιο Τζαβαχαρλάλ Νεχρού, δήλωσε ότι ο Πούτιν επιζητά διαβεβαίωση ότι η Ινδία θα παραμείνει σε επαφή με τη Μόσχα, παρά τις πιέσεις της Ουάσινγκτον. “Ο πρόεδρος Πούτιν χρειάζεται μια διαβεβαίωση από τον πρωθυπουργό Μόντι ότι η Ινδία δεν θα εγκαταλείψει τη Ρωσία, όταν η τελευταία αντιμετωπίζει τη χειρότερη κρίση μετά τη δεκαετία του 1990”, δήλωσε ο Κουμάρ στην DW. Αναμένει συνέχεια, και όχι μια δραματική επανεκκίνηση. “Νομίζω ότι πρόκειται περισσότερο για τη συνέχιση των υφιστάμενων δεσμών εν μέσω πιέσεων από τις ΗΠΑ”, πρόσθεσε.
Η μεγαλύτερη δοκιμασία θα έρθει στο Δελχί μέσα στον Σεπτέμβριο, όταν ο Πούτιν αναμένεται να επιστρέψει για τη σύνοδο κορυφής των BRICS. Η συνάντηση στο Μπισκέκ μπορεί να διατηρήσει την πολιτική σχέση σε καλό δρόμο, αλλά οι συνομιλίες στο Δελχί θα δείξουν εάν αυτή η πολιτική συνέχεια μπορεί να οδηγήσει σε πρόοδο στο εμπόριο, στην ενέργεια, την άμυνα και την τεχνολογία.
