Το Ιράν στοιχηματίζει ότι μπορεί να αντισταθεί στην πίεση της Ουάσινγκτον μετατρέποντας τους διαύλους του εμπορίου, της ναυσιπλοΐας και τις ενεργειακές υποδομές της Μέσης Ανατολής σε μοχλούς πίεσης που ανεβάζουν διαρκώς το κόστος της αναμέτρησης, σύμφωνα με παράγοντες των χωρών του Κόλπου και αναλυτές.
Μακριά από την επιδίωξη μίας ανέφικτης αποφασιστικής στρατιωτικής νίκης κατά της Ουάσινγκτον, η Τεχεράνη επιδίδεται σε έναν πόλεμο φθοράς μέσω μίας στρατηγικής ελεγχόμενης κλιμάκωσης με στόχο την διεύρυνση της σύρραξης χωρίς την πρόκληση ολοκληρωτικού πολέμου.
Σκοπός της Τεχεράνης είναι να πεισθούν οι ΗΠΑ και οι σύμμαχοί τους ότι ο περιορισμός και η διαχείριση της κρίσης έχει μεγαλύτερο κόστος από την αποδοχή των όρων της Τεχεράνης ως προς τα Στενά του Ορμούζ.
Το μήνυμα που στέλνει η Τεχεράνη είναι ότι, αν η Ουάσινγκτον δεν αποδεχθεί νέο status quo που δίνει στο Ιράν ρόλο στην διαχείριση του Ορμούζ, η σύρραξη θα επεκταθεί πέραν του Κόλπου.
Το Ιράν δημιουργεί συνθήκες αποκλεισμού της ναυσιπλοΐας και απειλής των ενεργεικαών υποδομών πιστεύοντας ότι ενισχύει την θέση του στις μελλοντικές διαπραγματεύσεις.
“Από την αρχή το Ιράν προσπάθησε να απαντά με περαιτέρω κλιμάκωση στις ΗΠΑ εξαντλώντας τις επιλογές του ώστε να έχει κάτι νέο να δείξει κάθε εβδομάδα – νέα γεωγραφικά δεδομένα, έναν νέο τύπο όπλου, ένα νέο είδος στόχου”, παρατηρεί ο Michael Knights του Washington Institute.
“Το μεγαλύτερο πλεονέκτημα που έχουν δεν είναι ότι μπορούν να βλάψουν την Αμερική ή το Ισραήλ. Το μεγάλο τους πλεονέκτημα είναι ότι μπορούν να βλάψουν τις γειτονικές χώρες και την παγκόσμια οικονομία”.
Επέκταση των απειλών πέραν του Ορμούζ
Αφού έδειξε ότι έχει την ικανότητα να διαταράξει την κυκλοφορία στο Ορμούζ, η Τεχεράνη έστειλε το μήνυμα ότι κανένας δίαυλος δεν βρίσκεται εκτός του βεληνεκούς της.
ΟΙ απειλές για την κυκλοφορία στην Ερυθρά Θάλασσα και για τις ενεργειακές υποδομές της Σαουδικής Αραβίας δείχνουν μία ευρύτερη προσπάθεια αύξησης του κόστους της προστασίας του παγκόσμιου εμπορίου δοκιμάζοντας την ανοχή της Ουάσινγκτον.
Η προσέγγιση του Ιράν απηχεί αυτό που μία πηγή του Κόλπου περιέγραψε ως πεποίθηση μεταξύ των διοικητών των Φρουρών της Επανάστασης ότι “μπορούν να εξασφαλίσουν περισσότερα κέρδη”.
Θεωρούν ευκαιρία την απροθυμία του Ντόναλντ Τραμπ να εμπλακεί βαθιά σε μία ακόμη μεσανατολική σύρραξη πριν από τις ενδιάμεσες εκλογές του Νοεμβρίου.
“Οι Ιρανοί πιστεύουν ότι διευρύνοντας τον πόλεμο και αυξάνοντας την πίεση, θα υποχωρήσει”, δήλωσε η πηγή του Κόλπου. “Ο Τραμπ πιστεύει ότι μπορεί να πλήξει σκληρά του Ιρανούς και να τους φέρει στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων, αλλά αυτοί δεν θα υποκύψουν”.
Κλιμάκωση για την απόσπαση παραχωρήσεων
Αυτή η εκτίμηση υποδεικνύει την διαπραγματευτική στρατηγική της Τεχεράνης.
Ο Τραμπ δήλωσε ότι συνομιλίες με το Ιράν θα διεξαχθούν σήμερα, αφού νωρίτερα είχε δηλώσει ότι ζήτησε άμεση επίθεση με την ελπίδα ότι θα εξασφαλίσει σμφωνία για τον άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ. Η Τεχεράνη, ωστόσο, απάντησε ότι δεν διεξάγει διαπραγματεύσεις με τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Υψηλόβαθμος ιρανός αξιωματούχος δήλωσε ότι η ιρανική ηγεσία έχει συμπεράνει ότι η τήρηση ευέλικτης στάσης προηγουμένως δεν είχε ως αποτέλεσμα παρά την αύξηση της πίεσης εκ μέρους της Ουάσινγκτον, ενισχύοντας την άποψη ότι πρέπει να εξασφαλισθούν πλεονεκτήματα πριν από την έναρξη διαπραγματεύσεων.
Κατά την εκτίμηση της Τεχεράνης, ο Τραμπ ερμηνεύει τις παραχωρήσεις ως αδυναμία και ανταποκρίνεται μόνο στην πίεση.
Ο Michael Singh του Washington Institute δήλωσε ότι η Τεχεράνη πιστεύει ότι διατηρεί ακόμη την πρωτοβουλία, εν μέρει διότι η κυβέρνηση Τραμπ εμφανίζεται αβέβαιη για το πόσο μακριά θέλει να πάει στρατιωτικά.
“Οι Ιρανοί προσπαθούν να εκμεταλλευθούν το πλεονέκτημά τους. Θέλουν να εγκαθιδρύσουν την κυριαρχία τους στα Στενά και να ασκήσουν επιλεκτικό έλεγχο επί του θαλάσσιου διαύλου”.
Ο Alan Eyre, πρώην αμερικανός διπλωμάτης και ειδικός για το Ιράν, δήλωσε ότι η Τεχεράνη εφαρμόζει μία στρατηγική αποτροπής που έχει σκοπό να αναγκάσει την Ουάσινγκτον να άρει τον ναυτικό αποκλεισμό και να σταματήσει τις στρατιωτικές επιθέσεις. “Δεν θέλουν οι ΗΠΑ να ορίσουν την πορεία των εξελίξεων”.
Το διακύβευμα είναι η μελλοντική διαχείριση του Ορμούζ. Το Ομάν παρουσίασε στο Ιράν πρόταση που έχει την υποστήριξη των χωρών του Κόλπου για την διαχείριση των Στενών που περιλαμβάνει και την εθελούσια καταβολή τελών διέλευσης, σύμφωνα με πηγές της περιοχής.
Ωστόσο, η Τεχεράνη επιδιώκει να επιβάλει την διοικητική της εξουσία επί του Ορμούζ και την δυνατότητα επιβολής τελών στα διερχόμενα πλοία. Η Ουάσινγκτον απορρίπτει την επιβολή τελών επιμένοντας ότι το Ορμούζ παραμένει διεθνής δίαυλος και εκτός του ιρανικού ελέγχου.
Το στοίχημα της αντοχής
Η ιρανική εκστρατεία έχει παραγάγει ένα αποτέλεσμα που αντανακλά την λογική της στρατηγικής της. Καθώς οι απειλές έχουν επεκταθεί πέραν του Ορμούζ, περιφερειακές και δυτικές δυνάμεις έχουν επικεντρώσει τις προσπάθειές τους στην προστασία των εμπορικών διαύλων και των ενεργειακών υποδομών μάλλον παρά στην ενίσχυση της πίεσης επί του Ιράν.
Ο πρόσφατος ναυτικός συνασπισμός υπό την ηγεσία της Σαουδικής Αραβίας αποτελεί παράδειγμα αυτής της μεταβολής στόχου. Πηγές από χώρες του Κόλπου τον περιγράφουν ως αμυντικό μηχανισμό επικεντρωμένο στην συνοδεία εμπορικών πλοίων, την ανταλλαγή πληροφοριών και την προστασία των θαλάσσιων διαύλων παρά την κατά μέτωπον αντιπαράθεση με το Ιράν.
Ο Michael Knights αναφέρεται στην ευρωπαϊκή αποστολή Aspides στην Ερυθρά Θάλασσα που δημιουργήθηκε μάλλον για την προστασία της ναυσιπλοΐας παρά για την μεταβολή της ισορροπίας των στρατιωτικών δυνάμεων.
Για την Τεχεράνη, αυτή η δυναμική αποτελεί επιτυχία. Μη όντας σε θέση να αντιπαραβληθεί στην αμερικανική στρατιωτική ισχύ, το Ιράν είναι σε θέση να αυξάνει το διακύβευμα αναγκάζοντας κυβερνήσεις και ναυτικές δυνάμεις να υιοθετήσουν αμυντική στάση.
Κάθε νέα απειλή, είτε πρόκειται για το Ορμούζ είτε για το Μπαμπ αλ-Μαντέμπ ή άλλο σημείο, αυξάνει τα μέσα που απαιτούνται για να συνεχισθούν οι παγκόσμιες εμπορικές ροές.
Στον πυρήνα του, πρόκειται για μία μάχη αντοχής. Οι ιρανοί ηγέτες φαίνεται ότι πιστεύουν πως μπορούν να αντέξουν την οικονομική πίεση για περισσότερο χρόνο από όσο η αντίπαλη πλευρά μπορεί να αντέξει την επαναλαμβανόμενη διατάραξη του παγκόσμιου εμπορίου και των ενεργειακών αγορών.
Η στρατηγική αυτή έχει και έναν διπλωματικό στόχο. Δείχνοντας ότι μπορεί να διευρύνει την κρίση όποτε το κρίνει αναγκαίο, η Τεχεράνη ελπίζει να διαμορφώσει τους όρους τυχόν διαπραγματεύσεων.
“Αν είναι να γίνουν διαπραγματεύσεις, εκείνοι θα διαμορφώσουν τους όρους”, δήλωσε ο Ray Takeyh του Council on Foreign Relations και πρώην σύμβουλος του Στέιτ Ντιπάρτμεντ για το Ιράν. “Και οι δύο πλευρές απαντούν στην κλιμάκωση με κλιμάκωση”.
Καμία πλευρά δεν είναι πρόθυμη να υποχωρήσει. Καθώς Ουάσινγκτον και Τεχεράνη συνεχίζουν να δοκιμάζουν η μία την αποφασιστικότητα της άλλης, παραμένει το ρίσκο μία στρατηγική που έχει σχεδιασθεί για να μεγιστοποιήσει την άσκηση πίεσης να κλιμακωθεί σε μία σύρραξη που κανείς δεν θα μπορεί να ελέγξει πλήρως.
-
