Κουμπαράς για παιδιά: Μετοχές ή ομόλογα; Οι 4 επενδυτικές επιλογές των γονέων και η εγγύηση κεφαλαίου

Κουμπαράδες νεογέννητων ακόμη και για γονείς που δεν αρέσκονται στο επενδυτικό ρίσκο φέρνει το σχέδιο νόμου με το οποίο νομοθετούνται όλες οι κυβερνητικές εξαγγελίες της ΔΕΘ.

Στο κείμενο που θα παραμείνει σε δημόσια διαβούλευση έως την 1η Νοεμβρίου προβλέπεται ότι μεταξύ των επενδυτικών προϊόντων στα οποία θα τοποθετούνται οι αποταμιεύσεις των νέων ζευγαριών για τα νεογέννητά τους, αλλά και το ισόποσο της κρατικής συμμετοχής, θα υπάρχουν και αυτά με μηδενική συμμετοχή σε μετοχές.

Πώς θα λειτουργεί

Ο κουμπαράς παίρνει τη μορφή του Ατομικού Επενδυτικού Λογαριασμού Ανηλίκων (ΑΕΛΑ), ο οποίος τίθεται σε ισχύ από την 1η Ιανουαρίου 2027. Τον λογαριασμό ανοίγει ο γονέας ή όποιος έχει την επιμέλεια του παιδιού, εφόσον είναι φορολογικός κάτοικος Ελλάδας, με αίτηση σε πάροχο της επιλογής του και μόνο αν το παιδί δεν έχει κλείσει τα δύο του χρόνια. Κάθε παιδί θα έχει έναν μοναδικό λογαριασμό, συνδεδεμένο με τον ΑΦΜ ή τον ΑΜΚΑ του.

Ποιος βάζει χρήματα: Στον λογαριασμό μπορεί να καταθέτει χρήματα οποιοδήποτε φυσικό πρόσωπο, όχι μόνο οι γονείς, αλλά και παππούδες, νονοί ή συγγενείς, με ανώτατο όριο τις 10.000 ευρώ τον χρόνο ανά παιδί.

Το ισόποσο του Δημοσίου: Για κάθε ευρώ που καταθέτει η οικογένεια, το Δημόσιο βάζει άλλο ένα, έως 1.200 ευρώ τον χρόνο. Το όριο αυτό θα αυξάνεται κατά 10% ανά πενταετία. Η κρατική συνεισφορά πιστώνεται κάθε μήνα για καταθέσεις έως 100 ευρώ τον μήνα, ενώ όταν οι καταθέσεις είναι άνισες μέσα στη χρονιά γίνεται ετήσια εκκαθάριση με βάση όσα κατατέθηκαν έως τις 31 Δεκεμβρίου. Το ποσό το πιστώνει η ΑΑΔΕ μέσα σε 30 ημέρες από την κατάθεση. Στην πράξη, μια οικογένεια που βάζει 100 ευρώ τον μήνα θα βλέπει να μπαίνουν στον λογαριασμό 2.400 ευρώ τον χρόνο, πριν από τις αποδόσεις.

Πού επενδύονται: Τα χρήματα θα επενδύονται αποκλειστικά σε αμοιβαία κεφάλαια και ETF τύπου ΟΣΕΚΑ, σε μετοχές και ομόλογα που διαπραγματεύονται σε ρυθμιζόμενες αγορές της Ε.Ε. και του ΕΟΧ, καθώς και σε καταθέσεις και αμοιβαία διαθεσίμων, με τα μετρητά να μην ξεπερνούν το 5% του χαρτοφυλακίου. Αποκλείονται ρητά τα κρυπτοστοιχεία, τα προϊόντα μόχλευσης, τα παράγωγα, τα δομημένα προϊόντα και οι εναλλακτικές επενδύσεις.

Τα τέσσερα επενδυτικά προφίλ:

Επενδυτικό προφίλ Σταθερό εισόδημα (ομόλογα, καταθέσεις) Μετοχές

Συντηρητικό              100%                                                             0%

Ισορροπημένο           70%                                                              30%

Αναπτυξιακό             30%                                                                70%

Δυναμικό                   0%                                                                 100%

Το προφίλ

Με μηδενική έκθεση σε μετοχές είναι η λύση για όσους δεν θέλουν να ρισκάρουν. Για κάθε προφίλ ισχύουν κανόνες διασποράς ανά εκδότη, ανά αμοιβαίο κεφάλαιο και για ομόλογα χαμηλής πιστοληπτικής διαβάθμισης, οι οποίοι γίνονται αυστηρότεροι όσο αυξάνεται η συμμετοχή των μετοχών. Το προφίλ μπορεί να αλλάξει έως δύο φορές σε όλη τη διάρκεια του λογαριασμού, και μόνο εφόσον έχουν περάσει τουλάχιστον πέντε χρόνια από την προηγούμενη επιλογή.

Η «αυτόματη» επιλογή

Αν οι γονείς δεν επιλέξουν προφίλ, τα χρήματα πηγαίνουν αυτόματα σε προεπιλεγμένο προϊόν συντηρητικού προφίλ με εγγυημένο κεφάλαιο, τόσο για τις καταθέσεις της οικογένειας όσο και για τη συνεισφορά του Δημοσίου. Το προϊόν αυτό προσαρμόζεται στα χρόνια που απομένουν ως την ενηλικίωση και το ετήσιο κόστος του δεν μπορεί να ξεπερνά το 0,50%. Επιπλέον, κάθε πάροχος είναι υποχρεωμένος να διαθέτει τουλάχιστον ένα προϊόν με εγγύηση κεφαλαίου σε κάθε προφίλ, χωρίς όμως η επιλογή του να είναι υποχρεωτική.

Ποιος τον διαχειρίζεται

Πάροχοι θα είναι οι τράπεζες, οι εταιρείες επενδυτικών υπηρεσιών και οι ασφαλιστικές, ενώ οι γονείς μπορούν να επιλέξουν και την αυτοδιαχείριση. Οι πάροχοι πρέπει να γνωστοποιούν εκ των προτέρων όλες τις χρεώσεις με έναν ενιαίο δείκτη συνολικού κόστους. Ο λογαριασμός μπορεί να μεταφερθεί σε άλλον πάροχο μέσα σε 10 εργάσιμες ημέρες, χωρίς ρευστοποίηση των επενδύσεων όπου αυτό είναι εφικτό και χωρίς καμία χρέωση.

«Κλειδωμένος» ως τα 18

Τα χρήματα δεν μπορούν να αναληφθούν προτού το παιδί κλείσει τα 18, εκτός από περιπτώσεις θανάτου γονέα ή του δικαιούχου και σοβαρών λόγων υγείας του παιδιού που πιστοποιούνται από δημόσιο νοσοκομείο. Αν γίνει ανάληψη κατά παράβαση του κανόνα, ο πάροχος επιστρέφει αυτόματα στο Δημόσιο όλη την κρατική συνεισφορά μαζί με τις αποδόσεις της. Ο λογαριασμός είναι ακατάσχετος και δεν περιλαμβάνεται στην πτωχευτική περιουσία των γονέων.

Τι γίνεται στα 18. Με την ενηλικίωση ο λογαριασμός γίνεται προσωπική περιουσία του νέου, ο οποίος μπορεί να πάρει όλα ή μέρος των χρημάτων ή να τα μεταφέρει σε δικό του καταθετικό ή επενδυτικό λογαριασμό, χωρίς φόρο.

Φοροαπαλλαγές. Οι καταθέσεις έως 10.000 ευρώ τον χρόνο και η κρατική συνεισφορά δεν θεωρούνται εισόδημα του παιδιού, δεν μετράνε στα κριτήρια των επιδομάτων και δεν δημιουργούν τεκμήρια για όποιον καταθέτει. Οι καταθέσεις εξαιρούνται από τον φόρο δωρεών και γονικών παροχών, ενώ μερίσματα, τόκοι και υπεραξίες μέσα στον λογαριασμό είναι αφορολόγητα.

Οι υπόλοιπες παροχές

Πέρα από τον κουμπαρά, το νομοσχέδιο ενσωματώνει το σύνολο των εξαγγελιών της ΔΕΘ. Ένα μέρος των μέτρων εφαρμόζεται ήδη για τα εισοδήματα του 2026, δηλαδή στις φορολογικές δηλώσεις του 2027, άλλα ενεργοποιούνται μέσα στο 2027, ενώ η πλήρης κατάργηση του τέλους επιτηδεύματος για τις εταιρείες έρχεται το 2028.

Φόρος εισοδήματος και οικογένειες

Μηδενικός φόρος για τους τρίτεκνους. Ο φορολογικός συντελεστής για εισοδήματα έως 20.000 ευρώ μηδενίζεται για τους φορολογούμενους με τρία εξαρτώμενα παιδιά. Μέχρι σήμερα ο μηδενικός συντελεστής ίσχυε από τα τέσσερα παιδιά και πάνω. Πότε: Από το φορολογικό έτος 2027.

Μηδενικός φόρος για τους αγρότες. Μηδενίζεται ο συντελεστής για κέρδη έως 20.000 ευρώ από ατομική αγροτική επιχείρηση, για τους κατ’ επάγγελμα αγρότες που αντλούν τουλάχιστον το 50% του εισοδήματός τους από την αγροτική δραστηριότητα. Πότε: Από το φορολογικό έτος 2026.

Ορφανικές συντάξεις. Οι συντάξεις λόγω θανάτου που λαμβάνουν τα παιδιά δεν θα υπολογίζονται στο εισοδηματικό όριο για να θεωρούνται εξαρτώμενα μέλη. Πότε: Από το φορολογικό έτος 2026.

Φιλοδωρήματα. Το αφορολόγητο για τα φιλοδωρήματα αυξάνεται από 300 ευρώ τον μήνα σε 6.000 ευρώ τον χρόνο, τόσο για τους μισθωτούς όσο και για τους διανομείς των ψηφιακών πλατφορμών. Πότε: Από το φορολογικό έτος 2026.

Ηλεκτρονικές πληρωμές. Παρατείνονται για ακόμη έναν χρόνο τα κίνητρα για τις πληρωμές με κάρτα: ο διπλασιασμός ορισμένων δαπανών υγείας για την κάλυψη του ορίου ηλεκτρονικών δαπανών και η έκπτωση του 30% των δαπανών για συγκεκριμένες υπηρεσίες έως 5.000 ευρώ τον χρόνο. Πότε: Ισχύουν και για το φορολογικό έτος 2027.

Ελεύθεροι επαγγελματίες και επιχειρήσεις

Τεκμαρτό χωρίς προσαυξήσεις για τους συνεπείς. Οι προσαυξήσεις στο ελάχιστο τεκμαρτό εισόδημα δεν θα εφαρμόζονται στους επαγγελματίες που διαβιβάζουν κανονικά τα ηλεκτρονικά βιβλία τους, έχουν διασυνδεδεμένα POS, δεν έχουν υποπέσει σε φορολογικές ή εργατικές παραβάσεις την τελευταία πενταετία και έχουν υποβάλει εγκαίρως τις δηλώσεις φόρου εισοδήματος και ΦΠΑ. Πότε: Από το φορολογικό έτος 2026.

Ταξί. Το ελάχιστο εισόδημα για όλους τους ιδιοκτήτες ταξί θα υπολογίζεται ανάλογα με το ποσοστό ιδιοκτησίας τους στο όχημα, ενώ έως σήμερα αυτό ίσχυε μόνο για ποσοστά έως 25%. Οι ανήλικοι κάτοχοι αδειών ταξί εξαιρούνται πλήρως από το τεκμήριο. Πότε: Από το φορολογικό έτος 2026.

Μικροί οικισμοί. Η μείωση κατά 50% του τεκμαρτού εισοδήματος επεκτείνεται σε επαγγελματίες που ζουν και δραστηριοποιούνται σε οικισμούς έως 2.000 κατοίκων (από 1.500), και στη Δυτική Μακεδονία έως 2.200 κατοίκων (από 1.700). Πότε: Από το φορολογικό έτος 2026.

Προκαταβολή φόρου. Η προκαταβολή φόρου για τα φυσικά πρόσωπα με επιχειρηματική δραστηριότητα μειώνεται από 55% σε 50%. Πότε: Από το εκκαθαριστικό του φορολογικού έτους 2027.

Τέλος επιτηδεύματος. Το τέλος επιτηδεύματος για εταιρείες και νομικά πρόσωπα καταργείται για έδρες και υποκαταστήματα εκτός Αττικής και στα νησιά της Αττικής. Στην υπόλοιπη Αττική μειώνεται κατά 50% και στη συνέχεια καταργείται οριστικά για όλους. Πότε: Κατάργηση εκτός Αττικής από το φορολογικό έτος 2026, μείωση 50% στην Αττική από το 2027 και πλήρης κατάργηση από το φορολογικό έτος 2028.

Ταχύτερες αποσβέσεις. Ο συντελεστής απόσβεσης για τα μηχανήματα και τον εξοπλισμό, που σήμερα είναι σταθερός στο 10%, κλιμακώνεται σε 10% για τα δύο πρώτα έτη, 15% για το τρίτο και το τέταρτο και 25% για το πέμπτο και το έκτο έτος. Πότε: Για πάγια που αποκτώνται από το φορολογικό έτος 2027.

Υψηλότερος φόρος σε μπόνους από κέρδη. Οι αμοιβές μελών Δ.Σ., διαχειριστών και προσωπικού από τα κέρδη της εταιρείας θα φορολογούνται με τον συντελεστή των μερισμάτων (5%) μόνο έως τις 60.000 ευρώ τον χρόνο ανά δικαιούχο. Για το ποσό πάνω από αυτό το όριο ο φόρος ανεβαίνει στο 15%. Πότε: Για αμοιβές που καταβάλλονται από την 1η Ιανουαρίου 2027.

Ακίνητα

ΕΝΦΙΑ στα χωριά. Η απαλλαγή της κύριας κατοικίας από τον ΕΝΦΙΑ επεκτείνεται σε οικισμούς έως 2.000 κατοίκων (από 1.500), και στη Δυτική Μακεδονία έως 2.200 κατοίκων (από 1.700), εκτός Αττικής πλην των νησιών, για κατοικίες αξίας έως 400.000 ευρώ. Πότε: Από το 2027.

Φόρος μεταβίβασης 15% για αγοραστές εκτός Ε.Ε. Όσοι αγοράζουν κατοικία και είναι φορολογικοί κάτοικοι χωρών εκτός Ε.Ε. και ΕΟΧ θα πληρώνουν φόρο μεταβίβασης 15% επί της φορολογητέας αξίας. Πότε: Για οριστικά συμβόλαια από την 1η Ιουλίου 2027.

Παρατάσεις. Παρατείνονται για ακόμη έναν χρόνο η αναστολή του ΦΠΑ στις νεόδμητες κατοικίες, η αναστολή του φόρου υπεραξίας, η τριετής απαλλαγή από φόρο ενοικίων για κλειστά ή βραχυχρόνια μισθωμένα σπίτια που νοικιάζονται μακροχρόνια, καθώς και η έκπτωση φόρου για δαπάνες ανακαίνισης και αναβάθμισης κτιρίων. Πότε: Έως τις 31 Δεκεμβρίου 2027.

Επιδόματα και ενισχύσεις

Επίδομα γέννησης. Το επίδομα για το τέταρτο παιδί αυξάνεται από 3.500 σε 4.500 ευρώ και για κάθε επόμενο παιδί προστίθενται σωρευτικά 1.000 ευρώ (5.500 ευρώ για το πέμπτο, 6.500 ευρώ για το έκτο κ.ο.κ.). Πότε: Για γεννήσεις από την 1η Ιανουαρίου 2026. Όσοι έχουν ήδη πληρωθεί θα λάβουν τη διαφορά έως τις 31 Δεκεμβρίου 2026, χωρίς νέα αίτηση.

Ενίσχυση ευάλωτων. Η ετήσια ενίσχυση σε συνταξιούχους, ανασφάλιστους υπερήλικες και άτομα με αναπηρία ανεβαίνει από 300 ευρώ σε 400 ευρώ και καταβάλλεται έως τις 30 Νοεμβρίου κάθε χρόνου. Στους δικαιούχους προστίθενται και οι εν ενεργεία εργαζόμενοι στο Δημόσιο που λαμβάνουν επίδομα τετραπληγίας-παραπληγίας. Πότε: Από το 2026 και κάθε χρόνο.

Αναπηρικά επιδόματα. Τα προνοιακά επιδόματα αναπηρίας του ΟΠΕΚΑ, το εξωιδρυματικό επίδομα, το επίδομα απόλυτης αναπηρίας του πρώην ΟΓΑ και η ενίσχυση των αναδόχων γονέων θα αυξάνονται κάθε χρόνο με τον ίδιο συντελεστή με τις συντάξεις. Πότε: Από την 1η Ιανουαρίου 2027.

Κίνητρο για το Καστελόριζο. Θεσπίζεται ετήσια ενίσχυση 5.000 ευρώ, συν 1.000 ευρώ για κάθε ανήλικο παιδί, για όσους μένουν μόνιμα ή μετακομίζουν στο Καστελόριζο (Δήμος Μεγίστης). Πότε: Από το 2027 για τους μόνιμους κατοίκους και από το 2028 για όσους μεταφέρουν εκεί την κύρια κατοικία τους.

Μισθωτοί, Δημόσιο και συνταξιούχοι

Μείωση εισφορών. Η εισφορά ανεργίας που πληρώνει ο εργαζόμενος μειώνεται από 1,2% σε 0,7%, ενώ η εισφορά του εργοδότη παραμένει στο 1,2%. Πότε: Από την 1η Απριλίου 2027.

Δώρο Χριστουγέννων στο Δημόσιο. Θεσπίζεται επίδομα Χριστουγέννων ύψους 500 ευρώ για το προσωπικό του δημόσιου τομέα, το οποίο θα καταβάλλεται κάθε χρόνο στις 16 Δεκεμβρίου, αναλογικά για όσους δεν εργάστηκαν όλο το δωδεκάμηνο ή εργάζονται με μερική απασχόληση. Πότε: Πρώτη καταβολή τον Δεκέμβριο του 2027, για το διάστημα από 1η Δεκεμβρίου 2026 έως 30 Νοεμβρίου 2027.

Εργαζόμενοι συνταξιούχοι του Δημοσίου. Καταργούνται οι περικοπές στις συντάξεις των συνταξιούχων του Δημοσίου και των στρατιωτικών που εργάζονται ή αυτοαπασχολούνται. Πότε: Από την 1η Σεπτεμβρίου 2026.

Σύνταξη σε γονείς θυμάτων. Οι γονείς δημοσίων υπαλλήλων ή στρατιωτικών που έχασαν τη ζωή τους από τρομοκρατική πράξη ή από έγκλημα βίας λόγω της ιδιότητάς τους αποκτούν δικαίωμα να επιλέξουν μηνιαία σύνταξη αντί για εφάπαξ αποζημίωση. Πότε: Για περιστατικά από την 1η Ιανουαρίου 2023.

Το νομοσχέδιο περιλαμβάνει επίσης συμπληρωματικό προϋπολογισμό για το 2026, με αύξηση κατά 300 εκατ. ευρώ των πιστώσεων του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων.