Ένα νέο πλαίσιο για τη ρύθμιση του ιδιωτικού χρέους και τη λειτουργία των εταιρειών διαχείρισης πιστώσεων παρουσίασε χθες η κυβέρνηση, με κεντρικό στόχο την επιτάχυνση με βιώσιμο τρόπο του έργου αναδιάρθρωσης για τα κόκκινα δάνεια.
Οι αλλαγές για τα κόκκινα δάνεια
Μέσω αυτού θεσπίζονται αλλαγές στις διαδικασίες που πρέπει να τηρούνται από τους servicers πριν και μετά τη ρύθμιση ενός μη εξυπηρετούμενου ανοίγματος, ενώ διασφαλίζεται η έγκαιρη και πληρέστερη ενημέρωση των οφειλετών για τα χρέη τους.
Ταυτόχρονα, καθιερώνονται συγκεκριμένες ποινές για τις εταιρείες του χώρου που δεν τηρούν τους νέους κανονισμούς.
Μάλιστα, πέραν των χρηματικών ποινών, προβλέπεται για πρώτη φορά μία μορφή αποζημίωσης στο δανειολήπτη που επηρεάστηκε από αθέμιτες πρακτικές, η οποία μειώνει το χρέος του.
Από την άλλη πάντως, ως προς τον τρόπο παραγωγής των προτεινόμενων λύσεων για να την επιστροφή ενός δανείου σε ομαλές αποπληρωμές, δεν προβλέπονται αλλαγές στους μαθηματικούς τύπους και στους αλγορίθμους που χρησιμοποιούνται σήμερα.
Εξαίρεση αποτελεί ο ορισμός πλαφόν στο ύψος της προκαταβολής που μπορεί να ζητηθεί πριν την υπογραφή μίας συμφωνίας.
Κατά τα άλλα, θεσπίζονται συγκεκριμένες χρονικές προθεσμίες για να καταλήξουν οι δύο πλευρές σε συμφωνία, με την υποβολή πρότασης από την πλευρά του πιστωτή.
Μιλώντας για τη λογική των μέτρων που ανακοινώθηκαν, ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Κυριάκος Πιερρακάκης σημείωσε μεταξύ άλλων πως στόχο τους είναι ο πολίτης που χρωστά «να ξέρει τι ισχύει και να έχει πρόταση ρύθμισης, ώστε να μπορέσει να αποπληρώσει το χρέος του. Και όποιος διαχειρίζεται αυτό το χρέος οφείλει να σέβεται τη συμφωνία, τον πολίτη και τον νόμο».
Συνάντηση με τους servicers
Σημειώνεται ότι για αύριο Παρασκευή έχει προγραμματιστεί συνάντηση της Ένωσης Εταιρειών Διαχείρισης από Δάνεια και Πιστώσεις με τη γενική γραμματέα Χρηματοπιστωτικού Τομέα και Διαχείρισης Ιδιωτικού Χρέους Θεώνη Αλαμπάση για την εξειδίκευση των μέτρων που πρόκειται να νομοθετηθούν το επόμενο διάστημα.
Πηγές από τον κλάδο των servicers σχολίαζαν χθες το απόγευμα πως θα χρειαστεί χρόνος και πρόσθετη ενημέρωση από το οικονομικό επιτελείο της κυβέρνησης για την αξιολόγηση της παρέμβασης που γίνεται. Όπως λένε χαρακτηριστικά, «ο διάβολος μπορεί να κρύβεται στις λεπτομέρειες».
Σημειώνουν πάντως πως συμφωνούν με τη βασική αρχή των εξαγγελιών να παρέχεται επαρκής ενημέρωση στους οφειλέτες και να προβλέπονται συγκεκριμένα χρονοδιαγράμματα για την εφαρμογή μίας ρύθμισης.
Άλλωστε, τονίζουν οι ίδιοι κύκλοι, «τα επιχειρησιακά μας πλάνα προβλέπουν ότι το μεγαλύτερο μέρος των ανακτήσεων προέρχεται από την επίτευξη βιώσιμων συμφωνιών. Ο στόχος εν προκειμένω είναι κοινός».
Υποστηρίζουν, δε, ότι σε γενικές γραμμές τα περισσότερα από τα μέτρα που εξαγγέλθηκαν ήδη εφαρμόζονται. Για παράδειγμα, αναφέρουν ότι η ενημέρωση προς τους δανειολήπτες που περιγράφεται στις εξαγγελίες, παρέχεται σήμερα στους δανειολήπτες και μάλιστα ηλεκτρονικά.
Συγκεκριμένα, τονίζουν ότι στο πλαίσιο της ισχύουσας νομοθεσίας, όλοι οι servicers διαθέτουν portals, τα οποία λειτουργούν κατά τα πρότυπα των τραπεζικών e-banking.
«Τι νόημα έχει η πρόβλεψη για προθεσμία 45 ημερών προκειμένου να παρασχεθούν στοιχεία, εφόσον αυτά είναι διαθέσιμα ηλεκτρονικά;», αναρωτιέται πηγή από εταιρεία διαχείρισης.
Εξάλλου, προσθέτει πως «σήμερα μόλις 100.000 από τους συνολικά 2 εκατ. οφειλέτες έχουν εγγραφεί στις συγκεκριμένες υπηρεσίες».
Η νέα διαδικασία
Από την πλευρά του, το οικονομικό επιτελείο της κυβέρνησης υποστηρίζει ότι μέχρι σήμερα υποθέσεις μπορούσαν να μένουν ανοιχτές για μεγάλο διάστημα.
Σύμφωνα με τις επίσημες ανακοινώσεις, το πρακτικό αποτέλεσμα
για έναν δανειολήπτη με τα νέα μέτρα είναι ότι η διαδικασία ρύθμισης γίνεται περισσότερο προβλέψιμη.
Υπάρχουν προθεσμίες, όρια στην προκαταβολή, υποχρέωση αιτιολόγησης και σαφέστερη προστασία όσο τηρείται μία συμφωνία.
Παράλληλα, σε αρκετές περιπτώσεις προβλέπονται άμεσες οικονομικές συνέπειες όταν πιστωτές ή servicers δεν τηρούν τις υποχρεώσεις τους.
Απευθείας διαπραγμάτευση
Για τον οφειλέτη η σημαντικότερη αλλαγή αφορά στις περιπτώσεις που επιλέγεται η απευθείας διαπραγμάτευση με τον πιστωτή.
Συγκεκριμένα, θεσπίζεται νέα, αυτοτελής και τυποποιημένη διαδικασία διμερούς ρύθμισης.
Ο πολίτης θα υποβάλλει αίτηση μαζί με πλήρη φάκελο και ο πιστωτής θα έχει έως τρεις μήνες για να απαντήσει, είτε με πρόταση βιώσιμης ρύθμισης είτε με αιτιολογημένη απόρριψη.
Ακολούθως, ο οφειλέτης θα έχει έναν μήνα για τη δική του απάντηση, ενώ ολόκληρη η διαδικασία θα πρέπει να έχει ολοκληρωθεί το αργότερο μέσα σε έξι μήνες.
Ιδιαίτερη σημασία δίνεται και στο περιεχόμενο της πρότασης, καθώς δεν θα αρκεί πλέον μία γενική προσφορά.
Σύμφωνα με το υπουργείο, η λύση θα πρέπει να είναι έγγραφη, κατάλληλη, βιώσιμη και τεκμηριωμένη, με βάση το εισόδημα και την περιουσιακή κατάσταση του οφειλέτη. Αν υπάρχουν δύο εφικτές εναλλακτικές, θα πρέπει να παρουσιάζονται και οι δύο.
Αντίστοιχα, όταν ένα αίτημα απορρίπτεται, ο πιστωτής θα πρέπει να εξηγεί εγγράφως τους λόγους. Παράλληλα προβλέπεται δυνατότητα διαμεσολάβησης μέσω του Ελληνικού Χρηματοοικονομικού Μεσολαβητή.
Η προκαταβολή
Από την άλλη, νέος κανόνας μπαίνει στην προκαταβολή που μπορεί να ζητηθεί για να κλείσει μία διμερής ρύθμιση.
Το ανώτατο όριο θα διαμορφωθεί στο 15% της οφειλής. Μέχρι σήμερα δεν υπήρχε συγκεκριμένο πλαφόν και, σύμφωνα με τα στοιχεία του υπουργείου, σε ορισμένες περιπτώσεις οι σχετικές απαιτήσεις ξεπερνούσαν το 30% ή έφθαναν ακόμη και στο 50%.
Ενισχύεται επίσης η προστασία πριν από τον πλειστηριασμό, καθώς τρεις μήνες νωρίτερα ο πιστωτής θα πρέπει να υποβάλλει «κατάλληλη, βιώσιμη και τεκμηριωμένη πρόταση ρύθμισης».
Αυτό ισχύει και σήμερα. Στόχος λοιπόν των προτεινόμενων ρυθμίσεων είναι να διασφαλίσουν, στον μεγαλύτερο δυνατό βαθμό, ότι ο servicer θα υποβάλλει ένα σχήμα αποπληρωμής στο οποίο θα μπορεί να αντεπεξέλθει ο οφειλέτης.
Η λογική είναι ότι ο τελευταίος πρέπει να έχει μία ουσιαστική δυνατότητα διευθέτησης πριν προχωρήσει η αναγκαστική εκτέλεση.
Οι ποινές
Εξάλλου, ακόμη ισχυρότερο καθίσταται το πλέγμα προστασίας για όσους ήδη τηρούν μία ενεργή ρύθμιση.
Ο λόγος γίνεται για περιπτώσεις που ο οφειλέτης είναι συνεπής και παρ΄ όλα αυτά υπήρξε καταγγελία της ρύθμισης, έκδοση ή εκτέλεση διαταγής πληρωμής, κατάσχεση ή συνέχιση πλειστηριασμού.
Εν προκειμένω, η πράξη θα είναι αυτοδικαίως άκυρη, ο οφειλέτης θα πιστώνεται με ποσό ίσο με πέντε μηνιαίες δόσεις και η ρύθμιση θα παρατείνεται για πέντε μήνες χωρίς πρόσθετη επιβάρυνση. Προβλέπονται επίσης πρόστιμα από 50.000 έως 500.000 ευρώ.
Η ίδια προστασία θα παρέχεται και στις περιπτώσεις που δεν πληρώθηκε μία δόση επειδή ο πιστωτής ή ο servicer δεν έδωσε τα αναγκαία στοιχεία για την καταβολή της.
Τέλος, σημαντική είναι και η επαναφορά, σε διευρυμένη μορφή, της προστασίας των νόμων του 2000 και του 2004 για δάνεια και πιστώσεις που βρίσκονται σε καθυστέρηση τουλάχιστον 90 ημερών. Στόχος είναι να μπει ανώτατο όριο στη διόγκωση της οφειλής από τόκους και επιβαρύνσεις, με τις τράπεζες και τους servicers να υποχρεώνονται να προσαρμόζουν τις απαιτήσεις τους χωρίς να χρειάζεται ο πολίτης να προσφύγει πρώτα στα δικαστήρια.
