Κώδικας Χωροταξίας και Πολεοδομίας: Τα 477 άρθρα που βάζουν τέλος στο πολεοδομικό «μωσαϊκό» – Όσα πρέπει να γνωρίζετε

Ένα από τα μεγαλύτερα εγχειρήματα κωδικοποίησης της ελληνικής νομοθεσίας των τελευταίων ετών εισάγεται σήμερα, Πέμπτη, στην Ολομέλεια της Βουλής προς κύρωση.

Ο νέος Κώδικας Χωροταξίας και Πολεοδομίας συγκεντρώνει σε ένα ενιαίο κείμενο 477 άρθρων το σύνολο σχεδόν της γενικής χωροταξικής και πολεοδομικής νομοθεσίας που ίσχυε έως σήμερα διάσπαρτη σε 181 διαφορετικά νομοθετήματα, ορισμένα εκ των οποίων χρονολογούνται ακόμη και από το 1923.

Σύμφωνα με το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, στόχος είναι να μπει τέλος στην πολυνομία, στις αντικρουόμενες ερμηνείες και στη γραφειοκρατία που ταλαιπωρούν επί δεκαετίες πολίτες, μηχανικούς, επενδυτές και δημόσιες υπηρεσίες. Το υπουργείο υπογραμμίζει ότι ο νέος Κώδικας δεν εισάγει νέους κανόνες δικαίου, αλλά οργανώνει και επικαιροποιεί το υφιστάμενο θεσμικό πλαίσιο, δημιουργώντας παράλληλα μια ενιαία ψηφιακή βάση που θα ενημερώνεται διαρκώς με κάθε νέα νομοθετική μεταβολή.

Ερωτήσεις και Απαντήσεις

Τι είναι ο Κώδικας Χωροταξίας – Πολεοδομίας;

Είναι το αποτέλεσμα συγκέντρωσης, συστηματοποίησης και ενοποίησης όλης της ισχύουσας χωροταξικής και πολεοδομικής νομοθεσίας σε έναν Κώδικα, προκειμένου να διευκολυνθούν η Διοίκηση και οι πολίτες στην ορθή και ταχεία γνώση και εφαρμογή της νομοθεσίας αυτής. Πρόκειται για ένα νομοθέτημα που αποτελείται από Πίνακα Περιεχομένων, 477 άρθρα γενικής χωροταξικής και πολεοδομικής νομοθεσίας και Παράρτημα Κωδικοποιητικών και Κωδικοποιούμενων Διατάξεων.

Ποιους αφορά ο Κώδικας Χωροταξίας – Πολεοδομίας;

Ο Κώδικας αφορά ουσιαστικά όλους όσοι ζουν, εργάζονται ή χρησιμοποιούν τον χώρο στην καθημερινότητά τους. Δηλαδή κατοίκους, επαγγελματίες, επενδυτές, χρήστες υπηρεσιών, αλλά και φορείς όπως δήμους, περιβαλλοντικές οργανώσεις, επαγγελματικούς συλλόγους και επιχειρήσεις.

Ποιο πρόβλημα επιλύει ο Κώδικας;

Δημιουργήθηκε για να βάλει τάξη στο μέχρι σήμερα πολύπλοκο και συχνά χαοτικό πλαίσιο της χωροταξικής και πολεοδομικής νομοθεσίας. Συγκεντρώνει και οργανώνει όλη τη νομοθεσία σε ένα ενιαίο και πιο κατανοητό πλαίσιο, ώστε η εφαρμογή των κανόνων να γίνεται με μεγαλύτερη σαφήνεια, ταχύτητα και ασφάλεια.

Ποιος είναι ο στόχος της κωδικοποίησης;

Να καταστήσει τη χωροταξική και πολεοδομική νομοθεσία πιο ξεκάθαρη, εύκολα προσβάσιμη και εφαρμόσιμη με ενιαίο τρόπο σε όλη τη χώρα, περιορίζοντας τη γραφειοκρατία, τις καθυστερήσεις και τις διαφορετικές ερμηνείες.

Πόσα νομοθετήματα κωδικοποιεί ο Κώδικας;

Περιλαμβάνει διατάξεις από 181 νομοθετήματα συνολικά, μεταξύ των οποίων 122 νόμοι, 29 προεδρικά διατάγματα και σειρά άλλων κανονιστικών πράξεων, ηλικίας έως και 103 ετών.

Πότε ξεκίνησε και πόσο διήρκεσε η κατάρτισή του;

Η διαδικασία ξεκίνησε τον Ιούλιο του 2020 και ολοκληρώθηκε το 2026, έπειτα από έξι χρόνια συλλογής, επεξεργασίας και συστηματοποίησης της νομοθεσίας.

Τι αλλάζει σε σχέση με τον Κώδικα Βασικής Πολεοδομικής Νομοθεσίας του 1999;

Ο νέος Κώδικας σχεδιάστηκε ως ένα διαρκώς ενημερωνόμενο και «ζωντανό» εργαλείο. Κάθε νέα νομοθετική αλλαγή θα ενσωματώνεται απευθείας σε αυτόν, ώστε να παραμένει συνεχώς επίκαιρος.

Εισάγει νέο δίκαιο ή αλλάζει τις ισχύουσες διατάξεις;

Όχι. Ο Κώδικας δεν εισάγει νέες ρυθμίσεις. Περιλαμβάνει κωδικοποιημένες τις διατάξεις που ήδη ισχύουν.

Ποιες νομοθετικές διατάξεις ενσωματώνονται;

Καλύπτει σχεδόν το σύνολο της γενικής χωροταξικής και πολεοδομικής νομοθεσίας, από τον χωρικό σχεδιασμό και τις αστικές αναπλάσεις έως τους κανόνες δόμησης, τις άδειες, την αυθαίρετη δόμηση και την αστική πολιτική.

Περιλαμβάνονται σχέδια πόλεων, πολεοδομικές μελέτες ή εγκύκλιοι;

Όχι. Οι επιμέρους πολεοδομικές μελέτες, τα σχέδια πόλεων και οι εγκύκλιοι δεν εντάσσονται στην κωδικοποίηση και εξακολουθούν να ισχύουν αυτοτελώς.

Κωδικοποιούνται διατάξεις που έχουν κριθεί αντισυνταγματικές;

Όχι. Δεν περιλαμβάνονται διατάξεις που έχουν κριθεί αντισυνταγματικές με οριστικές δικαστικές αποφάσεις.

Πώς μπορεί κάποιος να εντοπίσει πού κωδικοποιήθηκε μια διάταξη;

Στο τέλος του Κώδικα υπάρχει ειδικό Παράρτημα με πίνακα αντιστοίχισης των παλαιών και των νέων διατάξεων.

Ποιες διατάξεις καταργούνται;

Καταργούνται οι διατάξεις που κωδικοποιούνται στον νέο Κώδικα. Όσες δεν κωδικοποιούνται εξακολουθούν να ισχύουν.

Από πότε τίθεται σε ισχύ;

Από τη δημοσίευσή του σε ΦΕΚ. Δεν προβλέπεται μεταβατική περίοδος παράλληλης ισχύος με τα νομοθετήματα που κωδικοποιεί.

Πώς θα γίνεται η αναζήτηση όρων;

Η αναζήτηση θα είναι πλέον ευκολότερη, καθώς οι διατάξεις 181 νομοθετημάτων συγκεντρώνονται σε ένα ενιαίο κείμενο.

Θα είναι προσβάσιμος σε όλους τους πολίτες;

Ναι. Θα είναι διαθέσιμος δωρεάν μέσω του Εθνικού Τυπογραφείου αλλά και μέσω της νέας ηλεκτρονικής βάσης νομικών δεδομένων του ΥΠΕΝ, η οποία θα ενημερώνεται διαρκώς.

Ποιοι συμμετείχαν στην κατάρτισή του;

Ο Κώδικας καταρτίστηκε από ειδική επιτροπή με πρόεδρο τον επίτιμο πρόεδρο του Συμβουλίου της Επικρατείας Κωνσταντίνο Μενουδάκο και τη συμμετοχή δικαστικών λειτουργών, μελών του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους, πανεπιστημιακών, δικηγόρων και εξειδικευμένων επιστημόνων.