Τη σημασία της ψυχικής υγείας των παιδιών και των εφήβων ανέδειξε ο Κυριάκος Μητσοτάκης, ο οποίος αναφέρθηκε στην απόφαση της κυβέρνησης να απαγορεύσει τη χρήση των social media σε παιδιά κάτω των 15 ετών και εξέφρασε την ελπίδα αυτό το ζήτημα να ρυθμιστεί τελικά σε ευρωπαϊκό επίπεδο.
Ο Πρωθυπουργός στην ομιλία που απηύθυνε κατά τη διάρκεια συζήτησης με θέμα «Διεθνής Πρωτοβουλία για την Υγεία του ΙΣΝ: Εστιάζοντας στην ψυχική υγεία», υπογράμμισε την ανάγκη λογοδοσίας των ψηφιακών πλατφορμών, την αξία της άσκησης, του αθλητισμού και των δημιουργικών δραστηριοτήτων ως υγιών εναλλακτικών απέναντι στις οθόνες, καθώς και τη σημασία της ενίσχυσης των υποδομών, της εκπαίδευσης των εκπαιδευτικών και της στήριξης των γονέων.
Η εκδήλωση πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο του SNF Nostos 2026, στο Κέντρο Πολιτισμού Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος, ενώ τη συζήτηση συντόνισε ο πρόεδρος του Ιδρύματος, Ανδρέας Κ. Δρακόπουλος.
Ο χαιρετισμός του Κυριάκου Μητσοτάκη
Στον χαιρετισμό του, στο τέλος, ο Πρωθυπουργός ανέφερε (ανεπίσημη μετάφραση από τα αγγλικά):
«Σε ευχαριστώ πάρα πολύ, Ανδρέα, και ευχαριστώ την υπέροχη ομάδα των ομιλητών γι’ αυτή την εξαιρετικά διαφωτιστική συζήτηση. Θα ήθελα, καταρχάς, να αναγνωρίσω το τεράστιο έργο που έχει επιτελέσει το Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος στην Ελλάδα. Ανδρέα, σου είμαστε βαθιά ευγνώμονες για όλα όσα έχεις κάνει για τη χώρα, όχι μόνο για αυτό το υπέροχο Κέντρο και τα νοσοκομεία που χτίζεις, αλλά και για τη δέσμευσή σου να επενδύεις στους ανθρώπους, γιατί τα κτήρια είναι υπέροχα και θα παραμείνουν υπέροχα, αλλά αν δεν τα δούμε μέσα από μια εντελώς διαφορετική οπτική, η οποία να ενσωματώνει και τη διάσταση της ψυχικής υγείας, θα έχουμε κάνει μόνο τη μισή δουλειά.
Ερχόμενος στα θέματα της συζήτησης, αντιμετωπίζουμε τα ζητήματα ψυχικής υγείας, ειδικά όταν αφορούν τα παιδιά και τους εφήβους μας, με μεγάλη σοβαρότητα. Είμαι ιδιαίτερα ευγνώμων σε εσάς και στην ομάδα σας που εκπονήσατε αυτή την τεκμηριωμένη μελέτη και που αφιερώσατε πραγματικά χρόνο για να μιλήσετε με τους εφήβους μας, προκειμένου να κατανοήσετε τι πραγματικά συμβαίνει.
Θα μοιραστώ αυτή τη μελέτη όχι μόνο με τους συνεργάτες μου, αλλά και με την Πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, διότι, όπως γνωρίζετε, πρόκειται για ζήτημα που συζητείται όχι μόνο σε επίπεδο κρατών μελών, αλλά και σε ευρωπαϊκό επίπεδο.
Πήραμε μια τολμηρή απόφαση. Κατανοούμε ότι πρόκειται για μια πολύ δυναμική προσέγγιση αλλά αποφασίσαμε να απαγορεύσουμε την πρόσβαση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης στα παιδιά μας κάτω των 15 ετών. Πιστεύουμε ότι αυτό είναι ένα απαραίτητο μέτρο για την προστασία της ψυχικής υγείας των παιδιών και των εφήβων μας, καθώς τα στοιχεία είναι αδιαμφισβήτητα.
Πράγματι, προκαλεί ζημιά από πολλές απόψεις, και όπως επισήμανες, Giovanni, δεν είναι μόνο ο χρόνος που αφιερώνεις, αλλά και το περιεχόμενο που λαμβάνεις. Είμαστε θύματα του doomscrolling, οπότε φαντάσου τι συμβαίνει σε έναν εγκέφαλο που δεν έχει αναπτυχθεί πλήρως όταν εκτίθεται σε κάτι που είναι σχεδιασμένο να είναι εθιστικό.
Πρέπει να καταστήσουμε τις πλατφόρμες υπόλογες και πρέπει να τις πείσουμε ή να τις αναγκάσουμε να συνεργαστούν σε αυτό το ζήτημα. Επομένως, αναμένω ότι το ζήτημα αυτό θα ρυθμιστεί τελικά σε ευρωπαϊκό επίπεδο και ότι θα στείλουμε επίσης ένα μήνυμα στις πλατφόρμες, ότι το να κερδίζουν χρήματα εις βάρος των παιδιών μας είναι απλά απαράδεκτο. Κερδίζουν ήδη αρκετά χρήματα «αρπάζοντας» την προσοχή μας, αλλά εδώ προκαλείται σοβαρή ζημιά και πρέπει να διασφαλίσουμε ότι θα αναλάβουν τις ευθύνες τους.
Αλλά με εντυπωσίασε πολύ και αυτό που είπε ο Tommy. Είναι πολύ σημαντικό να απομακρύνουμε τα παιδιά μας από τις οθόνες, αλλά ποια είναι η εναλλακτική λύση; Η εναλλακτική λύση είναι πολύ απλή: να τα ενθαρρύνουμε να αθλούνται, να μάθουν κάποιο μουσικό όργανο. Αν παίζεις ποδόσφαιρο, ακόμα κι αν το θέλεις δεν μπορείς να έχεις το κινητό μαζί σου. Όταν κολυμπάς, δεν μπορείς να έχεις το κινητό μαζί σου. Για όσους από εμάς έχουμε ασχοληθεί με τον αθλητισμό και κατανοούμε την αξία του, ειδικά των ομαδικών αθλημάτων, αυτή είναι η καλύτερη εναλλακτική λύση που μπορούμε να προσφέρουμε στα παιδιά μας.
Και όταν μιλάμε για την ψυχική υγεία γενικά, επειδή δεν πρόκειται για θέμα που αφορά μόνο τα παιδιά και τους εφήβους, γνωρίζουμε ότι η πρώτη σύσταση δημόσιας υγείας που δίνουμε στον ελληνικό πληθυσμό είναι η άσκηση. Άσκηση όχι μόνο για να ελέγχουμε το βάρος μας ή να μειώσουμε τη χοληστερίνη μας, άσκηση επειδή γνωρίζουμε ότι επηρεάζει τη χημεία του εγκεφάλου μας. Είμαι βέβαιος ότι οι ειδικοί εδώ το γνωρίζουν πολύ καλύτερα, ότι μας κάνει να νιώθουμε καλύτερα.
Επομένως, πρέπει να παρεμβαίνουμε στο ζήτημα της χρήσης των οθονών. Και πρέπει να κάνουμε ό,τι περνάει από το χέρι μας για να επενδύσουμε σε χώρους παιχνιδιού. Η καλύτερη επένδυση που μπορούμε να κάνουμε είναι να δημιουργήσουμε νέα στάδια και νέες παιδικές χαρές, ιδιαίτερα στα σχολεία μας. Έχουμε παιδικές χαρές σε κακή κατάσταση, ταξιδεύεις ανά την Ελλάδα και τις βλέπεις. Πρόκειται για μια επένδυση μικρού κόστους. Κάθε φορά που παρεμβαίνουμε, βλέπουμε αυτές οι παιδικές χαρές να γεμίζουν με παιδιά που παίζουν μπάσκετ, βόλεϊ ή ποδόσφαιρο. Αυτή είναι, λοιπόν, πιθανώς η πιο αποδοτική επένδυση που μπορούμε να κάνουμε με δημόσιους πόρους.
Κλείνοντας, θα ήθελα να πω κάτι ακόμα. Σας ευχαριστούμε που απευθυνθήκατε σε όλη αυτή την εξαιρετική κοινότητα ψυχιάτρων και επαγγελματιών ψυχικής υγείας σε ολόκληρη τη χώρα και τους κάνατε να γίνουν μέρος μιας ομάδας, επειδή αισθάνονται ότι κάποιος τους ακούει. Είμαστε πολύ ενθουσιασμένοι με τα αποτελέσματα του προγράμματος CAMHI (Child and Adolescent Mental Health Initiative) και τον τρόπο που μπορούμε να το ενσωματώσουμε στην εκπαίδευσή μας, καθώς και με τον τρόπο που μπορούμε να εκπαιδεύσουμε τους δασκάλους μας να αναγνωρίζουν σημάδια των ψυχικών διαταραχών. Διότι, τελικά, όπως είπατε, δεν θα έχουν όλοι πρόσβαση σε έναν επαγγελματία ψυχικής υγείας.
Και, για να κλείσω, αναφερθήκατε στους γονείς. Έχουμε ήδη -δεν ξέρω πόσοι από εσάς το γνωρίζετε- έναν ιστότοπο για τον γονικό έλεγχο, το parco.gov.gr, όπου παρέχουμε πολύ σαφείς οδηγίες στους γονείς για το πώς μπορούν να ρυθμίσουν τα κινητά των παιδιών τους, ακόμα και αυτή τη στιγμή που μιλάμε, ώστε να περιορίσουν την πρόσβασή τους σε συγκεκριμένες πλατφόρμες, να ορίσουν χρονικά όρια και να ασκήσουν μεγαλύτερο έλεγχο σε ό,τι συμβαίνει στον ψηφιακό κόσμο των παιδιών.
Ξέρετε, είμαστε τόσο προστατευτικοί απέναντι στα παιδιά μας, θέλουμε να τα παρακολουθούμε παντού. Bγαίνουν έξω να παίξουν και ανησυχούμε πολύ, αλλά μετά τα αφήνουμε στο δωμάτιό τους ή μπροστά στο κινητό τους και δεν έχουμε ιδέα τι συμβαίνει. Πρέπει λοιπόν να αντιστρέψουμε αυτή την κατάσταση. Μέχρι να φτάσουμε στο σημείο να επιβάλλουμε την απαγόρευση την 1η Ιανουαρίου, είτε η Ευρώπη κάνει κάτι είτε όχι -αν και είμαι σίγουρος ότι και η Ευρώπη θα κάνει κάτι-, εν τω μεταξύ, φροντίστε να αξιοποιήσετε αυτές τις πλατφόρμες και βοηθήστε μας να μιλήσουμε στους γονείς για να τους πούμε ότι αυτό είναι ζήτημα.
Οι γονείς καταλαβαίνουν. Κάθε φορά που μιλάμε στους γονείς για την απαγόρευση της πρόσβασης στα κοινωνικά δίκτυα δείχνουν μεγάλο ενδιαφέρον επειδή βιώνουν την απομόνωση, την επιθετικότητα, τις μεταπτώσεις στη διάθεση όταν τα παιδιά περνούν υπερβολικά πολύ χρόνο στα κινητά τους.
Δεν θέλω, όμως, να καταχραστώ πολύ από τον χρόνο σας. Σ’ ευχαριστώ, Ανδρέα, για όλα όσα έχεις κάνει. Θέλω να το πω δημόσια: εδώ, σε αυτόν τον χώρο, ο Σταύρος Νιάρχος, πίσω στη δεκαετία του ’90, πήρε την τολμηρή απόφαση να διαθέσει ουσιαστικά το 50% της περιουσίας του για φιλανθρωπικούς σκοπούς. Έθεσε ένα προηγούμενο και ευελπιστώ πραγματικά ότι πολλοί από τους εύπορους Έλληνες αυτής της γενιάς θα κάνουν τουλάχιστον το ίδιο.
Σας ευχαριστώ πολύ».
