Η προτεινόμενη συμφωνία μεταξύ του Ιράν και του Ομάν, η οποία θα έδινε στην Τεχεράνη τον έλεγχο των πλοίων που εισέρχονται στον Κόλπο μέσω του Στενού του Ορμούζ, δεν είναι εύκολα εφαρμόσιμη λόγω των αμερικανικών κυρώσεων και των περιοριστικών ασφαλιστικών ρητρών σχετικά με τυχόν πληρωμές (τελών), ανέφεραν τέσσερις πηγές του κλάδου στο Reuters.
Πριν από τις αεροπορικές επιδρομές των ΗΠΑ και του Ισραήλ στα τέλη Φεβρουαρίου οι οποίες πυροδότησαν τον πόλεμο στο Ιράν, η στενή θαλάσσια οδός μεταξύ του Κόλπου και του Ινδικού Ωκεανού αποτελούσε τη βασική διαδρομή για περίπου το ένα πέμπτο των παγκόσμιων προμηθειών πετρελαίου και άλλων ζωτικών αγαθών. Ήταν επίσης ανοιχτή σε όλα τα πλοία χωρίς τέλη.
Ο έλεγχος του στενού αποτελεί το μεγαλύτερο σημείο τριβής στις προσπάθειες τερματισμού της σύγκρουσης.
Βάσει της τελευταίας πρότασης, Τεχεράνη θα μπορούσε να παρεμβαίνει, εφόσον κρίνεται απαραίτητο, σε όλη την εισερχόμενη ναυσιπλοΐα. Αντίθετα, τα πλοία που θέλουν να εξέλθουν από τον Κόλπο θα ακολουθούν μια διαδρομή μεταξύ Ιράν και Ομάν, με την άδεια εξόδου να χορηγείται μέσω του Ομάν κατόπιν ενημέρωσης του Ιράν, δήλωσε στο Reuters αυτή την εβδομάδα ανώτερη ιρανική πηγή.
Η δυνατότητα των εμπορικών πλοίων να πλέουν στις διεθνείς θαλάσσιες οδούς “με ασφάλεια, προβλεψιμότητα και χωρίς περιττά εμπόδια είναι θεμελιώδης για την ανθεκτικότητα των εφοδιαστικών αλυσίδων, την οικονομική σταθερότητα και την ενεργειακή ασφάλεια”, ανέφεραν σε ανοικτή επιστολή τους αυτή την εβδομάδα οι κορυφαίες ναυτιλιακές ενώσεις του κόσμου.
“Διόδια απλά με άλλο όνομα”
Η επιβολή υποχρεωτικών τελών διέλευσης ή παροχής υπηρεσιών μέσω του στενού ισοδυναμεί με “διόδια απλά με άλλο όνομα”, υπογραμμίζεται στην επιστολή που εστάλη στον ναυτιλιακό οργανισμό του ΟΗΕ.
“Θα δημιουργούσε ένα προηγούμενο που θα μπορούσε να υπονομεύσει το διεθνώς αναγνωρισμένο νομικό πλαίσιο που διέπει τα στενά που χρησιμοποιούνται για τη διεθνή ναυσιπλοΐα και την ελεύθερη διέλευση”.
Το λεγόμενο σύστημα διαχωρισμού της κυκλοφορίας υιοθετήθηκε από τον ναυτιλιακό οργανισμό του ΟΗΕ το 1968 με τη συμφωνία των χωρών της περιοχής. Δημιούργησε το σημερινό σύστημα δρομολόγησης πλοίων που διαχωρίζει τους διαδρόμους που ακολουθούν τα πλοία μέσω των ιρανικών και ομανικών υδάτων.
Το Ιράν επιδιώκει την επιβολή τελών ύψους 5% έως 7% επί της αξίας των φορτίων των πλοίων που χρησιμοποιούν το στενό, σύμφωνα με τον ανώτερο Ιρανό αξιωματούχο. Το Ομάν διαπραγματεύεται τέλη της τάξεως του 3%, ενώ η Ουάσινγκτον επιμένει στη μη επιβολή καμίας απολύτως χρέωσης.
Ο Διεθνής Ναυτιλιακός Οργανισμός (IMO) δήλωσε ότι δεν μπορεί να σχολιάσει τις πληροφορίες σχετικά με τις προτάσεις.
Τον Ιούλιο, το διοικητικό συμβούλιο του ΙΜΟ ανέφερε ότι τα κράτη γύρω από το στενό θα πρέπει να εγγυώνται το “δικαίωμα της αδιάκριτης και ανεμπόδιστης διέλευσης όλων των πλοίων” μέσω του συστήματος διαχωρισμού κυκλοφορίας και ότι η διέλευση θα πρέπει να παραμείνει ελεύθερη από διοικητικά τέλη και χρεώσεις.
Ζητήματα συμμόρφωσης
Για τις ναυτιλιακές εταιρείες και τους εμπόρους πετρελαίου, η επιβολή τελών δημιουργεί σοβαρά ζητήματα κανονιστικής συμμόρφωσης, δεδομένου ότι οι ΗΠΑ έχουν επιβάλει κυρώσεις στην “Aρχή του Περσικού Κόλπου και των Στενών”, την οποία ίδρυσε το Ιράν τον Μάιο για τη διαχείριση της θαλάσσιας οδού.
Παράλληλα, το αμερικανικό υπουργείο Οικονομικών έχει απαγορεύσει σε αμερικανικά φυσικά και νομικά πρόσωπα να λαμβάνουν υπηρεσίες από την κυβέρνηση του Ιράν που σχετίζονται με την “εγγύηση ασφαλούς διέλευσης”.
Οποιαδήποτε πληρωμή θα μπορούσε να οδηγήσει σε δέσμευση περιουσιακών στοιχείων, ανέφεραν πηγές του κλάδου.
Μια επιπλέον επιπλοκή είναι η εισαγωγή, στα τέλη Ιουλίου, από την Lloyd’s Market Association μιας ρήτρας που επιτρέπει σε ασφαλιστές ή εταιρείες ανάληψης ασφαλιστικών κινδύνων να τερματίζουν την ασφαλιστική κάλυψη ενός πλοίου, εάν αυτό καταβάλει οποιοδήποτε τέλος, διόδια, χρέωση ή άλλη αντιπαροχή για τη διέλευση από τα Στενά του Ορμούζ.
Τα πλοία που διασχίζουν το στενό πρέπει να καταβάλλουν πρόσθετο risk premium ώστε να διασφαλίζουν ότι καλύπτονται ασφαλιστικά σε περίπτωση που υποστούν ζημιές κατά τη διέλευση.
“Βάσει της ρήτρας, οι ασφαλιστές δεν φέρουν ευθύνη αποζημίωσης για οποιαδήποτε τέτοια πληρωμή και, εφόσον έχει πραγματοποιηθεί μια τέτοια πληρωμή, απαλλάσσονται από τις υποχρεώσεις τους όσον αφορά το σχετικό πλοίο”, ανέφερε η LMA τον Ιούλιο.
Οι ναυτιλιακές εταιρείες βρίσκονται σε μια “λούμπα”, δήλωσε πηγή της ασφαλιστικής αγοράς, καθώς η διατύπωση της LMA απαγορεύει στους ασφαλιστές να καλύπτουν τους πλοιοκτήτες που πληρώνουν, την ώρα που το Ιράν στοχεύει στην επιβολή διοδίων.
