Ο επικεφαλής οικονομολόγος της δεύτερης μεγαλύτερης τράπεζας της Ρωσίας απολύθηκε, έπειτα από σειρά επικριτικών δηλώσεών του για την κατάσταση της οικονομίας, μεταξύ άλλων και προειδοποιήσεων ότι η Μόσχα δεν θα κερδίσει έναν παρατεταμένο οικονομικό πόλεμο με την Ουκρανία.
Ο Αντρέι Κλέπατς, ο οποίος κατείχε τη συγκεκριμένη θέση στην κρατικά ελεγχόμενη αναπτυξιακή τράπεζα VEB από το 2014, απολύθηκε λίγες ημέρες αφότου ρωσικά μέσα ενημέρωσης, σύμφωνα με τον Guardian, δημοσίευσαν πληροφορίες για μια ιδιαίτερα επικριτική ομιλία που είχε εκφωνήσει τον Μάιο σε συναδέλφους οικονομολόγους.
Στις δηλώσεις του, τις οποίες δημοσίευσε αρχικά η Moscow Times, ο Κλέπατς είπε ότι η Ρωσία “μένει πίσω” οικονομικά από την Κίνα και τις ΗΠΑ και “σε ορισμένες πτυχές, ακόμη και από την Ουκρανία”.
Ο Κλέπατς υποστήριξε ότι οι πιέσεις που δέχεται η ρωσική οικονομία εξαιτίας του πολέμου θα οδηγήσουν αναπόφευκτα σε μια “κοινωνική κρίση”, η οποία θα ξεσπάσει “όταν κανείς δεν θα το περιμένει ιδιαίτερα”.
Είπε επίσης ότι οι προσδοκίες για επικείμενη οικονομική κατάρρευση της Ουκρανίας είναι λανθασμένες και ότι μια παρατεταμένη αντιπαράθεση με την Ουκρανία δεν θα οδηγήσει στη νίκη της Ρωσίας. “Δεν θα κερδίσουμε αυτόν τον ανταγωνισμό σε έναν πόλεμο φθοράς με την Ουκρανία”, δήλωσε. “Έχουμε την ψευδαίσθηση ότι εκεί όλα θα καταρρεύσουν. Δεν έχει καταρρεύσει και δεν πρόκειται να καταρρεύσει. Το δικό μας κόστος αυξάνεται”.
Οι δηλώσεις αυτές αποτέλεσαν μια σπάνια παραδοχή από ανώτερο Ρώσο οικονομολόγο για τις αυξανόμενες οικονομικές δυσκολίες της χώρας και έρχονταν σε ευθεία αντίθεση με τους ισχυρισμούς του Βλαντίμιρ Πούτιν ότι η Μόσχα αντιμετωπίζει με επιτυχία τις οικονομικές πιέσεις του πολέμου και ότι η οικονομική εξάντληση της Ουκρανίας είναι απλώς θέμα χρόνου.
Η VEB δεν έδωσε λόγο για την απόλυση του Κλέπατς. Γνωστός του Κλέπατς δήλωσε στην οικονομική εφημερίδα Vedomosti ότι η αποχώρησή του από την τράπεζα “συνδέεται με τις προσωπικές, σκληρές εκτιμήσεις του για την οικονομική και πολιτική εξέλιξη της χώρας, οι οποίες δεν θα μπορούσαν σε καμία περίπτωση να ευθυγραμμίζονται με τη θέση της εταιρείας”.
Το ανεξάρτητο ρωσικό μέσο The Bell μετέδωσε, επικαλούμενο πηγές, ότι ο Κλέπατς απολύθηκε κατόπιν εντολής του Κρεμλίνου και ότι η απομάκρυνσή του συνδεόταν άμεσα με την ομιλία του τον Μάιο.
Η απόλυση του Κλέπατς αναδεικνύει την αυξανόμενη επιμονή του Κρεμλίνου στην απόλυτη αφοσίωση των ανώτερων κρατικών στελεχών, καθώς πληθαίνουν οι αναφορές ότι ο Πούτιν έχει περιβάλει τον εαυτό του ολοένα περισσότερο με αξιωματούχους που διστάζουν να αμφισβητήσουν τις απόψεις του.
Η Αλεξάντρα Προκοπένκο, πρώην σύμβουλος της ρωσικής κεντρικής τράπεζας και ερευνήτρια στο Carnegie Russia Eurasia Center, χαρακτήρισε τον Κλέπατς έναν καταξιωμένο οικονομολόγο που δεν φοβόταν να εκφράζει απόψεις διαφορετικές από την επίσημη γραμμή.
“Η απόλυση του Κλέπατς – ενός από τους καλύτερους μακροοικονομολόγους της Ρωσίας – είναι απίθανο να καθυστερήσει την επερχόμενη κρίση για την οποία προειδοποιούσε”, δήλωσε η Προκοπένκο. Πρόσθεσε ότι οι προβλέψεις του Κλέπατς “βασίζονταν σε εκτιμήσεις της πραγματικότητας και όχι στην επιθυμία να ευχαριστήσει κάποιον” και ήταν συχνά πιο απαισιόδοξες από τα επίσημα στοιχεία.
Η ρωσική οικονομία αντιμετωπίζει την πιο δύσκολη περίοδό της από την έναρξη της πλήρους κλίμακας εισβολής του Πούτιν στην Ουκρανία το 2022. Η οικονομία πιέζεται από τις τεράστιες πολεμικές δαπάνες, τις δυτικές κυρώσεις και την αυξανόμενη ικανότητα της Ουκρανίας να πλήττει τη ρωσική βιομηχανία πετρελαίου και φυσικού αερίου.
Μόνο κατά τους τέσσερις πρώτους μήνες του 2026, το δημοσιονομικό έλλειμμα της Ρωσίας ανήλθε σε 5,87 τρισ. ρούβλια (81 δισ. δολάρια), πολύ πάνω από τον κυβερνητικό στόχο των 3,79 τρισ. ρουβλίων για ολόκληρο το έτος. Σύμφωνα με δύο πηγές που γνωρίζουν τις σχετικές συζητήσεις, ορισμένοι από τους στενότερους συμβούλους του Πούτιν τον έχουν προειδοποιήσει ιδιωτικά ότι το σημερινό επίπεδο πολεμικών δαπανών καθίσταται μη βιώσιμο.
Το τελευταίο διάστημα, ουκρανικές επιθέσεις έπληξαν δεκάδες αποθήκες της Wildberries, της μεγαλύτερης εταιρείας ηλεκτρονικού εμπορίου της Ρωσίας, καταστρέφοντας αποθέματα αξίας δισεκατομμυρίων δολαρίων. Οι επιθέσεις έχουν προκαλέσει ερωτήματα σχετικά με τη χρηματοοικονομική σταθερότητα της εταιρείας και έχουν επιφέρει σοβαρό πλήγμα σε χιλιάδες ανεξάρτητους πωλητές που εξαρτώνται από την πλατφόρμα για τα εισοδήματά τους.
Ο Πούτιν δεν έχει δώσει καμία ένδειξη ότι είναι διατεθειμένος να περιορίσει τον πόλεμο ή να συγκρατήσει τις δαπάνες. Αντίθετα, το Κρεμλίνο έχει αναζητήσει πρόσθετα έσοδα αυξάνοντας τη φορολογία των μικρότερων επιχειρήσεων και ασκώντας πιέσεις στους ολιγάρχες να συνεισφέρουν περισσότερο στη χρηματοδότηση της πολεμικής προσπάθειας.
Τα ρωσικά δημόσια οικονομικά έχουν ενισχυθεί από τη φετινή άνοδο των τιμών του πετρελαίου μετά τον πόλεμο των ΗΠΑ στο Ιράν, γεγονός που προσέφερε στη Μόσχα δισεκατομμύρια δολάρια πρόσθετα έσοδα και βοήθησε να μετριαστούν ορισμένες από τις αυξανόμενες οικονομικές πιέσεις.
