Μία εβδομάδα μετά την υπογραφή της προσωρινής ειρηνευτικής συμφωνίας μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν, οι εξαγωγές αργού πετρελαίου από τον Περσικό Κόλπο έχουν ανακάμψει τουλάχιστον στο 75% των προπολεμικών επιπέδων, σηματοδοτώντας μια εύθραυστη αλλά αξιοσημείωτη επαναφορά έπειτα από μία από τις μεγαλύτερες διαταραχές στη ναυτιλία των τελευταίων δεκαετιών.
Ωστόσο, αυτό ίσως ήταν το εύκολο μέρος.
Από τα σχεδόν 13 εκατ. βαρέλια ημερησίως αργού που εξήλθαν από την περιοχή κατά το τριήμερο έως και την Τετάρτη, σύμφωνα με υπολογισμούς του Bloomberg, μεγάλο μέρος προήλθε από συσσωρευμένα φορτία που είχαν εγκλωβιστεί και τα οποία το Ιράν και άλλοι παραγωγοί έχουν αρχίσει να αποδεσμεύουν. Παρότι οι ροές πετρελαίου κινούνται περίπου 40% υψηλότερα από τον μέσο όρο του πρώτου μισού του Ιουνίου, το βασικό ερώτημα πλέον είναι κατά πόσο αυτή η ανάκαμψη μπορεί να διατηρηθεί και πόσα δεξαμενόπλοια θα είναι διατεθειμένα να επιστρέψουν στον Κόλπο, ώστε οι μεταφορές να επανέλθουν σε πιο φυσιολογικούς ρυθμούς.
Καθώς ΗΠΑ και Ιράν επεξεργάζονται τις λεπτομέρειες της συμφωνίας τους, ενδέχεται να χρειαστούν εβδομάδες μέχρι να υπάρξει σαφέστερη εικόνα. Το πραγματικό επίπεδο των εξαγωγών μετά τη συμφωνία παραμένει επίσης δύσκολο να αποτιμηθεί, καθώς ορισμένα “σκοτεινά” δεξαμενόπλοια εξακολουθούν να δραστηριοποιούνται χωρίς να εκπέμπουν σήματα εντοπισμού. Αμερικανοί αξιωματούχοι εκτιμούν ότι οι ροές είναι σημαντικά υψηλότερες.
Η επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ, ειδικότερα, αναμένεται να παραμείνει δύσκολη. Βρετανικός ναυτιλιακός οργανισμός ανακοίνωσε την Πέμπτη ότι έλαβε αναφορά σύμφωνα με την οποία πλοίο επλήγη από άγνωστο βλήμα στην περιοχή, λίγες ώρες αφότου αρκετά εμπορικά πλοία ανέστρεψαν πορεία ενώ επιχειρούσαν να διασχίσουν τη θαλάσσια οδό.
Ακόμη και λαμβάνοντας υπόψη την αβεβαιότητα σχετικά με τον πραγματικό όγκο της ναυτιλιακής κίνησης, η ανάκαμψη υποδηλώνει ότι το σύστημα εξαγωγών πετρελαίου του Κόλπου έχει αποδειχθεί ανθεκτικό. Ένα σχέδιο του Διεθνούς Ναυτιλιακού Οργανισμού (IMO) για την απομάκρυνση πλοίων ενδέχεται να συμβάλει στην περαιτέρω επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ, ενώ η Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα συνεχίζουν να βασίζονται σε εναλλακτικούς αγωγούς έκτακτης ανάγκης που παρακάμπτουν πλήρως τη συγκεκριμένη θαλάσσια οδό.
Οι μεταπολεμικές ροές πετρελαίου προέρχονται συνεπώς από τρεις βασικές πηγές:
-Ιρανικό και μη ιρανικό αργό που διέρχεται και πάλι από τα Στενά του Ορμούζ.
-Σαουδαραβικές εξαγωγές από το λιμάνι Γιανμπού στην Ερυθρά Θάλασσα και αποστολές των ΗΑΕ από το Φουτζάιρα.
-Μια προσωρινή αύξηση των ιρανικών φορτίων που είχαν εγκλωβιστεί ανοικτά του λιμανιού Τσαμπαχάρ, κοντά στα σύνορα με το Πακιστάν.
Το Bloomberg παρακολούθησε τα δεξαμενόπλοια που διέσχισαν τα Στενά του Ορμούζ χρησιμοποιώντας συνδυασμό αυτόματων σημάτων θέσης, δορυφορικών εικόνων και δεδομένων από εμπορικούς παρόχους ναυτιλιακών πληροφοριών. Στην ανάλυση συμπεριλήφθηκαν επίσης πλοία που αναχώρησαν από το Γιανμπού της Σαουδικής Αραβίας, το Φουτζάιρα των ΗΑΕ και το Τσαμπαχάρ του Ιράν, ώστε να αποτυπωθεί συνολικά η εικόνα των εξαγωγών αργού από τον Περσικό Κόλπο.
Περί την περίοδο υπογραφής της ειρηνευτικής συμφωνίας, 13 δεξαμενόπλοια αναχώρησαν από το Τσαμπαχάρ μεταφέροντας περίπου 23 εκατ. βαρέλια αργού πετρελαίου, έπειτα από μήνες εγκλωβισμού λόγω του αποκλεισμού από το αμερικανικό ναυτικό, συμβάλλοντας στην άνοδο των μέσων εξαγωγών σε πάνω από 20 εκατ. βαρέλια ημερησίως κατά το τριήμερο έως και την Κυριακή.
Αυτή η αύξηση οφειλόταν κυρίως στην ευρύτερη αποδέσμευση φορτίων πετρελαίου που είχαν εγκλωβιστεί σε δεξαμενόπλοια εντός και γύρω από τον Περσικό Κόλπο και όχι σε νέα παραγωγή αργού από τα κοιτάσματα και τους εξαγωγικούς τερματικούς σταθμούς της περιοχής.
Η Σαουδική Αραβία, για παράδειγμα, μόλις τώρα έχει αρχίσει να επανεκκινεί τις δραστηριότητες στο Ρας Τανούρα, τον κύριο εξαγωγικό της τερματικό σταθμό στον Κόλπο, ενώ το Ιράκ δυσκολεύεται να εξασφαλίσει επαρκή αριθμό δεξαμενόπλοιων για τη μεταφορά του αργού του.
Η κίνηση μέσω των Στενών άρχισε να ανακάμπτει τον Ιούνιο, με έναν μικρό στόλο δεξαμενόπλοιων να μεταφέρει αργό πετρέλαιο των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων σε πλοία που ανέμεναν στον Κόλπο του Ομάν.
Παρόλα αυτά, οι ροές μέσω του Ορμούζ παραμένουν μόλις στο ένα τρίτο των προπολεμικών επιπέδων, περίπου στα 5 εκατ. βαρέλια ημερησίως.
Αντίθετα, μεγάλο μέρος της ανάκαμψης εξακολουθεί να βασίζεται σε σχέδια έκτακτης ανάγκης που τέθηκαν σε εφαρμογή κατά τη διάρκεια του αποκλεισμού.
Η Σαουδική Αραβία ανακατεύθυνε το αργό της μέσω αγωγού προς το λιμάνι Γιανμπού στην Ερυθρά Θάλασσα, ενώ τα ΗΑΕ αξιοποίησαν τον αγωγό προς το Φουτζάιρα στον Κόλπο του Ομάν, επιτρέποντας και στις δύο χώρες να παρακάμψουν τα Στενά του Ορμούζ.
Οι διαδρομές αυτές απέτρεψαν την πλήρη κατάρρευση των εξαγωγών.
Η Σαουδική Αραβία διατήρησε τις αποστολές αργού προς τους διεθνείς αγοραστές σε περίπου 3,75 εκατ. βαρέλια ημερησίως κατά τους μήνες Μάρτιο, Απρίλιο και Μάιο — περίπου στο 55% των προπολεμικών εξαγωγών, σύμφωνα με στοιχεία παρακολούθησης πλοίων του Bloomberg.
Μέχρι στιγμής τον Ιούνιο, οι αποστολές ανέρχονται κατά μέσο όρο σε περίπου 4,2 εκατ. βαρέλια ημερησίως, ή στο 60% των προπολεμικών επιπέδων.
Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα τα πήγαν ακόμη καλύτερα, με τις εξαγωγές τους να διαμορφώνονται κατά μέσο όρο σχεδόν στα δύο τρίτα των προπολεμικών επιπέδων κατά την ίδια τρίμηνη περίοδο, σύμφωνα με τα ίδια στοιχεία.
Η πραγματική δοκιμασία, ωστόσο, είναι το κατά πόσο νέα δεξαμενόπλοια θα επιστρέψουν στην περιοχή για να φορτώσουν νέα φορτία πετρελαίου.
Μόνο τότε θα καταστεί σαφές εάν οι εξαγωγές μπορούν να επανέλθουν πλήρως στα προπολεμικά επίπεδα.
Μέχρι στιγμής, αυτό δεν έχει συμβεί.
Σημαντικά λιγότερα δεξαμενόπλοια μεταφοράς αργού έχουν εισέλθει στον Περσικό Κόλπο σε σύγκριση με εκείνα που έχουν αποπλεύσει από την περιοχή μετά την υπογραφή της ειρηνευτικής συμφωνίας.
