Γνωστό για την ουδετερότητά του, το Σουλτανάτο του Ομάν έχει χαρακτηριστεί ως η “Ελβετία της Μέσης Ανατολής”. Η χώρα, η οποία βρίσκεται νότια των Στενών του Ορμούζ, ακολουθεί τώρα μια σκόπιμα ασαφή διπλωματική στρατηγική στις εν εξελίξει συζητήσεις σχετικά με τα τέλη διέλευσης στην κρίσιμη θαλάσσια οδό, ενώ, σύμφωνα με αναλυτές που μίλησαν στο CNBC, αυτό δημιουργεί ένα “τυφλό σημείο” για τις αγορές σχετικά με το μελλοντικό καθεστώς στα Στενά.
Το Ομάν έχει διαδραματίσει ρόλο βασικού μεσολαβητή σε περιφερειακές κρίσεις και παραμένει μία από τις λίγες χώρες που χαίρουν της εμπιστοσύνης τόσο της Τεχεράνης όσο και της Ουάσιγκτον, η οποία επιδιώκει να διασφαλίσει την επανέναρξη της κυκλοφορίας μέσω του Ομρούζ, μετά το κλείσιμό του λόγω του πολέμου, το οποίο προκάλεσε ένα παγκόσμιο ενεργειακό σοκ.
Το Ομάν, που βρίσκεται στη νοτιοανατολική ακτή της Αραβικής Χερσονήσου, απέναντι από το Ιράν, βρίσκεται σε διαπραγματεύσεις με το Ιράν για μια νέα τάξη πραγμάτων όσον αφορά τη θαλάσσια ασφάλεια, εν μέσω αναφορών ότι οι δύο χώρες ενδέχεται να προωθήσουν την επιβολή τελών διέλευσης.
Το Σουλτανάτο έχει δηλώσει ότι οποιαδήποτε συμφωνία θα σέβεται το διεθνές δίκαιο, αν και η προοπτική ενός συστήματος χρέωσης σε μια θαλάσσια οδό από την οποία περνά περίπου το 20% του παγκόσμιου πετρελαίου έχει προκαλέσει ανησυχία.
Μπορεί το Ομάν να επιβάλλει τέλη στα Στενά του Ορμούζ;
Αναλυτές δήλωσαν στο CNBC ότι η δυνατότητα του Ομάν να επιβάλλει “τέλη υπηρεσιών” υπόκειται σε αυστηρούς νομικούς περιορισμούς, καθώς διέπεται από την αρχή του “πλου διέλευσης”, η οποία δεν επιτρέπει στα κράτη να χρεώνουν τα πλοία για τη διέλευσή τους. Τα τέλη υπηρεσιών, ωστόσο, ενδέχεται να αποτελούν έναν τρόπο παράκαμψης αυτού του περιορισμού.
Η Ντάνια Θάφερ, εκτελεστική διευθύντρια του Gulf International Forum, ενός κέντρου μελετών με έδρα την Ουάσινγκτον, δήλωσε ότι η θέση του Ομάν σχετικά με την επιβολή τελών ή τη δημιουργία ενός συστήματος διοδίων ήταν πιθανώς σκόπιμα ασαφής.
“Από τη μία πλευρά υπάρχει μια περιφερειακή δύναμη, όπως το Ιράν, και από την άλλη μια παγκόσμια δύναμη, οι ΗΠΑ, που ασκούν πίεση στο Ομάν”, είπε.
“Έτσι, προσπαθούν να χρησιμοποιήσουν ένα βαθμό στρατηγικής αμφισημίας για να μείνουν όσο το δυνατόν περισσότερο εκτός της σύγκρουσης και να μην υπονομεύσουν αυτούς τους πολύ ισχυρούς παίκτες”.
Αν οι χώρες του Κόλπου και σημαντικοί διεθνείς παράγοντες δώσουν το πράσινο φως στο Ομάν, η Θάφερ ανέφερε ότι η χώρα πιθανότατα θα προχωρήσει στην εφαρμογή κάποιου συστήματος χρέωσης στο Στενό του Ορμούζ.
Πρόσθεσε ότι, αν και η θέσπιση τελών ή διοδίων θα θεωρηθεί “πολιτική απογοήτευση”, οι αγορές θα “ανταποκριθούν αναλόγως” σε συνθήκες που θα επιτρέπουν και πάλι την ασφαλή διέλευση των πλοίων.
Η θέση του Ομάν μεταξύ Ιράν και Ουάσινγκτον
Οι ΗΠΑ έχουν αντιταχθεί σθεναρά σε οποιαδήποτε διόδια στο Ορμούζ.
Η κυβέρνηση Τραμπ είχε απειλήσει στο παρελθόν να επιβάλει κυρώσεις εναντίον του Ομάν, εάν διαπιστωνόταν ότι βοηθά το Ιράν να καθιερώσει ένα σύστημα διοδίων.
“Όλες οι χώρες πρέπει να απορρίψουν κατηγορηματικά οποιαδήποτε προσπάθεια του Ιράν να διαταράξει την ελεύθερη ροή του εμπορίου”, δήλωσε ο υπουργός Οικονομικών των ΗΠΑ, Σκοτ Μπέσεντ, σε ανάρτησή του στο X στις 28 Μαΐου.
Σύμφωνα με τους όρους του μνημονίου κατανόησης μεταξύ των ΗΠΑ και του Ιράν, που υπογράφηκε στις 17 Ιουνίου, η Τεχεράνη δεν μπορεί να επιβάλλει τέλη στα πλοία κατά τη διάρκεια των 60 ημερών των διαπραγματεύσεων.
Το Ιράν, ωστόσο, παραμένει προσηλωμένο στην προοπτική να κερδίσει τη διεθνή αναγνώριση του ελέγχου του στα Στενά του Ορμούζ, όπως μετέδωσε το Reuters την Τετάρτη, επικαλούμενο δύο ιρανικές πηγές. Αυτό περιλαμβάνει και τη δυνατότητα επιβολής τελών στα πλοία που εισέρχονται ή εξέρχονται από τον Κόλπο, πρόσθεσε το σχετικό ρεπορτάζ.
Ο Άντριου Λίμπερ, μη μόνιμος ερευνητής στο Πρόγραμμα για τη Μέση Ανατολή του Ινστιτούτου Carnegie, δήλωσε ότι η φήμη του Ομάν ως μεσολαβητή “το έχει αφήσει ολοένα και πιο εγκλωβισμένο” ανάμεσα στις απαιτήσεις της Τεχεράνης για κάποιου είδους διόδια στα Στενά και στις απαιτήσεις των ΗΠΑ να μην συμβεί κάτι τέτοιο.
“Ως αποτέλεσμα, βλέπουμε τους διπλωμάτες του Ομάν να ελίσσονται συνεχώς, μετακινούμενοι από τη διαβεβαίωση ότι δεν θα επιβληθούν διόδια, στην εισήγηση ότι μπορεί να ζητηθεί από τα πλοία να καταβάλουν ένα τέλος, το οποίο όμως θα ονομαστεί κάπως αλλιώς και όχι διόδια”, είπε ο Λίμπερ στο CNBC.
Η πρόκληση για το Ομάν, σύμφωνα με τον ίδιο, έγκειται στο γεγονός ότι η γεωγραφική του θέση τού δίνει άμεσο ενδιαφέρον για τις εξελίξεις στα Στενά του Ορμούζ. Η χώρα έχει λόγους ασφαλείας αλλά και οικονομικό συμφέρον είτε να συμπορευτεί με το σχέδιο του Ιράν είτε να επιβάλει κάποιου είδους τέλη, πρόσθεσε ο ίδιος, υπό την προϋπόθεση ότι το Ομάν θα λάβει επίσης ένα μερίδιο.
“Είναι εξαιρετικά πιθανό το Ομάν να συνεχίσει να συνυπογράφει κάποιου είδους ιρανικό σχέδιο παροχής υπηρεσιών/τελών ή να το παρουσιάζει με πιο ήπιο τρόπο, μέχρι αυτό να το φέρει σε άμεση σύγκρουση με τους Άραβες γείτονές του ή τις ΗΠΑ”, σημείωσε ο Λίμπερ.
Το “τυφλό σημείο” της αγοράς πετρελαίου
Ο Νιλ Κουίλιαμ, ειδικός σε θέματα ενεργειακής πολιτικής, γεωπολιτικής και εξωτερικών υποθέσεων με έμφαση στη Μέση Ανατολή και τη Βόρεια Αφρική στο Chatham House, δήλωσε ότι ο συνδυασμός γεωγραφίας και διπλωματίας δίνει στο Ομάν επιρροή όσον αφορά στους κανόνες, τις διαδικασίες και τις μελλοντικές ρυθμίσεις που διέπουν τα Στενά του Ορμούζ.
“Οι αγορές τείνουν να τιμολογούν τον κίνδυνο μιας ξαφνικής διακοπής (της τροφοδοσίας), αλλά δίνουν λιγότερη προσοχή στον κίνδυνο που αφορά το καθεστώς διακυβέρνησης. Αυτό δημιουργεί ένα τυφλό σημείο”.
“Οι αλλαγές στον τρόπο διαχείρισης των Στενών, ακόμη και αν είναι σταδιακές και αποτέλεσμα διαπραγματεύσεων, θα μπορούσαν να επηρεάσουν το κόστος, τις απαιτήσεις συμμόρφωσης και τη δυναμική στο σκέλος των ασφαλίσεων, χωρίς να μεσολαβήσει κάποιο δραματικό περιστατικό ασφαλείας”, πρόσθεσε ο ίδιος
