Η κατάσταση στο κατεχόμενο από ρωσικά στρατεύματα Ολέσκι είναι καταστροφική. Όταν το φράγμα Καχόβκα στη νότια Ουκρανία καταστράφηκε το 2023, η πόλη αρχικά πλημμύρισε και στη συνέχεια βομβαρδίστηκε. Σήμερα, είναι ουσιαστικά αποκομμένη από τον έξω κόσμο. Παρ’ όλα αυτά, σύμφωνα με την ουκρανική στρατιωτική διοίκηση, έως και 2.000 άνθρωποι εξακολουθούν να ζουν εκεί, κυρίως συνταξιούχοι και άτομα με περιορισμένη κινητικότητα – αλλά και 47 παιδιά.
Πριν από την πλήρους κλίμακας εισβολή της Ρωσίας, το Ολέσκι είχε 24.000 κατοίκους και βρισκόταν σε μια δημοφιλή τουριστική περιοχή. Από τους 13 οικισμούς του δήμου, οι πέντε καταστράφηκαν ολοσχερώς κατά τη διάρκεια της ρωσικής κατοχής.
Παγιδευμένοι σε μια πόλη-φάντασμα
Σήμερα, είναι σχεδόν αδύνατον να φύγει κανείς από το Ολέσκι. Η πόλη και όλοι οι δρόμοι πρόσβασης έχουν ναρκοθετηθεί από τον ρωσικό στρατό. Η γέφυρα Αντονίβκα κάποτε συνέδεε το Ολέσκι ??μέσω του ποταμού Δνείπερου με την πρωτεύουσα της περιοχής, Χερσώνα, η οποία βρίσκεται υπό ουκρανικό έλεγχο. Αλλά η γέφυρα δεν υπάρχει πια, ανατινάχθηκε από τους Ρώσους τον Νοέμβριο του 2022.
“Στο Ολέσκι, άνθρωποι πεθαίνουν από νάρκες, το νοσοκομείο τροφοδοτείται με γεννήτριες, αλλά ουσιαστικά δεν υπάρχουν καύσιμα. Δύσκολες επεμβάσεις, όπως ακρωτηριασμοί, είναι αδύνατες”, δήλωσε στην DW η Ξένια Αρχίποβα, η οποία πριν ζούσε στο Ολέσκι και τώρα οργανώνει επιχειρήσεις εκκένωσης από την πόλη.
Αυτό το επιβεβαιώνει και η Νατάλια, η οποία έφυγε από το Ολέσκι μετά την ανατίναξη του φράγματος Καχόβκα. “Οι άνθρωποι μετά βίας μπορούν να επιβιώσουν. Δεν έχουν ούτε ηλεκτρικό ρεύμα ούτε νερό. Υπάρχουν ελλείψεις φαρμάκων και τα τρόφιμα σπανίζουν. Νάρκες βρίσκονται κατά μήκος των δρόμων και εκρήγνυνται μόλις περάσει ένας ποδηλάτης ή πεζός. Πολλοί άνθρωποι πεθαίνουν με αυτόν τον τρόπο”.
Το Κίεβο ζητά ανθρωπιστικούς διαδρόμους
Τον περασμένο χειμώνα, το Ολέσκι απομονώθηκε ακόμα περισσότερο. Οι δρόμοι ήταν τόσο βαριά ναρκοθετημένοι, που πολλοί επιχειρηματίες που έφερναν τρόφιμα από τα κατεχόμενα εδάφη στην πόλη σταμάτησαν να το κάνουν, από φόβο για τη ζωή τους. Από τον Μάρτιο και μετά, υπήρχε ντε φάκτο λιμός στο Ολέσκι, καθώς από τα μέσα Ιανουαρίου έως τον Φεβρουάριο δεν υπήρχαν σχεδόν καθόλου τρόφιμα. Χωρίς ηλεκτρικό ρεύμα, οι άνθρωποι πρέπει να μαγειρεύουν πάνω σε ανοιχτές φωτιές και τα ψυγεία δεν λειτουργούν”, δήλωσε στην DW η Τετιάνα Χασανένκο, επικεφαλής της ουκρανικής στρατιωτικής διοίκησης στη Χερσώνα.
Σύμφωνα με αυτήν, το Κίεβο θέλει να σώσει τους κατοίκους. Στις προσπάθειες συμμετέχουν διάφορες αρχές, συμπεριλαμβανομένου του Υπουργείου Εξωτερικών, της Επιτρόπου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων και διεθνών οργανισμών βοήθειας. Συζητείται η δημιουργία ανθρωπιστικών διαδρόμων, αλλά αυτό δεν εξαρτάται αποκλειστικά από την Ουκρανία. Η Ρωσία χρησιμοποιεί τον άμαχο πληθυσμό του Ολέσκι ως ανθρώπινη ασπίδα, επικρίνει ο επικεφαλής της στρατιωτικής διοίκησης: “Έχουμε να κάνουμε με Ρώσους εγκληματίες πολέμου. Ένας ανθρωπιστικός διάδρομος θα ήταν δυνατός μόνο υπό την επίβλεψη διεθνών αποστολών –των Ηνωμένων Εθνών, του Ερυθρού Σταυρού ή άλλων οργανισμών”.
Περιμένοντας την κατάπαυση του πυρός
Ο Ουκρανός συνήγορος ανθρωπίνων δικαιωμάτων Ντμίτρο Λούμπινετς κάνει λόγο για “ανθρωπιστική καταστροφή”. “Δεν υπάρχει ούτε αρκετό φαγητό ούτε φάρμακα ούτε πόσιμο νερό”, δήλωσε στην DW. Στις αρχές Μαρτίου, έλαβε κλήσεις για βοήθεια από κατοίκους της κατεχόμενης πόλης, οπότε επικοινώνησε με τη Διεθνή Επιτροπή του Ερυθρού Σταυρού (ΔΕΕΣ). Ταυτόχρονα, είχε συνομιλίες με την τότε Συνήγορο του Πολίτη της Ρωσίας, Τατιάνα Μοσκάλκοβα.
Σύμφωνα με τον Λούμπινετς, η ΔΕΕΣ συμφώνησε στα τέλη Απριλίου να παράσχει τον απαραίτητο αριθμό λεωφορείων για να διασφαλίσει την εκκένωση των ανθρώπων από το Ολέσκι. Στη συνέχεια, η Ουκρανία συντόνισε τις τεχνικές λεπτομέρειες μιας πιθανής εκκένωσης από το Ολέσκι και τα γειτονικά χωριά στην αριστερή όχθη του ποταμού Δνείπερου, όπως ανέφερε ο Λούμπινετς στα ουκρανικά μέσα ενημέρωσης. Περίπου 6.000 πολίτες πρόκειται να μεταφερθούν σε ασφαλές μέρος, συμπεριλαμβανομένων 200 παιδιών, σύμφωνα με την Ουκρανή επίτροπο ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Το Κίεβο περιμένει από τη Μόσχα να ορίσει ημερομηνία για κατάπαυση του πυρός, ώστε να ξεκινήσει η εκκένωση των πολιτών.
Έκκληση για διεθνή βοήθεια
Εν τω μεταξύ, η Ουκρανή Επίτροπος Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων προσπαθεί να επιστήσει την προσοχή της διεθνούς κοινότητας στην κατάσταση στο Ολέσκι. Το Υπουργείο Εξωτερικών της Ουκρανίας ανακοίνωσε ότι το Κίεβο σκοπεύει να θέσει το ζήτημα της επισφαλούς ανθρωπιστικής κατάστασης στο Ολέσκι ??και σε άλλες πόλεις στο κατεχόμενο τμήμα της περιοχής Χερσώνα στα Ηνωμένα Έθνη και στον Οργανισμό για την Ασφάλεια και τη Συνεργασία στην Ευρώπη (ΟΑΣΕ). “Καλούμε επειγόντως τη διεθνή κοινότητα να λάβει συγκεκριμένα μέτρα για να σώσει τους πολίτες μας στο προσωρινά κατεχόμενο τμήμα της περιοχής Χερσώνα”, ανέφερε το Υπουργείο Εξωτερικών σε ανακοίνωσή του.
Κάποιοι προσπαθούν να εγκαταλείψουν την πόλη μόνοι τους. Η Ξένια Αρχίποβα τους βοηθά. “Προχωράμε εκατό μέτρα κάθε φορά, ελέγχοντας για νάρκες. Μόνο τότε στέλνουμε ένα όχημα από πίσω, και έτσι προχωράμε βήμα προς βήμα. Εκκενώνουμε επτά έως δώδεκα άτομα κάθε εβδομάδα”, εξηγεί. Το έργο τους υποστηρίζεται οικονομικά από τον οργανισμό βοήθειας “Save Ukraine”. Η Αρχίποβα αναφέρει ότι οι άνθρωποι μεταφέρονται πρώτα στο υπό ρωσική κατοχή Σκαντόφσκ και στη συνέχεια μέσω Ρωσίας στα ουκρανο-λευκορωσικά σύνορα. Αυτός είναι προς το παρόν ο ασφαλέστερος τρόπος για να εγκαταλείψει κανείς τα υπό ρωσική κατοχή εδάφη και να εισέλθει στο ουκρανικό έδαφος που ελέγχεται από το Κίεβο.
“Αλλά μόνο όσοι διαθέτουν έγγραφα ταυτότητας μπορούν να φύγουν από το Ολέσκι με αυτόν τον τρόπο”, τονίζει η Αρχίποβα. Ακόμα και για οικογένειες με παιδιά, η έξοδος είναι δύσκολη, καθώς τα παιδιά πρέπει πρώτα να λάβουν ρωσικό διαβατήριο. Με ένα ουκρανικό διαβατήριο, η έξοδος από τα ρωσικά κατεχόμενα εδάφη έχει καταστεί σχεδόν αδύνατη. Επιπλέον, οι ρωσικές αρχές κατοχής έχουν συστηματικά αυξήσει τα εμπόδια για άτομα χωρίς ρωσική υπηκοότητα, με αποτέλεσμα οι κάτοχοι ουκρανικών εγγράφων να είναι σε μεγάλο βαθμό εγκλωβισμένοι.
