Ο Ιρανός πρόεδρος Μασούντ Πεζεσκιάν δήλωσε τη Δευτέρα ότι ο Ανώτατος Ηγέτης της χώρας παρείχε στην κυβέρνηση διευρυμένες εξουσίες για τη διεξαγωγή ειρηνευτικών συνομιλιών, την ώρα που ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ άφησε αιχμές για πρόοδο στις διαπραγματεύσεις.
Οι δηλώσεις της Δευτέρας σηματοδοτούν ένα πιθανό διπλωματικό παράθυρο ευκαιρίας, ενώ εντείνονται οι φόβοι για αναζωπύρωση της σύγκρουσης.
“Προσπαθούμε να επιλύσουμε το ζήτημα μέσω διαλόγου και, στο πλαίσιο αυτό, ο Ανώτατος Ηγέτης έχει παραχωρήσει συγκεκριμένες εξουσίες στην κυβέρνηση”, μετέδωσε τη Δευτέρα το κρατικό πρακτορείο ειδήσεων IRNA επικαλούμενο τον Πεζεσκιάν.
Ο Ιρανός πρόεδρος δεν διευκρίνισε την έκταση των νέων “εξουσιών” που παραχωρήθηκαν από τον Χαμενεΐ, ούτε αν αυτές σηματοδοτούν μια ευρύτερη αλλαγή στις “κόκκινες γραμμές” της Ισλαμικής Δημοκρατίας στις έμμεσες διαπραγματεύσεις με τις ΗΠΑ. Παρ’ όλα αυτά, οι επενδυτές εξέλαβαν τις δηλώσεις του ως σημάδι ότι ένας νέος γύρος εχθροπραξιών μεταξύ Τεχεράνης και Ουάσινγκτον θα μπορούσε να αποφευχθεί μέσω της διπλωματίας.
Το πετρέλαιο τύπου Brent, το διεθνές σημείο αναφοράς, διεύρυνε τις απώλειές του κοντά στο 10%, διαπραγματευόμενο μόλις κάτω από τα 106 δολάρια το βαρέλι το απόγευμα. Στη συνέχεια περιόρισε την πτώση στο -8%.
Ο Τραμπ δήλωσε αργότερα τη Δευτέρα ότι ο Λευκός Οίκος παραμένει ανοιχτός σε συνομιλίες, υποστηρίζοντας ότι υπάρχει πρόοδος, χωρίς ωστόσο να δώσει περεταίρω λεπτομέρειες ή στοιχεία.
“Θέλουν να κάνουν συμφωνία, και αυτό θα μπορούσε να συμβεί“, δήλωσε σε δημοσιογράφους στην Ουάσινγκτον. Πρόσθεσε δε ότι οι τιμές του πετρελαίου υποχώρησαν επειδή “φαίνεται πως τα πράγματα εξελίσσονται πολύ θετικά” και “ο κόσμος το έμαθε”.
Λίγο αργότερα, ο Τραμπ σχημάτισε με τα χείλη του τη λέξη “Όχι“, όταν δημοσιογράφος τον ρώτησε αν θα ξαναρχίσει τα στρατιωτικά πλήγματα κατά του Ιράν μετά τις ενδιάμεσες εκλογές της Τρίτης.
Σε ανάρτησή του το βράδυ της Δευτέρας, ο Τραμπ έγραψε:
“Οι τιμές του πετρελαίου κατακρημνίζονται, με πτώση σχεδόν 10 δολαρίων ανά βαρέλι, ένα ρεκόρ, επειδή ο κόσμος αισθάνεται ότι δεν θα υπάρξει πόλεμος με το Ιράν. Το Ιράν επιθυμεί μια λύση, το συντομότερο δυνατό. Μπορεί να συμβεί!”.
Εν τω μεταξύ, ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ Τζέι Ντι Βανς εξέφρασε σε δημοσιογράφους την αισιοδοξία του ίδιου και του Τραμπ σχετικά με την προοπτική επίτευξης συμφωνίας με το Ιράν για τον τερματισμό του πολέμου.
“Είχαμε αρκετές εποικοδομητικές συζητήσεις με τους Ιρανούς”, δήλωσε ο Βανς. “Ο πρόεδρος κι εγώ είμαστε αρκετά αισιόδοξοι σχετικά με την προοπτική επίτευξης συμφωνίας”, συμπλήρωσε.
Ο Αμερικανός πρόεδρος έχει δηλώσει ότι θα επιλύσει τη σύγκρουση με το Ιράν “με τον ένα ή τον άλλο τρόπο”, απειλώντας περιστασιακά με επανέναρξη των πληγμάτων μετά τις εκλογές. Καθ’ όλη τη διάρκεια του πολέμου, ο Τραμπ έχει απειλήσει επανειλημμένα με νέα πλήγματα ή στρατιωτική κλιμάκωση, ενώ παράλληλα υποστηρίζει ότι υπάρχει διπλωματική πρόοδος, χωρίς να έχουν υπάρξει ουσιαστικές εξελίξεις.
Οι χώρες της περιοχής εντείνουν τις διπλωματικές προσπάθειες για την πρόληψη νέων εχθροπραξιών μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν μετά από μήνες σχετικής ηρεμίας. Ανώτεροι αξιωματούχοι από τη Σαουδική Αραβία, την Τουρκία και το Πακιστάν ταξίδεψαν στην Τεχεράνη την περασμένη εβδομάδα, ενώ Καταριανοί μεσολαβητές είχαν συνομιλίες με το Ιράν σε Τεχεράνη και Ντόχα το Σαββατοκύριακο.
Παρά τις επαφές, παραμένουν οι διαφορές μεταξύ των αντιμαχόμενων πλευρών. Η Τεχεράνη απαιτεί την άρση του αμερικανικού ναυτικού αποκλεισμού στα λιμάνια της, τη χαλάρωση των κυρώσεων και την αποδέσμευση των παγωμένων περιουσιακών της στοιχείων πριν ανοίξει ξανά το Στενό του Ορμούζ. Η Ουάσινγκτον, από την πλευρά της, απαιτεί υποχωρήσεις σχετικά με το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν.
“Δεδομένης της κρισιμότητας της παρούσας κατάστασης, οι διαβουλεύσεις και οι συζητήσεις έχουν γίνει ιδιαίτερα εντατικές”, δήλωσε στο IRNA ο Υπουργός Εξωτερικών του Ιράν, Αμπάς Αραγτσί, κατά τη διάρκεια επίσκεψής του στο Τουρκμενιστάν.
“Έχουμε παρουσιάσει τους όρους και το σχέδιό μας, και όλα εξαρτώνται από την πολιτική λογική της Ουάσιγκτον”, είπε. “Αν σκοπεύουν να προβούν σε παραπλανητικές ενέργειες και στρατιωτικές επιχειρήσεις, θα αντιμετωπίσουν μια αντίδραση πιο σκληρή και πιο έντονη από ό,τι στο παρελθόν”.
Για ορισμένους αναλυτές, οι διαφορές είναι πολύ μεγάλες για να γεφυρωθούν από τις κυβερνήσεις των ΗΠΑ ή του Ιράν χωρίς σημαντικές υποχωρήσεις.
“Δεν υπάρχει τίποτα καινούργιο. Ο Ανώτατος Ηγέτης έχει δώσει στην κυβέρνηση μια στενή εντολή διαπραγμάτευσης, με σαφείς κόκκινες γραμμές”, δήλωσε ο Αλί Βαέζ, ανώτερος αναλυτής και διευθυντής του Iran Project στο International Crisis Group.
“Η Τεχεράνη είναι πρόθυμη να διαπραγματευτεί τον τερματισμό του πολέμου, αλλά θέλει κάτι περισσότερο από μια απλή παύση πριν από τον επόμενο γύρο εχθροπραξιών. Επιδιώκει μια διαρκή ειρήνη που θα αποκαταστήσει την αποτρεπτική της δύναμη”.
Ο Χαμενεΐ έχει διατάξει τους ανώτατους στρατιωτικούς διοικητές του να προετοιμαστούν για νέα σύγκρουση με τις ΗΠΑ και το Ισραήλ και να διευρύνουν τις επιλογές της Τεχεράνης για ενδεχόμενα αντίποινα, ακόμη και τη στιγμή που ο Ιρανός ΥΠΕΞ έστελνε μηνύματα προόδου στις συνομιλίες.
Αυτό έχει εντείνει τους φόβους μεταξύ των κρατών του Κόλπου ότι ένα καλύτερα προετοιμασμένο Ιράν θα μπορούσε να εξαπολύσει έναν ακόμη πιο καταστροφικό πόλεμο στην περιοχή, με τα κράτη αυτά να είναι τα πιο εκτεθειμένα σε αντίποινα.
