Από ένα σύνολο «θεραπευμένων» δανείων που αγγίζει τα 40 δισ. ευρώ, εκτιμάται ότι μόλις 5 με 10 δισ. θα επιστρέψουν σταδιακά στις τράπεζες μέσα στα επόμενα χρόνια. Ποια είναι τα σημαντικότερα εμπόδια;
Παρά τις προσδοκίες ότι τα «θεραπευμένα» δάνεια θα επιστρέψουν στους τραπεζικούς ισολογισμούς από το μεγάλο απόθεμα των «κόκκινων» δανείων της κρίσης που διαχειρίζονται οι εταιρείες διαχείρισης, στην πραγματικότητα η επιστροφή αυτή είναι μια δύσκολη και περίπλοκη διαδικασία που απαιτεί χρόνο.
Είναι ενδεικτικό ότι στα επιχειρηματικά σχέδια των Eurobank, Εθνικής, Τράπεζας Πειραιώς και Alpha Bank, για την περίοδο 2025-2027, δεν συμπεριλαμβάνονται καθόλου επιστροφές θεραπευμένων δανείων στους στόχους για την αύξηση των χορηγήσεων.
Τραπεζικά στελέχη τονίζουν ότι σε βάθος τριετίας θα δούμε κάποια θεραπευμένα δάνεια να επιστρέφουν στους ισολογισμούς των τραπεζών, αλλά ο αριθμός τους θα είναι μικρός. Χρειάζεται περισσότερος χρόνος, υπογραμμίζουν, για να επιστρέψει ένας μεγαλύτερος όγκος πρώην κόκκινων δανείων στους τραπεζικούς ισολογισμούς.
Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις, το σύνολο των μη εξυπηρετούμενων δανείων (NPEs) που βρίσκονται υπό τη διαχείριση των εταιρειών διαχείρισης και τα οποία θα μπορούσαν, υπό ιδανικές συνθήκες, να επανέλθουν στην κανονικότητα ως ρυθμισμένα, φτάνει τα 40 δισ. ευρώ.
Ωστόσο, από αυτά, ο ρεαλιστικός στόχος είναι να επιστρέψουν στο τραπεζικό σύστημα περίπου 5 με 10 δισ. ευρώ τα επόμενα χρόνια.
Το σημαντικότερο εμπόδιο είναι η διαφορά μεταξύ των κριτηρίων των εταιρειών διαχείρισης απαιτήσεων (servicers) για το πότε ένα δάνειο θεωρείται ρυθμισμένο και των κριτηρίων που θέτουν οι τράπεζες για να αποδεχτούν ένα δάνειο ως θεραπευμένο.
Ενώ ένας servicer μπορεί να έχει προβεί σε μια ρύθμιση που θεωρεί βιώσιμη για την εξυπηρέτηση ενός δανείου και οι δόσεις να πληρώνονται κανονικά, αυτό δεν σημαίνει ότι πληρούνται οι προϋποθέσεις που απαιτούν οι τράπεζες.
Το ενδεχόμενο να έχουν «χαθεί» κάποιες προθεσμίες για την πληρωμή των δόσεων, η σχέση μεταξύ του ύψους του δανείου και της αξίας της εξασφάλισης, η μακροχρόνια ρύθμιση ενός δανείου, μεταξύ άλλων, αποτελούν προβληματικά σημεία για μια τράπεζα, με αποτέλεσμα αυτά τα ρυθμισμένα-θεραπευμένα δάνεια να κατατάσσονται ως «κόκκινα».
Σύμφωνα με τα στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδος, στο τέλος Μαρτίου το σύνολο των δανείων που διαχειρίζονταν οι εταιρείες διαχείρισης απαιτήσεων ανερχόταν σε 78,3 δισ. ευρώ.
Από αυτά, τα 27,4 δισ. ευρώ ήταν επιχειρηματικά δάνεια, εκ των οποίων τα 10,09 δισ. ευρώ αφορούσαν μικρομεσαίες επιχειρήσεις. Τα 41,2 δισ. αφορούσαν δάνεια ιδιωτών, με τα στεγαστικά να φτάνουν τα 24,4 δισ. και τα καταναλωτικά τα 16,5 δισ. ευρώ.
Τέλος, στα 9,6 δισ. ευρώ ανέρχονται τα δάνεια που διαχειρίζονται οι servicers ελεύθερων επαγγελματιών, αγροτών, ατομικών επιχειρήσεων κ.λπ.
| (ποσά σε εκατ. ευρώ) | Μαρ-25 | Δεκ-24 | Δεκ-23 |
| Σύνολο | 78.272 | 74.750 | 69.466 |
| Επιχειρήσεις | 27.433 | 25.516 | 22.848 |
| Λοιπά χρηματοπιστωτικά ιδρύματα | 31 | 38 | 38 |
| Μη χρηματοπιστωτικές επιχειρήσεις | 27.402 | 25.478 | 22.810 |
| εκ των οποίων μικρομεσαίες επιχειρήσεις | 10.090 | 10.683 | 11.537 |
| Ιδιώτες και Ιδιωτικά μη κερδ. Ιδρύματα | 41.221 | 39.132 | 37.566 |
| Καταναλωτικά δάνεια | 16.489 | 16.050 | 15.631 |
| Στεγαστικά δάνεια | 24.447 | 22.769 | 21.646 |
| Λοιπά δάνεια | 285 | 312 | 290 |
| Ελεύθεροι επαγγελματίες, αγρότες, ατομικές επιχ. | 9.618 | 10.102 | 9.051 |
Πηγή: Τράπεζα της Ελλάδος
Τα εμπόδια για την επιστροφή στις τράπεζες
Η απόσταση μεταξύ αυτού που θεωρούν ως ρυθμισμένο ένα δάνειο οι servcers και των κριτηρίων των τραπεζών, όπως αναφέρθηκε πριν, αποτελεί το βασικό εμπόδιο για την επιστροφή των θερπαπευμένων δανείων στους τραπεζικούς ισολογισμούς.
Τα αυστηρότατα κριτήρια των τραπεζών είναι σε συνέχεια εποπτικών κανόνων και απαιτήσεων που επιβάλλουν για μακρό χρονικό διάστημα δυσμενέστερη, εποπτικά, αντιμετώπιση των θεραπευμένων δανείων με τα κριτήρια των servicers.
Επιπλέον αρνητικά λειτουργεί και η απαγόρευση μια τράπεζα να αποκτήσει δικά της ρυθμισμένα δάνεια. Ο μόνος τρόπος να αποκτήσει μια τράπεζα θεραπευμένα δάνεια είναι NPEs που είχαν χορηγηθεί από άλλες τράπεζες και ρυθμίστηκαν.
Το 25% των δανείων των servicers σε ρύθμιση
Η επάνοδος μη εξυπηρετούμενων δανείων, μαζί με τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις που είχαν βρεθεί στο «κόκκινο», στην κανονικότητα αποτελεί ένα μεγάλο στοίχημα για το τραπεζικό σύστημα και ευρύτερα την οικονομία.
Σήμερα, ένας από τους βασικούς λόγους που ένα μεγάλο μέρος νοικοκυριών και επιχειρήσεων δεν έχει πρόσβαση στο τραπεζικό σύστημα είναι ότι κατά τα χρόνια στην κρίση είχαν οφειλή είτε προς τράπεζες είτε προς το δημόσιο και παραμένουν καταχωρημένοι στις λίστες της Τειρεσίας.
Σύμφωνα με την Έκθεση Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας της Τράπεζας της Ελλάδος οι συνολικές ρυθμίσεις που έχουν πραγματοποιηθεί μέχρι το Δεκέμβριο του 2024 αφορούν το 25% του συνολικού χαρτοφυλακίου υπό διαχείριση για λογαριασμό των Αγοραστών Πιστώσεων.
«Το μεγαλύτερο ποσοστό των ρυθμισμένων ανοιγμάτων αποτελούν οι λύσεις οριστικής διευθέτησης (56,1%) και ακολουθούν οι μακροπρόθεσμες λύσεις ρύθμισης (38,1%) και οι βραχυπρόθεσμες λύσεις ρύθμισης (5,8%).
Τα εν λόγω ποσοστά για το 2024 καταδεικνύουν αύξηση των οριστικών διευθετήσεων σε σχέση με το Δεκέμβριο του 2023 (48,2%) και, αντίστοιχα, μείωση των λύσεων μακροπρόθεσμων και βραχυπρόθεσμων ρυθμίσεων (42,6% και 9,2% το 2023 αντίστοιχα).
Σημειώνεται ότι, με στοιχεία Δεκεμβρίου του 2024, το υπόλοιπο των ρυθμισμένων ανοιγμάτων στα οποία εφαρμόστηκαν λύσεις οριστικής διευθέτησης ανήλθε σε 10 δισεκ. ευρώ (από 9,3 δισεκ. ευρώ το 2023), ενώ τα αντίστοιχα υπόλοιπα για τις βραχυπρόθεσμες ρυθμίσεις ήταν 1 δισεκ. ευρώ και για τις μακροπρόθεσμες ρυθμίσεις 6,8 δισεκ. ευρώ (από 1,8 και 8,2 δισεκ. ευρώ αντίστοιχα το 2023)» αναφέρει η Έκθεση.
