Η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή δεν απειλεί μόνο τα σύνορα και τις ισορροπίες ισχύος — απειλεί τον πυρήνα της παγκόσμιας οικονομίας. Ακόμη κι αν τα όπλα σιγήσουν αύριο, οι επιπτώσεις στην ενέργεια, στις εφοδιαστικές αλυσίδες και στις τιμές βασικών αγαθών έχουν ήδη ενεργοποιήσει έναν μηχανισμό αλυσιδωτών κραδασμών που δύσκολα θα ανακοπεί άμεσα. Αυτό είναι το μήνυμα του διακεκριμένου ενεργειακού αναλυτή Άνας Αλάτζι, ο οποίος προειδοποιεί ότι οι αγορές υποτιμούν το βάθος και τη διάρκεια του σοκ που βρίσκεται σε εξέλιξη.
Χθες ο Τζέιμι Ντάιμον της JPMorgan μίλησε για εφησυχασμό των επενδυτών και προειδοποίησε για κυβερνο-επιθέσεις και τρομοκρατικά χτυπήματα. Ο Αλάτζι συμφωνεί — και προειδοποιεί ότι η πραγματική κρίση μόλις ξεκινά.
Όπως επισημαίνει στο MarketWatch οι επιθέσεις σε ενεργειακές υποδομές στη Σαουδική Αραβία και στο Κατάρ αλλάζουν ριζικά το τοπίο. Περίπου 14-15 εκατ. βαρέλια ημερησίως προέρχονται από τον Κόλπο.
Παρότι πριν από τα πλήγματα μετακινήθηκαν μεγάλες ποσότητες εκτός περιοχής, τα αποθέματα επαρκούν μόνο για δύο έως τρεις εβδομάδες. Η Κίνα διαθέτει περίπου δύο μήνες. Ακόμη κι αν οι εχθροπραξίες σταματήσουν άμεσα, τα «μποτιλιαρίσματα» πλοίων που αποφεύγουν τα Strait of Hormuz και οι επανεκκινήσεις παραγωγής θα χρειαστούν χρόνο.
Το LNG, τα λιπάσματα και ο κίνδυνος τροφίμων
Κατά τον Αλάτζι το μεγαλύτερο ρίσκο δεν είναι το πετρέλαιο — που αποθηκεύεται σχεδόν παντού — αλλά το LNG. Η Ευρώπη θα βρεθεί αντιμέτωπη με υψηλότερες τιμές, είτε στραφεί στη Ρωσία είτε ανταγωνιστεί την Ασία, όπου τα φορτία καταλήγουν στον υψηλότερο πλειοδότη. Τα ολλανδικά συμβόλαια TTF κατέγραψαν εκρηκτική άνοδο.
Παράλληλα, το 33% των παγκοσμίως εμπορεύσιμων λιπασμάτων προέρχεται από τον Κόλπο, με την περίοδο σποράς σε εξέλιξη σε Ασία και Ευρώπη. Ένα σοκ στα λιπάσματα μπορεί να μετατραπεί σε κρίση τροφίμων μήνες αργότερα.
Η «φθηνή» τεχνολογία ως πολλαπλασιαστής κινδύνου
Ο αναλυτής υπογραμμίζει και μια νέα διάσταση: η τεχνολογία έχει καταστήσει τις υποδομές πιο ευάλωτες. Με ελάχιστο κόστος, μικρές ομάδες μπορούν να πλήξουν αγωγούς ή αντλιοστάσια, διαταράσσοντας κρίσιμες ροές. Η αποκέντρωση της απειλής δυσκολεύει την άμυνα και αυξάνει τον κίνδυνο παρατεταμένης αποσταθεροποίησης.
Στο νέο σκηνικό, οι βιομηχανίες LNG των ΗΠΑ και της Ρωσίας ενδέχεται να ωφεληθούν, ενισχύοντας τη γεωοικονομική αναδιάταξη. Όμως, όπως προειδοποιεί ο Αλάτζι, οι «ακούσιες συνέπειες» πολιτικών επιλογών μπορεί να αποδειχθούν βαρύτερες από τα άμεσα κέρδη. Και ακόμη κι αν τα όπλα σιγήσουν αύριο, το κόστος για την παγκόσμια οικονομία θα συνεχίσει να μετριέται για μήνες.
Η αντίδραση των αγορών
Η σημερινή συνεδρίαση επιβεβαιώνει ότι οι αγορές τιμολογούν πλέον ένα καθαρό πληθωριστικό σοκ. Τα futures του S&P 500 και του Nasdaq υποχωρούν έντονα, προϊδεάζοντας για νέα πίεση στη Wall Street, ενώ ο πανευρωπαϊκός STOXX 600 κατέγραψε ενδοσυνεδριακά πτώση έως 3,6% — στη μεγαλύτερη ημερήσια κάμψη από τον Απρίλιο. Στην Ασία, ο κορεατικός Kospi βυθίστηκε 7,2%, ηγούμενος των απωλειών.
Το επίκεντρο βρίσκεται στην ενέργεια. Το Brent άγγιξε τα 85 δολάρια, υψηλό 19 μηνών, καταγράφοντας άνοδο άνω του 16% από την Παρασκευή, ενώ το αμερικανικό WTI κινείται στα 76-77 δολάρια. Τα ευρωπαϊκά συμβόλαια φυσικού αερίου (TTF) εκτινάχθηκαν εκ νέου άνω του 30%, μετά το άλμα 39% της Δευτέρας. Τα διυλισμένα προϊόντα ακολουθούν: το ντίζελ στις ΗΠΑ σημειώνει άνοδο 15%, ενώ το ευρωπαϊκό gasoil ενισχύεται έως 16%.
Η ανησυχία για κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ, η αποφυγή της θαλάσσιας οδού από δεξαμενόπλοια και η αναστολή παραγωγής LNG από το Κατάρ —που καλύπτει περίπου το 20% της παγκόσμιας προσφοράς— εντείνουν τους φόβους για παρατεταμένη διαταραχή.
Τα κρατικά ομόλογα δέχονται πιέσεις, με τις αποδόσεις του αμερικανικού 10ετούς να κινούνται προς το 4,1%, καθώς οι επενδυτές εκτιμούν ότι οι κεντρικές τράπεζες ίσως χρειαστεί να διατηρήσουν πιο «σφιχτή» στάση. Το δολάριο ενισχύεται σε υψηλό έξι εβδομάδων, ενώ ο χρυσός —παρά τον ρόλο του ως καταφύγιο— υποχωρεί υπό την πίεση του ισχυρού νομίσματος.
Οι αναλυτές δεν αποκλείουν περαιτέρω άνοδο του Brent προς τα 120-150 δολάρια σε ακραίο σενάριο παρατεταμένης σύγκρουσης. Προς το παρόν, οι αγορές προσπαθούν να «δουλέψουν» τα σενάρια ρίσκου — αλλά η μεταβλητότητα δείχνει ότι η αβεβαιότητα μόλις ξεκίνησε.
