Η πρόοδος που επιτεύχθηκε στο διπλωματικό πεδίο μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης ενδέχεται να αλλάξει ριζικά το τοπίο για την οικονομία του Ιράν, που έχει πληγεί από τον πόλεμο, δήλωσε ο πρώην υπουργός Ενέργειας της κυβέρνησης Τραμπ, Νταν Μπρουγιέτ, σε συνέντευξή του στο CNN.
Η συμφωνία-πλαίσιο 14 σημείων, την οποία υπέγραψε ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ αυτή την εβδομάδα, προσφέρει άμεση σανίδα σωτηρίας στο Ιράν, επιτρέποντας στη χώρα-μέλος του ΟΠΕΚ να ξαναβάλει μπροστά την οικονομική της “μηχανή”: την πώληση πετρελαίου και καυσίμων.
“Είναι εξαιρετικά χρήσιμη για αυτούς”, είπε ο Μπρουγιέτ, ο οποίος σήμερα είναι visiting fellow στο Κέντρο Παγκόσμιας Ενεργειακής Πολιτικής του Πανεπιστημίου Κολούμπια.
Ο Μπρουγιέτ, ο οποίος διετέλεσε υπουργός Ενέργειας των ΗΠΑ μεταξύ 2019 και 2021, ανέφερε ότι ο αμερικανικός αποκλεισμός του Ιράν ήταν “πολύ αποτελεσματικός” στο να αναγκάσει την Τεχεράνη να καθίσει στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων, ασκώντας έντονη πίεση στην ιρανική οικονομία.
Ο πληθωρισμός στο Ιράν έχει εκτοξευθεί πάνω από το 50%. Η ανεργία είναι ανεξέλεγκτη. Και τα βασικά αγαθά είναι σπάνια. “Ο λαός του Ιράν πρέπει να είναι αισιόδοξος για το μέλλον του”, σημείωσε ο Μπρουγιέτ. “Μέρος αυτής της αισιοδοξίας είναι ότι θα ανακατασκευαστεί μέρος αυτής της υποδομής, ώστε να έχουν οικονομικό μέλλον”.
“Υπερβολικά γενναιόδωρη”
Το πλαίσιο συμφωνίας ΗΠΑ-Ιράν έχει προκαλέσει αντιδράσεις και από τα δύο κόμματα, με ορισμένους να υποστηρίζουν ότι παρέχει υπερβολική υποστήριξη στο Ιράν.
Ο πρώην αντιπρόεδρος Μάικ Πενς δήλωσε αυτή την εβδομάδα στο CNN ότι η συμφωνία ΗΠΑ-Ιράν “μυρίζει” πολιτική κατευνασμού, ενώ ο γερουσιαστής του Ρεπουμπλικανικού Κόμματος Μπιλ Κάσιντι χαρακτήρισε μέσω X τη συμφωνία τη “χειρότερη γκάφα ως προς την εξωτερική πολιτική εδώ και δεκαετίες”.
Ο Μπρουγιέτ εξέφρασε την ανησυχία ότι η συμφωνία ΗΠΑ-Ιράν είναι “λίγο υπερβολικά γενναιόδωρη” προς το Ιράν, μεταξύ άλλων επειδή παρέχει στο Ιράν “ορισμένα πράγματα εκ των προτέρων”, όπως το δικαίωμα να πουλήσει αμέσως πετρέλαιο. Σημείωσε ότι, σύμφωνα με εκτιμήσεις, η πώληση πετρελαίου και καυσίμων θα μπορούσε να αποφέρει 60 δισεκατομμύρια δολάρια ετησίως στο Ιράν.
Ο ίδιος επισήμανε ότι στο παρελθόν το Ιράν χρησιμοποίησε τους οικονομικούς του πόρους για να “χρηματοδοτήσει οργανώσεις που ήταν εχθρικές προς τους γείτονές του στην περιοχή, καθώς και προς τις Ηνωμένες Πολιτείες”.
“Θα πρέπει να το παρακολουθούμε προσεκτικά. Αν επιστρέψουν στη χρηματοδότηση πληρεξουσίων σε όλο τον κόσμο, λέω ότι όλα είναι πιθανά”, δήλωσε.
Ο Τραμπ προειδοποιεί για “χάος” αν δεν επιτευχθεί συμφωνία
Αμερικανοί αξιωματούχοι έχουν τονίσει ότι το πλαίσιο βασίζεται στην επίτευξη στόχων και ότι η νέα δυνατότητα του Ιράν να πωλεί πετρέλαιο θα μπορούσε να ανακληθεί αν οι διαπραγματεύσεις δεν αποδώσουν αποτελέσματα.
Ο Μπρουγιέτ δήλωσε ότι ο ίδιος θα είχε προτιμήσει να περιμένει όσον αφορά ορισμένους όρους της συμφωνίας.
“Ίσως θα είχα χειριστεί τα πράγματα λίγο διαφορετικά… Θέλω να δω περισσότερα αποτελέσματα, αν θέλετε, πριν αποδεσμεύσω τα κεφάλαια που έχουν υποβληθεί σε κυρώσεις ή δημιουργήσω κάποιο νέο ταμείο για την ανοικοδόμηση του Ιράν”, είπε.
Ωστόσο, ο ίδιος τόνισε επίσης ότι δεν βρίσκεται στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων με το Ιράν και απλώς παρακολουθεί την κατάσταση από “μακριά”.
Ανησυχία για τα χαμηλά αποθέματα πετρελαίου
Ο Μπρουγιέτ δήλωσε ότι υποψιάζεται ότι η μείωση των αποθεμάτων πετρελαίου πιθανότατα άσκησε πίεση στους Αμερικανούς αξιωματούχους να καταλήξουν σε συμφωνία.
“Αυτή η κατάσταση είναι πραγματική”, είπε. “Δεν είναι αποθέματα που θα διαρκέσουν για πάντα, καταλαβαίνετε; Αν τα εξαντλείτε, κάποια στιγμή φτάνετε σε ένα σημείο χωρίς επιστροφή”.
Οι αμερικανικές υπηρεσίες πληροφοριών κατέληξαν πρόσφατα στο συμπέρασμα ότι το Ιράν μπορεί πλέον να κλείσει αποτελεσματικά την πρόσβαση στο Στενό του Ορμούζ όποτε το επιθυμεί.
Ο Μπρουγιέτ δήλωσε ότι ελπίζει το Ιράν να μην επιχειρήσει να κλείσει ξανά το Στενό του Ορμούζ, αλλά παραδέχτηκε ότι οι ιρανικές αρχές έχουν ήδη αποδείξει την ικανότητά τους να το πράξουν.
“Μπορούν να το ξανακάνουν; Ναι, φυσικά και μπορούν”, είπε. “Εννοώ, βρίσκεται στην αυλή τους”.
