Υπερπλεονασμάτων… συνέχεια στον κρατικό προϋπολογισμό της Ελλάδας, χωρίς όμως αυτά να επιτρέπουν τη χρηματοδότηση «γενναίων» μέτρων στήριξης.
Οι εν εξελίξει διαβουλεύσεις της Κομισιόν με το υπουργείο Οικονομικών για τις «ελαστικότητες» του κρατικού προϋπολογισμού δείχνουν ότι μπορεί να υπάρξει τουλάχιστον ακόμη ένας γύρος μέτρων στήριξης. Δύο ημερομηνίες είναι σημαδεμένες στο ημερολόγιο του Απριλίου: η 21η Απριλίου κατά την οποία η ΕΛΣΤΑΤ θα δημοσιεύσει τα τελικά στοιχεία για τις δημοσιονομικές επιδόσεις της Ελλάδας μέσα στο 2025 και η 30ή Απριλίου, όταν θα κατατεθεί στην Κομισιόν η έκθεση του υπουργείου Οικονομικών με τις επικαιροποιημένες προβλέψεις τόσο για τα μακροοικονομικά όσο και για τα δημοσιονομικά μεγέθη.
Οι δημοσιονομικές επιδόσεις της Ελλάδας για το 2025 έχουν μπει στο μικροσκόπιο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής εδώ και αρκετές ημέρες. Καθώς πλησιάζουμε στην ημερομηνία ανακοίνωσης των τελικών στοιχείων από την Ελληνική Στατιστική Αρχή, τα στελέχη της Κομισιόν και το οικονομικό επιτελείο στην Ελλάδα βρίσκονται σε διαδικασία συνεχούς ανταλλαγής δεδομένων για να καθορίσουν το πώς θα επηρεάσει το όποιο υπερπλεόνασμα τον προϋπολογισμό του 2026 και το αν θα προκύψει δημοσιονομικό περιθώριο για τη χρηματοδότηση πρόσθετων μέτρων στήριξης. Καθώς υπάρχουν εκτιμήσεις ότι το πρωτογενές πλεόνασμα μπορεί να προσεγγίσει ακόμη και το 5%, ξεπερνώντας ακόμη και τα επίπεδα του 2024, υπάρχει ήδη αισιοδοξία ότι θα προκύψουν πόροι για να χρηματοδοτήσουν τουλάχιστον ακόμη έναν γύρο μέτρων στήριξης των νοικοκυριών και των επιχειρήσεων. Αν όντως επιβεβαιωθούν οι προβλέψεις, το υπερπλεόνασμα θα μετρηθεί σε… δισεκατομμύρια. Ωστόσο, αυτό το ποσό δεν μπορεί να θεωρηθεί αυτούσιο ως «δημοσιονομικός χώρος προς διάθεση». Για όποια ποσά κριθεί ότι έχουν εφάπαξ χαρακτήρα και για όποια πλεονάσματα προκύψουν εξαιτίας ετεροχρονισμού δαπανών ή πρόωρης είσπραξης εσόδων, θα υπάρξει απαλοιφή. Το ποσό που θα απομείνει θα εκτιμηθεί ότι μπορεί να αποτυπωθεί και στο πρωτογενές πλεόνασμα του 2026 διά της διαδικασίας του λεγόμενου carry over (θετική επίπτωση μιας εξέλιξης που έγινε το 2025 και στον προϋπολογισμό της επόμενης χρονιάς). Με τα μέχρι τώρα δεδομένα, στο οικονομικό επιτελείο καταλήγουν σε δύο συμπεράσματα:
1. Ότι ο κανόνας δαπανών για το 2026 θα «χωρέσει» το πακέτο μέτρων στήριξης που ήδη ανακοινώθηκε τον Μάρτιο (σ.σ.: δηλαδή τα μέτρα των 300 εκατ. ευρώ), αλλά και ακόμη έναν γύρο στήριξης που θα ανακοινωθεί (εφόσον δεν υπάρξει κάποια θεαματική βελτίωση στην αγορά) μέσα στον Μάιο.
2. Ότι το πρωτογενές πλεόνασμα του 2026 θα διατηρηθεί στα υψηλά επίπεδα που έχει προβλέψει ο προϋπολογισμός, δηλαδή κοντά στο 2,8% του ΑΕΠ.
Γραφείο Προϋπολογισμού
Για την έκταση που μπορεί να λάβει το υπερπλεόνασμα του 2025 υπάρχει ήδη η επίσημη εκτίμηση από το Γραφείο Προϋπολογισμού του Κράτους στη Βουλή. Σύμφωνα με την εκτίμηση που ενσωματώθηκε στην τελευταία έκθεση, το ενοποιημένο πρωτογενές αποτέλεσμα γενικής κυβέρνησης με προσαρμογές το δωδεκάμηνο Ιανουαρίου – Δεκεμβρίου του 2025 καταγράφει πλεόνασμα 12,668 δισ. ευρώ, που ισοδυναμεί με βελτίωση 1,240 δισ. ευρώ σε σύγκριση με το αντίστοιχο δωδεκάμηνο του 2024. Σημειώνεται ότι στην εισηγητική έκθεση του κρατικού προϋπολογισμού 2026, συνολικά για το 2025, το πρωτογενές αποτέλεσμα γενικής κυβέρνησης εκτιμάται ότι θα διαμορφωθεί στο 3,7% του ΑΕΠ. Αν επιβεβαιωθεί η διαφορά, θα μιλάμε για υπερπλεόνασμα ακόμη και άνω της μίας ποσοστιαίας μονάδας, δηλαδή πάνω από 2,5 δισ. ευρώ. Στα επίσημα στοιχεία που επεξεργάζονται η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και το οικονομικό επιτελείο της κυβέρνησης, ο κρατικός προϋπολογισμός παρουσιάζει ταμειακό πρωτογενές πλεόνασμα 8,089 δισ. ευρώ, μειωμένο κατά 609 εκατ. ευρώ σε σύγκριση με το δωδεκάμηνο Ιανουαρίου – Δεκεμβρίου του 2024.
Αυξημένα έσοδα
Τα φορολογικά έσοδα εμφανίζονται αυξημένα κατά 3,122 δισ. ευρώ. Οι κύριες πηγές αύξησης των εσόδων είναι: α. Τα έσοδα φόρων εισοδήματος: Αύξηση κατά 2,550 δισ. ευρώ. Σημαντική αύξηση σε σύγκριση με το 12μηνο του 2024 παρατηρείται στα έσοδα του Φόρου Εισοδήματος Φυσικών Προσώπων (ΦΕΦΠ), κατά 1,734 δισ. ευρώ (δηλαδή κατά 12,1%), η οποία σχεδόν στο σύνολό της εκτιμάται ότι καλύπτεται από τη μεγέθυνση της οικονομίας, όπως αυτή αντικατοπτρίζεται στο μακροοικονομικό σενάριο Μαρτίου 2026 (μεταβολή της μεταβλητής «αμοιβές εξαρτημένης εργασίας» για το έτος 2025 κατά 6,6%, ενώ χρησιμοποιείται και ελαστικότητα 2,21 στο μεγαλύτερο μέρος των εσόδων του ΦΕΦΠ). Για τους ίδιους λόγους εκτιμάται ότι υπάρχει και σημαντική αύξηση των φόρων εισοδήματος νομικών προσώπων κατά 462 εκατ. ευρώ, καθώς και των λοιπών κατηγοριών κατά 354 εκατ. ευρώ, σε σχέση με το αντίστοιχο περσινό 12μηνο. β. Τα έσοδα από μεταβιβάσεις: Αύξηση κατά 1,786 δισ. ευρώ. Σε σχέση με την αντίστοιχη περσινή περίοδο, τα έσοδα είναι αυξημένα, γεγονός που αιτιολογείται κυρίως ως εξής:
- τα έσοδα ΠΔΕ είναι μειωμένα κατά 672 εκατ. ευρώ,
- τα έσοδα ΤΑΑ είναι αυξημένα κατά 2,297 δισ. ευρώ,
- οι λοιπές απολήψεις για τη μελέτη ή εκτέλεση διαφόρων προ γραμμάτων είναι αυξημένες κατά 163 εκατ. ευρώ.
