Η ρευστότητα που επικρατεί στον κλάδο του λιανεμπορίου – που απέχει παρασάγγας από τις προ κρίσης δεκαετίας, του 1990 και της πρώτης του 2000 – αναγκάζει τους μεγάλους «παίκτες» της αγοράς να βρίσκονται διαρκώς σε «εμπόλεμη» κατάσταση! Με τον ένα ή το άλλο τρόπο.
Το πλαίσιο του ανταγωνισμού μεταξύ των πέντε μεγάλων αλυσίδων του κλάδου, αλλά και η ένταση του, έχουν υπερβεί τα καθιερωμένα πλαίσια και κι έχουν εντάξει στην «ακτίνα δράσης» τους ένα ευρύτερο περιβάλλον κατά πολύ μεγαλύτερο από τα όρια του κλασικού λιανεμπορίου.
Το στοίχημα των κερδών για τα σούπερ μάρκετ
Η πιεστική ανάγκη που τους οδηγεί είναι να διαμορφώσουν κερδοφόρες δραστηριότητες. Αυτή η ανάγκη όμως παράλληλα προκαλεί ένα νέο γύρο συγκέντρωσης της αγοράς, που εκτείνεται σε τρία επίπεδα. Κατ΄ αρχήν είναι ο ενδοκλαδικός γύρος συγκέντρωσης.
Την αγορά την οδηγεί εν προκειμένω ο όμιλος Σκλαβενίτη – που είναι έτσι κι αλλιώς λόγω του μεγέθους, αλλά και του ανταγωνιστικού του πλεονεκτήματος, ο πρωταγωνιστής και στους τρεις κύκλους συγκέντρωσης – ο οποίος διαθέτει τις περισσότερες εν λειτουργία μεγαλύτερες επιφάνειες. Ωστόσο όπως επιβεβαίωσαν προσφάτως οι κκ Γιάννης Μασούτης και Αριστοτέλης Παντελιάδης, «τα επόμενα χρόνια θα είμαστε λιγότεροι».
Η πίεση που ασκεί ο ανταγωνισμός της κορυφής – μεταξύ των «πέντε» – στο κάτω μέρος της κλίμακας, στο ισχνό αριθμητικά τμήμα της μεσαίας κατηγορίας, αλλά και στο αρκετά χαμηλότερο, είναι ασφυκτικός.
Οι περισσότερες εναπομείνασες μικρές τοπικές αλυσίδες βασίζονται κυρίως στο τουριστικό κύμα.
Εκεί οφείλουν και την ως τώρα επιβίωση τους. Χαρακτηριστικό αυτού του κλίματος είναι το γεγονός ότι στην αγορά της Αττικής δεν έχουν απομείνει παρά μόνο δύο(!) τοπικές μικρές αλυσίδες, μία στα Βόρεια Προάστια και μία στα Νότια.
Όλος ο χάρτης έχει αλλάξει δραματικά. Το δεύτερο επίπεδο της συγκέντρωσης οφείλεται πρωτίστως στο ασθμαίνον διαθέσιμο καταναλωτικό εισόδημα ενός πολύ μεγάλου μέρους του πληθυσμού, το οποίο εξ ανάγκης απομακρύνεται από μικρά καταστήματα (κρεοπωλεία, μανάβικα, μίνι μάρκετ κλπ) και στρέφεται για το σύνολο πλέον των αγορών του στα μεγάλα σούπερ μάρκετ.
Υψηλοι ρυθμοί ανάπτυξης
Σ΄ αυτό το γεγονός οφείλονται και οι υψηλοί ρυθμοί ανάπτυξης της αγοράς στη διάρκεια των δύο τελευταίων χρόνων – τόσο σε τζίρο όσο και σε όγκο.
Ο λόγος φυσικά είναι οι χαμηλότερες τιμές. Μάλιστα φαίνεται πως υπάρχει ακόμη μεγάλο περιθώριο γι΄ αυτόν τον γύρο συγκέντρωσης, δεδομένου ότι μόνο το 60% των πωλήσεων των τροφίμων περνούν μέσα από τα σούπερ μάρκετ.
Ο τρίτος κύκλος συγκέντρωσης της αγοράς είναι οι επενδύσεις σε παραγωγική δραστηριότητα κλάδων που μπορούν να χρησιμοποιήσουν τα ράφια και τα ψυγεία των σούπερ μάρκετ για την διακίνηση των προϊόντων τους.
Η πιο χαρακτηριστική περίπτωση είναι και πάλι του ομίλου Σκλαβενίτη με την επένδυση στο έτοιμο φαγητό – και ίσως παραπλήσια είναι η πρόσφατη επένδυση της Lidl Hellas. Αν και το έτοιμο φαγητό, άλλος λιγότερο κι άλλος περισσότερο οι μεγάλες αλυσίδες έχουν αρχίσει και το αξιοποιούν – αν και έχουν αρκετό δρόμο ακόμη.
Σ΄ αυτό πλαίσιο εντάσσονται και οι ιδιαίτερες στρατηγικές επιλογές των ΑΒ Βασιλόπουλου ΑΕ και της Μετρό ΑΕΒΕ – σε δεύτερο πλάνο – με την ανάπτυξη των δικτύων μικρών καταστημάτων, τα convenience stores, η έμφαση στην ανάπτυξη όλο και περισσότερων κατηγοριών προϊόντων ιδιωτικής ετικέτας και η αλλαγή του ρόλου τους στο πλαίσιο της κάθε αλυσίδας.
Όλα αυτά «τρέχουν» παράλληλα, αν και με διαφορετική ταχύτητα το καθένα, όπως και με διαφορετική ταχύτητα η κάθε αλυσίδα. Εξ αυτού του λόγου και η έντονη ρευστότητα που επικρατεί στην αγορά, ο υψηλός ανταγωνισμός και ο … μεγάλος δανεισμός! Στη διάρκεια του 2026 υπολογίζεται ότι θα πλησιάσει τα 3,5 δισ. ευρώ! Οι επενδύσεις είναι τρεις φορές μεγαλύτερες από την κερδοφορία των αλυσίδων!


