Σχέδιο που προβλέπει την πλήρη αυτοματοποίηση των διαδικασιών υπολογισμού, βεβαίωσης και είσπραξης του ΦΠΑ θέτει σε εφαρμογή, σε τρεις φάσεις, η Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων (ΑΑΔΕ).
Εντός του τρέχοντος έτους ολοκληρώνεται η καθιέρωση νέων κανόνων που αφορούν τους χρόνους υποβολής των δηλώσεων για όλους τους υπόχρεους.
Σε δεύτερη φάση, το αργότερο μέχρι το τέλος του 2027, αναμένεται να αυτοματοποιηθεί πλήρως η υποβολή των δηλώσεων ΦΠΑ, καθώς η ΑΑΔΕ θα τις υποβάλλει αυτόματα την ημέρα εκπνοής της σχετικής προθεσμίας, όπως ήδη γίνεται με έναν μεγάλο αριθμό δηλώσεων φορολογίας εισοδήματος φυσικών προσώπων. Θα ακολουθήσει η τρίτη φάση της πλήρους ψηφιοποίησης και αυτοματοποίησης της διαδικασίας βεβαίωσης και είσπραξης φόρου, κατά την οποία θα καταργηθεί η υποχρέωση υποβολής δηλώσεων και ο ΦΠΑ θα βεβαιώνεται και θα αποδίδεται αυτόματα στο Δημόσιο τη στιγμή της πραγματοποίησης κάθε συναλλαγής.
Αναλυτικά, οι 3 φάσεις τις οποίες περιλαμβάνει το πλήρες σχέδιο της ΑΑΔΕ για την πλήρη ψηφιοποίηση και αυτοματοποίηση των διαδικασιών υπολογισμού, βεβαίωσης και είσπραξης του ΦΠΑ είναι οι εξής:
Αλλαγές στον χρόνο υποβολής των δηλώσεων ΦΠΑ
Η ΑΑΔΕ έχει δρομολογήσει από τις αρχές του τρέχοντος έτους νέους κανόνες στον χρόνο υποβολής των δηλώσεων ΦΠΑ, οι οποίοι προβλέπουν τα εξής:
α) Επιχειρήσεις με έναρξη εργασιών από 1/4/2025 και εφεξής, οφείλουν να υποβάλλουν τις δηλώσεις ΦΠΑ υποχρεωτικά σε μηνιαία βάση, ανεξάρτητα από το αν τηρούν απλογραφικό ή διπλογραφικό λογιστικό σύστημα.
β) Επιχειρήσεις που έκαναν έναρξη εργασιών από 1/1/2024 έως 31/3/2025 ανεξαρτήτως του εάν τηρούν απλογραφικό ή διπλογραφικό λογιστικό σύστημα οφείλουν να υποβάλλουν τις δηλώσεις ΦΠΑ σε μηνιαία βάση, από 1/7/2025.
γ) Επιχειρήσεις που έκαναν έναρξη εργασιών έως 31/12/2023 θα έχουν τη δυνατότητα να υποβάλλουν τις δηλώσεις ΦΠΑ σε μηνιαία βάση, προαιρετικά, από 1/10/2025.
δ) Μετά τη συμπλήρωση 24 μηνών από τον χρόνο έναρξης των εργασιών τους ή 12 μηνών από την επιλογή της μηνιαίας φορολογικής περιόδου, οι επιχειρήσεις θα έχουν τη δυνατότητα να επιλέξουν την τριμηνιαία υποβολή δήλωσης ΦΠΑ.
ε) Επιπλέον, για οποιαδήποτε μεταγενέστερη προαιρετική μεταβολή (από τριμηνιαία φορολογική περίοδο σε μηνιαία και αντιστρόφως), το διάστημα παραμονής θα είναι 12 μήνες από την κάθε μεταβολή.
Σύμφωνα με την ΑΑΔΕ, η μηνιαία υποβολή δηλώσεων ΦΠΑ συμβάλλει στην αντιμετώπιση της φοροδιαφυγής, αποτρέποντας περιπτώσεις επιχειρήσεων που, μετά από σύντομο χρονικό διάστημα λειτουργίας, διακόπτουν τις εργασίες τους χωρίς να εκπληρώνουν τις φορολογικές τους υποχρεώσεις ως προς τον ΦΠΑ και άλλους φόρους.
Ταυτόχρονα, η προαιρετική υπαγωγή σε μηνιαία υποβολή δήλωσης και καταβολής του ΦΠΑ αναμένεται να βοηθήσει τις επιχειρήσεις να διαχειριστούν καλύτερα τα ταμειακά τους διαθέσιμα και θα μειώσει τον κίνδυνο αδυναμίας καταβολής του ΦΠΑ.
Πλήρης αυτοματοποίηση της διαδικασίας συμπλήρωσης και υποβολής των δηλώσεων
Στο τελικό στάδιο της φάσης αυτής, το οποίο τοποθετείται το αργότερο έως το τέλος του 2027, όλες οι δηλώσεις ΦΠΑ, όχι απλώς θα προσυμπληρώνονται και θα αναρτώνται έτοιμες προς υποβολή στους λογαριασμούς των φορολογουμένων στο σύστημα ΤΑΧΙSnet, αλλά επιπλέον θα υποβάλλονται αυτόματα από τη Φορολογική Διοίκηση (από την ΑΑΔΕ) για λογαριασμό των φορολογουμένων, εφόσον αυτοί δεν θα τις έχουν υποβάλει μέσα στις προβλεπόμενες προθεσμίες. Με τον τρόπο αυτό θα εξαλειφθούν πλήρως τα φαινόμενα μη υποβολής δηλώσεων ή υποβολής εκπρόθεσμων δηλώσεων ΦΠΑ.
Το πρώτο σημαντικό βήμα της φάσης αυτής έγινε με την πλήρη προσυμπλήρωση των δηλώσεων ΦΠΑ για περισσότερους από 1.000.000 επιχειρηματίες και ελεύθερους επαγγελματίες. Η προσυμπλήρωση αυτή διενεργείται ήδη από την 1η-1-2024 με βάση τα δεδομένα των φορολογικών στοιχείων που διαβιβάζουν οι επιχειρήσεις και οι ελεύθεροι επαγγελματίες στην πλατφόρμα myData. Η προσυμπλήρωση ξεκίνησε με περιθώρια αποκλίσεων προς τα κάτω για τα δηλωτέα έσοδα και προς τα πάνω για τις δηλωτέες δαπάνες, τα οποία σταδιακά εξαλείφθηκαν και από την 1η-1-2025 έχουν μηδενιστεί πλήρως.
Ουσιαστικά, από την 1η-1-2025 δεν επιτρέπονται πλέον στις δηλώσεις ΦΠΑ αποκλίσεις προς τα κάτω για τα έσοδα και προς τα πάνω για τα έξοδα, σε σχέση με τα αντίστοιχα δεδομένα που έχουν διαβιβαστεί στην πλατφόρμα myData. Τροποποιήσεις επιτρέπονται -όπως συνέβαινε ανέκαθεν- μόνο προς τα πάνω για τα έσοδα και προς τα κάτω για τις δαπάνες.
Το επόμενο βήμα που θα γίνει στις δηλώσεις ΦΠΑ θα είναι η αυτόματη υποβολή τους από την ΑΑΔΕ στις καταληκτικές ημερομηνίες στις οποίες εκπνέουν οι αντίστοιχες προθεσμίες, εφόσον μέχρι τις ημερομηνίες αυτές δεν θα τις έχουν υποβάλει οι ίδιοι οι φορολογούμενοι. Το τελικό αυτό στάδιο πλήρους ψηφιοποίησης και αυτοματοποίησης των διαδικασιών συμπλήρωσης και υποβολής των δηλώσεων ΦΠΑ και φόρου εισοδήματος τοποθετείται χρονικά το αργότερο μέχρι το τέλος του 2027.
Κατάργηση δηλώσεων – Πλήρως αυτόματη διαδικασία
Βάσει του σχεδίου, ο προσδιορισμός, η βεβαίωση και η είσπραξη του ΦΠΑ θα γίνονται αυτόματα από τη Φορολογική Διοίκηση τη στιγμή της πραγματοποίησης της κάθε συναλλαγής επί της οποίας ο συγκεκριμένος φόρος επιβάλλεται. Η είσπραξη του ΦΠΑ θα γίνεται δηλαδή σε πραγματικό χρόνο και χωρίς προαπαιτούμενο την υποβολή σχετικών δηλώσεων από τους φορολογούμενους. Στην ουσία, όταν θα έχει τεθεί σε πλήρη εφαρμογή το σχέδιο αυτό, θα καταργηθεί άμεσα η διαδικασία υποβολής δηλώσεων ΦΠΑ.
Προϋπόθεση, βεβαίως, για να εφαρμοστεί το φιλόδοξο αυτό σχέδιο, είναι όλες πλέον οι συναλλαγές που υπόκεινται σε ΦΠΑ να γίνονται υποχρεωτικά με ηλεκτρονικά μέσα πληρωμών, δηλαδή με πιστωτικές ή χρεωστικές ή προσυμπληρωμένες κάρτες μέσω POS ή μέσω ΙRIS ή ακόμη και με μεταφορά χρημάτων από λογαριασμό σε λογαριασμό μέσω web banking και να καταστεί δυνατή τεχνικά η δυνατότητα διαχωρισμού:
α) του καθαρού ποσού της κάθε συναλλαγής το οποίο θα μεταφέρεται αυτόματα, κατά την πραγματοποίηση της ηλεκτρονικής συναλλαγής, στον τραπεζικό λογαριασμό του προσώπου που αποδέχεται τα χρήματα (του επιχειρηματία πωλητή αγαθών ή παρόχου υπηρεσιών αν πρόκειται για ΦΠΑ ή ψηφιακό τέλος συναλλαγών, του πωλητή ακινήτου ή κινητού περιουσιακού στοιχείου αν πρόκειται για φόρο ή τέλος μεταβίβασης κ.λπ.)
β) του ποσού του ΦΠΑ ή του ψηφιακού τέλους συναλλαγής ή του οποιουδήποτε άλλου φόρου επί συναλλαγής, το οποίο θα μεταφέρεται αυτόματα, κατά την πραγματοποίηση της συναλλαγής στον λογαριασμό του Ελληνικού Δημοσίου και θα πιστώνεται άμεσα στα έσοδα του κρατικού προϋπολογισμού.
Εφόσον εφαρμοστεί αυτή η διαδικασία, γίνεται αντιληπτό ότι το Δημόσιο θα εισπράττει άμεσα, πολύ νωρίτερα από ό,τι τώρα, τον ΦΠΑ, καθώς η πληρωμή του δεν θα προϋποθέτει πρώτα την υποβολή δήλωσης και έτσι δεν θα ετεροχρονίζεται.
Για παράδειγμα, σε κάθε αγορά προϊόντος που επιβαρύνεται με ΦΠΑ, το τμήμα του καθαρού ποσού της συναλλαγής που δικαιούται να εισπράξει ο έμπορος θα πηγαίνει και θα πιστώνεται απευθείας στον τραπεζικό του λογαριασμό και το τμήμα του ποσού της συναλλαγής που αφορά τον αναλογούντα ΦΠΑ θα μεταφέρεται και θα πιστώνεται αυτόματα στον λογαριασμό του Δημοσίου. Έτσι, θα καταργηθεί η υποχρέωση των επιχειρήσεων και των ελευθέρων επαγγελματιών να υποβάλουν δήλωση ΦΠΑ, διαδικασία που ετεροχρονίζει την πληρωμή του φόρου, καθώς μεταθέτει τον χρόνο απόδοσης του φόρου στο Δημόσιο κατά 1 έως και 3 ή και περισσότερους ακόμη μήνες μετά την πραγματοποίηση της κάθε συναλλαγής (δεδομένου ότι η πληρωμή του φόρου ολοκληρώνεται συχνά σε 2 έως και 24 μηνιαίες δόσεις βάσει πάγιας ρύθμισης).
