Τα τουριστικά έσοδα δεν συγκράτησαν το εμπορικό έλλειμμα

Η πολύ καλή πορεία των τουριστικών εσόδων κατά το πρώτο τρίμηνο και η συγκράτηση του εμπορικού ελλείμματος δεν ήταν αρκετές μεταβολές για να συγκρατήσουν το έλλειμμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών.

Το έλλειμμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών «εξερράγη» το α’ τρίμηνο, στα 6,95 δισ. ευρώ, έναντι 4,95 δισ. ευρώ το πρώτο τρίμηνο του 2025.

Η διεύρυνση του ελλείμματος κατά 2,0 δισ. ευρώ μέσα σε ένα μόλις τρίμηνο χτυπά καμπανάκι κινδύνου στο οικονομικό επιτελείο, καθώς αποδεικνύει ότι η χρηματοδοτική εξάρτηση της χώρας από το εξωτερικό διογκώνεται, παρά την έντονη εισροή ζεστού χρήματος από τη βαριά εγχώρια βιομηχανία, τον τουρισμό.

Εξετάζοντας απομονωμένα τα στοιχεία του Μαρτίου του 2026, δημιουργείται μια εκ πρώτης όψεως θετική εντύπωση. Το έλλειμμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών μειώθηκε κατά 855,2 εκατομμύρια ευρώ σε σχέση με τον αντίστοιχο μήνα του προηγούμενου έτους, υποχωρώντας στα 2,3 δισ. ευρώ. Η εξέλιξη αυτή στηρίχθηκε κυρίως στη συρρίκνωση του ελλείμματος του ισοζυγίου αγαθών και στην εντυπωσιακή άνοδο των υπηρεσιών.

Ωστόσο, η βελτίωση αυτή αποδείχθηκε ανεπαρκής για να ανατρέψει τη συνολική αρνητική τροχιά του πρώτου τριμήνου. Η «έκρηξη» του τριμηνιαίου ελλείμματος στα 6,95 δισ. ευρώ οφείλεται κυρίως στην έντονη επιδείνωση του ισοζυγίου των δευτερογενών εισοδημάτων και, σε μικρότερο βαθμό, του ισοζυγίου των πρωτογενών εισοδημάτων. Αυτές οι εσωτερικές ανακατανομές κεφαλαίων και οι καθαρές πληρωμές προς το εξωτερικό υπερκέρασαν τις θετικές επιδόσεις του εμπορικού ισοζυγίου, αποδεικνύοντας ότι το πρόβλημα είναι πολυεπίπεδο.

Στον τομέα των αγαθών, η εικόνα παρουσιάζει ενδιαφέρουσες αντιθέσεις. Σε τρέχουσες τιμές, οι συνολικές εξαγωγές τον Μάρτιο σημείωσαν άλμα της τάξης του 26,7% -το ποσό αυξήθηκε από τα 3,8 στα 4,8 δισ. ευρώ-, ενώ οι εισαγωγές αυξήθηκαν κατά 7,5% (από τα 6,9 δισ. ευρώ τα 7,4 δισ. ευρώ). Η εξέλιξη αυτή οδήγησε σε μια προσωρινή συρρίκνωση του ελλείμματος αγαθών (στα 2,6 δισ. ευρώ, από 3,1 δισ. ευρώ για τον Μάρτιο, και στα 8,17 δισ. ευρώ, από τα 8,5 δισ. ευρώ για το πρώτο τρίμηνο). Εντούτοις, αν απομονώσει κανείς την επίδραση των καυσίμων, η πραγματικότητα είναι διαφορετική. Οι εξαγωγές αγαθών χωρίς καύσιμα αυξήθηκαν κατά 11,1%, την ώρα που οι αντίστοιχες εισαγωγές «έτρεξαν» με 13,3% (και 12,6% σε σταθερές τιμές).

Το γεγονός ότι οι εισαγωγές προϊόντων εκτός καυσίμων αναπτύσσονται ταχύτερα από τις εξαγωγές υπογραμμίζει ότι η εγχώρια ζήτηση συνεχίζει να στρέφεται μαζικά προς εισαγόμενα αγαθά. Η τάση αυτή, σε περιβάλλον πολεμικών αναταράξεων και διεθνούς αβεβαιότητας, επιτείνει το διαρθρωτικό έλλειμμα της χώρας, καθώς η εγχώρια παραγωγική βάση δεν μπορεί να καλύψει τις ανάγκες της αγοράς, εξουδετερώνοντας τα οφέλη από τις αυξημένες πωλήσεις ελληνικών προϊόντων στο εξωτερικό.

Μοναδικό στήριγμα

Το μόνο πραγματικά φωτεινό σημείο στην έκθεση της Τράπεζας της Ελλάδος είναι η εντυπωσιακή πορεία του τουριστικού κλάδου. Το πλεόνασμα του ταξιδιωτικού ισοζυγίου υπερδιπλασιάστηκε κατά το πρώτο τρίμηνο του 2026, προσφέροντας πολύτιμη ανάσα στα κρατικά ταμεία και μετριάζοντας εν μέρει τη συνολική πτώση.

Οι αριθμοί μιλούν από μόνοι τους: για το πρώτο τρίμηνο του έτους, οι αφίξεις μη κατοίκων ταξιδιωτών κατέγραψαν αύξηση της τάξης του 38,3%, ενώ οι σχετικές ταξιδιωτικές εισπράξεις εκτινάχθηκαν στο εντυπωσιακό +64,3% σε σχέση με την αντίστοιχη περίοδο του 2025. Η υπερεξάρτηση της ελληνικής οικονομίας από το τουριστικό προϊόν αναδεικνύεται για άλλη μια φορά, καθώς ένας και μόνο κλάδος καλείται να σηκώσει το βάρος της χρηματοδότησης των ελλειμμάτων όλων των υπόλοιπων τομέων.

Στο μέτωπο των χρηματοοικονομικών συναλλαγών, οι άμεσες επενδύσεις των μη κατοίκων στην Ελλάδα (Ξένες Άμεσες Επενδύσεις) διαμορφώθηκαν στα 3,6 δισ. ευρώ για το πρώτο τρίμηνο, οι επενδύσεις χαρτοφυλακίου εμφάνισαν έντονη κινητικότητα, με τους κατοίκους της Ελλάδας να αυξάνουν τις τοποθετήσεις τους σε ομόλογα και έντοκα γραμμάτια του εξωτερικού κατά 2,2 δισ. ευρώ.

Στα ισοζύγια των εισοδημάτων που έπαιξαν και καθοριστικό ρόλο στη διόγκωση του ελλείμματος, η εικόνα διαμορφώθηκε ως εξής:

– Στα πρωτογενή εισοδήματα, καταγράφηκε έλλειμμα 483 εκατ. ευρώ, έναντι 298 εκατ. ευρώ στο πρώτο τρίμηνο του 2025.

– Στα δευτερογενή εισοδήματα, το πλεόνασμα περιορίστηκε στα 495 εκατ. ευρώ από τα 2,9 δισ. ευρώ το 2025 και αυτό αποτυπώθηκε έντονα αρνητικά και στο ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών.

Ένα ιδιαίτερα θετικό στοιχείο που καταγράφεται στο τέλος Μαρτίου του 2026 είναι η σημαντική ενίσχυση των συναλλαγματικών διαθεσίμων της χώρας. Αυτά διαμορφώθηκαν στα 21,4 δισ. ευρώ, έναντι 15,7 δισεκατομμυρίων ευρώ στο τέλος Μαρτίου του προηγούμενου έτους. Η αύξηση αυτή παρέχει ένα αναγκαίο «μαξιλάρι ασφαλείας».