Χωρίς το διεθνές ακροατήριο να δώσει τη δέουσα προσοχή, η γεωπολιτική αναταραχή πέριξ του Περσικού Κόλπου απέκτησε αυτές τις μέρες άλλο ένα μέτωπο.
Για πρώτη φορά μετά από τέσσερα χρόνια ηρεμίας, οι συγκρούσεις ανάμεσα στους Χούθι της Υεμένης και τη Σαουδική Αραβία αναζωπυρώθηκαν, γεγονός που, μετά το στενό του Χορμούζ, μετατρέπει σε αντικείμενο διεθνούς ανησυχίας και το έτερο κρίσιμο στενό του Μπαμπ ελ Μαντέμπ, στην έξοδο της Ερυθράς Θάλασσας.
Η αρχή έγινε με τον βομβαρδισμό από σαουδαραβικές δυνάμεις (στο όνομα της εξόριστης στο Ριάντ, διεθνώς αναγνωρισμένης υεμενίτικης κυβέρνησης) του αεροδρομίου της ελεγχόμενης από τους Χούθι πρωτεύουσας της Υεμένης, Σανάα, αφότου απέτυχε η παρεμπόδιση της προσγείωσης σε αυτό αεροσκάφους προερχόμενου από το Ιράν. Η προσγείωση αυτή, έμπρακτη άρση ενός αποκλεισμού που έχει διαρκέσει έντεκα χρόνια, έδειχνε να δίνει νέες δυνατότητες τροφοδοσίας των Χούθι από τη σύμμαχο Τεχεράνη και συντονισμού των στρατιωτικών τους ενεργειών.
Η απάντηση των Χούθι υπήρξε ο βομβαρδισμός τόσο ενός πολιτικού όσο και ενός στρατιωτικού αεροδρομίου εντός σαουδαραβικού εδάφους.
Όπως σημειώνει το Eurointelligence, αν οι Χούθι ενδεχομένως εμπλακούν ευθέως στον πόλεμο, αυτό θα αποτελέσει πραγματικό πρόβλημα για τους υπόλοιπους από εμάς. Ένας από τους κύριους τρόπους με τους οποίους οι χώρες παραγωγής πετρελαίου περιορίζουν τις επιπτώσεις του κλεισίματος του στενού του Χορμούζ είναι η χρήση αγωγών παράκαμψης για τη μεταφορά πετρελαίου μέσω εναλλακτικών διαδρομών. Ο μεγαλύτερος και πιο σημαντικός είναι ο αγωγός Ανατολής-Δύσης, ο οποίος διασχίζει τη Σαουδική Αραβία από τις κύριες εγκαταστάσεις παραγωγής πετρελαίου στον Περσικό Κόλπο μέχρι το λιμάνι Γιανμπού στην Ερυθρά Θάλασσα. Οι Σαουδάραβες μπορούν να εξάγουν έως και περίπου 5 εκατομμύρια βαρέλια αργού πετρελαίου την ημέρα μέσω αυτής της διαδρομής, αν και η συνολική χωρητικότητα του αγωγού είναι 7 εκατομμύρια.
Το πρόβλημα, φυσικά, είναι ότι, από τη στιγμή που αυτό το πετρέλαιο φτάσει στην Ερυθρά Θάλασσα, πρέπει να βγει έξω. Οι περισσότεροι πελάτες της Σαουδικής Αραβίας βρίσκονται στην Ασία – περίπου τα δύο τρίτα του πετρελαίου της σε ένα τυπικό έτος, αν όχι περισσότερο, πηγαίνουν εκεί, σύμφωνα με τα δικά της στοιχεία. Η σύνδεση μεταξύ του σαουδαραβικού πετρελαίου και των ασιατικών διυλιστηρίων είναι ιδιαίτερα ισχυρή μετά τη μείωση της ζήτησης για σαουδαραβικό αργό πετρέλαιο στη Βόρεια Αμερική λόγω της άνθησης του σχιστολιθικού πετρελαίου στις ΗΠΑ. Το πετρέλαιο που διοχετεύεται μέσω αγωγών στο Γιανμπού πρέπει να περάσει από το στενό Μπαμπ ελ Μαντέμπ, το οποίο περνά ακριβώς από την Υεμένη. Οι Χούθι έχουν περιορίσει σοβαρά τη ναυτιλία σε αυτό το στενό στο παρελθόν, κατά τη διάρκεια του πολέμου του Ισραήλ στη Γάζα.
Όταν οι Χούθι το έκαναν τελευταία φορά, η διαταραχή της ναυτιλίας ήταν άβολη, αλλά όχι καταστροφική. Σήμαινε κυρίως την αλλαγή δρομολογίου των πλοίων μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων που κανονικά θα διέσχιζαν τη Διώρυγα του Σουέζ και την Ερυθρά Θάλασσα μεταξύ Ευρώπης και Ασίας. Αυτό, ωστόσο, αποτελεί μεγαλύτερο πρόβλημα σήμερα. Χωρίς τη δυνατότητα ασφαλούς διέλευσης του Μπαμπ ελ Μαντέμπ, το πετρέλαιο θα έπρεπε να ανακατευθυνθεί προς τα βόρεια, μέσω της υποδομής αγωγών της Αιγύπτου και της Διώρυγας του Σουέζ. Αυτό θα δημιουργούσε προβλήματα χωρητικότητας και θα αποτελούσε μεγάλο κύκλο για οποιοδήποτε πετρέλαιο κατευθύνεται προς την Ασία.
Ένα άλλο πρόβλημα, φυσικά, είναι η διασφάλιση της ίδιας της φυσικής υποδομής. Την τελευταία φορά που οι Χούθι εξαπέλυσαν επιθέσεις στη Σαουδική Αραβία, αποδείχθηκαν ικανοί να καταστρέψουν ενεργειακές εγκαταστάσεις αρκετά μακριά στις ακτές της Ερυθράς Θάλασσας του βασιλείου. Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι, αν ήθελαν να χτυπήσουν τη Γιανμπού, πιθανότατα θα μπορούσαν να το κάνουν και να προκαλέσουν ακόμη περισσότερα προβλήματα στην επιλογή παράκαμψης.
Μακροπρόθεσμα, αυτό ενδεχομένως θα αναδιαμορφώσει και τη γεωπολιτική κατάσταση της περιοχής. Λόγω του κλεισίματος του Χορμούζ, προφανώς υπάρχει πλέον πολύ μεγαλύτερο ενδιαφέρον για παρακαμπτήριες οδούς, ώστε το πετρέλαιο του Περσικού Κόλπου να μπορεί να μεταφέρεται χωρίς να χρειάζεται να διέρχεται από το στενό. Τα ΗΑΕ έχουν εδραιώσει τα σχέδιά τους για διπλασιασμό της δικής τους παρακαμπτήριας ικανότητας, ενώ η Σαουδική Αραβία φέρεται να εξετάζει τη δική της επέκταση.
Ιστορικά και σήμερα, η δυνατότητα παράκαμψης του στενού του Χορμούζ χωρίς να χρειάζεται να περάσουν από άλλες χώρες έχει δώσει στη Σαουδική Αραβία και τα ΗΑΕ ένα ατού. Αλλά και οι δύο είναι επίσης ευάλωτες σε επιθέσεις είτε από το Ιράν είτε από τους συμμάχους του. Υπάρχει έτσι η δυνατότητα να ανοίξουν νέες διαδρομές και η μέχρι τώρα πολύ δύσκολη πολυεθνική συνεργασία να γίνει πιο βιώσιμη, συμπληρώνει το Eurointelligence.
Για παράδειγμα, οι ΗΠΑ έχουν υποστηρίξει μια νέα όδευση ενός προτεινόμενου αγωγού που θα συνδέει το Ιράκ, εκ των σημαντικότερων παραγωγών πετρελαίου του Περσικού Κόλπου, με τη Μεσόγειο. Αυτή η διαδρομή θα συμπληρώσει έναν ήδη υπάρχοντα αγωγό από το ιρακινό Κουρδιστάν μέσω Τουρκίας. Προηγουμένως, η ιδέα ήταν ότι ο αγωγός θα διέσχιζε το Ισραήλ. Τώρα οι ΗΠΑ οραματίζονται να περνά από τη Συρία. Πρέπει να δούμε αν οι ΗΠΑ θα το υλοποιήσουν. Αλλά αυτό καθιστά το έργο τουλάχιστον κάπως πιο πολιτικά βιώσιμο.
Κ.Ρ.
