Νέο επεισόδιο αναμένεται να προστεθεί στις αρχές του επόμενου μήνα στην υπόθεση των περιβαλλοντικών κινήτρων του Νέου Οικοδομικού Κανονισμού (ΝΟΚ) που έχουν ακυρωθεί με αποφάσεις του Συμβουλίου της Επικρατείας (ΣτΕ).
Στις 6 Μαρτίου το ανώτατο ακυρωτικό δικαστήριο θα εκδικάσει την προσφυγή των δήμων Αλίμου, Αμαρουσίου, Κηφισιάς και Φιλοθέης – Ψυχικού κατά του Π.Δ. 94/2025, καθώς και των συναφών κανονιστικών πράξεων που αποσκοπούν στην εφαρμογή του λεγόμενου «Ειδικού Σχεδίου Περιβαλλοντικού Ισοδυνάμου Αναβάθμισης Πόλεων», σε εκτέλεση των διατάξεων του ν. 5197/2025.
Η υπόθεση αφορά τη δυνατότητα που παρέχεται σε κατασκευαστές με οικοδομικές άδειες εκδοθείσες βάσει των κινήτρων του ΝΟΚ, οι οποίες είτε έχουν ήδη ακυρωθεί είτε αναμένεται να ακυρωθούν κατόπιν δικαστικών προσφυγών, να καταβάλουν ένα χρηματικό ποσό στους οικείους δήμους για τη χρηματοδότηση περιβαλλοντικών έργων και να συνεχίσουν κανονικά τις εργασίες αποπεράτωσης των συγκεκριμένων οικοδομών.
Η πλευρά των προσφευγόντων δήμων αναφέρει πως βασικός στόχος της προσφυγής είναι η ακύρωση ενός θεσμικού πλαισίου που επιχειρεί να διασώσει οικοδομικές άδειες εκδοθείσες βάσει πολεοδομικών κινήτρων που κρίθηκαν αντισυνταγματικά, να παρακάμψει ευθέως τις ακυρωτικές αποφάσεις της Δικαιοσύνης και να αντικαταστήσει τις έννομες συνέπειες της ακύρωσης παράνομων πράξεων με αόριστα και αποσπασματικά «περιβαλλοντικά ισοδύναμα», άσχετα με τον τόπο και τη βλάβη που έχει προκληθεί.
Σύμφωνα με τους δήμους η προσφυγή αυτή αποτελεί τη φυσική συνέχεια της περσινής ιστορικής δικαστικής νίκης της Τοπικής Αυτοδιοίκησης και των πολιτών, όταν το ΣτΕ ακύρωσε τα πολεοδομικά κίνητρα του ΝΟΚ, υπερασπίζοντας τη συνταγματική τάξη και την ισότητα στους όρους δόμησης. Όπως υποστηρίζουν σήμερα, επιχειρείται εκ νέου, με έμμεσο και λαθραίο τρόπο, η ανατροπή αυτής της δικαστικής κρίσης, μέσω ενός μηχανισμού που υποβαθμίζει την πλήρη δικαστική προστασία των πολιτών, δημιουργεί όρους δόμησης δύο ταχυτήτων και νομιμοποιεί εκ των υστέρων πολεοδομικές επιβαρύνσεις, ιδίως σε περιοχές ειδικής προστασίας, όπως κηπουπόλεις, παραδοσιακοί οικισμοί και αρχαιολογικοί χώροι.
Το στρατόπεδο των θιγόμενων κατασκευαστών (με ακυρωμένες άδειες ή εν αναμονή ακύρωσης λόγω προσφυγών με κάποιες από τις οικοδομές να βρίσκονται σε προχωρημένο στάδιο) σε παρέμβαση που κατέθεσε στο ΣτΕ ενόψει της δίκης την επόμενη εβδομάδα, ζητά να διατηρηθεί η ισχύς του ΠΔ 94/2025 επικαλούμενο το γεγονός ότι δεν έχει διαπραχθεί καμιά παρανομία.
Όπως μεταξύ άλλων επισημαίνεται στην παρέμβαση των κατασκευαστών «χωρίς να φέρουμε την παραμικρή ευθύνη, μόνο επειδή εφαρμόσαμε όσες ευεργετικές διατάξεις προέβλεπε ο νόμος για την δόμηση, βρεθήκαμε εκτεθειμένοι, με τις οικοδομικές μας άδειες ακυρωμένες. Η αρχή της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης μας παραβιάστηκε βάναυσα. Αντίστοιχα και η αρχή της χρηστής διοίκησης υποχώρησε σε όφελος της προστασίας του φυσικού περιβάλλοντος. Ταυτόχρονα, με βάση ένα τυχαίο ορόσημο, αυτό της 11ης-12-2024, όσοι δικαιούχοι οικοδομικών αδειών είχαν ξεκινήσει να τις υλοποιούν πριν από αυτό εξαιρούνται από τα αναδρομικά αποτελέσματα της αντισυνταγματικότητας, ενώ όσοι δεν είχαν ξεκινήσει δεν εξαιρούνται. Εμείς δε, παρ’ όλο που είχαμε ξεκινήσει, λόγω της εκκρεμοδικίας, δεν εξαιρούμαστε. Παραβιάστηκε δηλαδή ακόμη και η αρχή της ισότητας».
Κατά τους κατασκευαστές μοναδική δυνατότητα αποκατάστασης της αδικίας που συντελέστηκε εις βάρος τους είναι το προσβαλλόμενο ΠΔ. Προσθέτουν επίσης ότι «το ΕΣΠΙΑΠ προβλέφθηκε από το νομοθέτη ως ένα μέτρο αντιμετώπισης της κατάστασης που καλώς ή κακώς ήδη διαμορφώθηκε, δεν μπορούμε να προσποιηθούμε ότι δεν την βλέπουμε, και για την οποία σε καμία περίπτωση δεν ευθύνονται οικοπεδούχοι ή εργολάβοι και γενικά οι δικαιούχοι των αδειών, καθότι δεν έπραξαν τίποτα περισσότερο από το να εφαρμόσουν τον νόμο που ίσχυε».
Να σημειωθεί ότι για το θέμα της ακύρωσης των περιβαλλοντικών κινήτρων του ΝΟΚ έχει ασκηθεί προσφυγή των θιγόμενων κατασκευαστών ενώπιον του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων (ΕΔΔΑ) η οποία έχει κριθεί παραδεκτή και αναμένεται απόφαση.
