Το κλειδί για την εκπλήρωση των στόχων ΗΠΑ και Ισραήλ στον Περσικό Κόλπο είναι αποκλειστικά η “αλλαγή καθεστώτος” στο Ιράν. Ωστόσο, ακριβώς ο εν εξελίξει πόλεμος απομακρύνει αυτή την πιθανότητα.
Αυτό υποστηρίζει σε αναρτήσεις του στο Χ, ο Ντάνι Σιτρίνοβιτς (Citrinowicz), ερευνητής στο Ινστιτούτο Σπουδών Εθνικής Ασφαλείας του Ισραήλ, ειδικός σε θέματα του Ιράν και του σιιτικού άξονα, καθώς και εταίρος του Atlantic Council των ΗΠΑ.
Αυτή η εκστρατεία, η οποία δεν είχε σχεδιαστεί στρατηγικά, εισέρχεται τώρα σε μια φάση απογοήτευσης και σύγχυσης. Το πιο σημαντικό είναι ότι αυτές οι ενέργειες υπονομεύουν τον ίδιο τον στόχο που επιδιώκουν να επιτύχουν, την δημιουργία συνθηκών για αλλαγή καθεστώτος.
Αντίθετα, φέρνουν όλες τις πλευρές πιο κοντά σε περαιτέρω κλιμάκωση, μια κλιμάκωση που είναι πιο πιθανό να προκαλέσει παγκόσμια οικονομική ζημιά παρά να αναγκάσει το Ιράν να συνθηκολογήσει, υποστηρίζει ο Σιτρίνοβιτς.
Δεν υπάρχει, αναφέρει, κανένα μεμονωμένο χτύπημα ή σύνολο στόχων που θα προκαλέσουν την κατάρρευση του καθεστώτος. Ούτε γέφυρες, ούτε χαλυβουργεία, ούτε σταθμοί παραγωγής ενέργειας. Τέτοιες ενέργειες μπορεί να επιδεικνύουν ικανότητα, αλλά δεν παράγουν στρατηγικά αποτελέσματα.
Αν μη τι άλλο, επιταχύνουν την αντίδραση του Ιράν και του περιφερειακού του δικτύου, ενώ αυξάνουν την πιθανότητα επέκτασης των επιχειρήσεων των Χούθι. Η πορεία δεν είναι προς την επίλυση, αλλά προς μια ευρύτερη κλιμάκωση.
Δεν πρόκειται για μια συνεκτική εκστρατεία, αλλά για στρατηγικό αυτοσχεδιασμό. Και ο στρατηγικός αυτοσχεδιασμός, σε αυτό το πλαίσιο, δεν φέρνει την αλλαγή καθεστώτος πιο κοντά: την απομακρύνει περισσότερο. Αυτό που παράγει είναι μια διευρυνόμενη σύγκρουση, μεγαλύτερη αστάθεια και έναν πόλεμο που είναι πιθανό να διαρκέσει περισσότερο από το αναμενόμενο.
Κατά τον Σιτρίνοβιτς το κύριο πρόβλημα είναι ότι οι ΗΠΑ εξακολουθούν να μην καταλαβαίνουν πώς λειτουργεί το ιρανικό καθεστώς. Γι’ αυτό οι διαπραγματεύσεις έχουν αποτύχει, γιατί η στρατιωτική πίεση δεν έχει αποφέρει αποτελέσματα και γιατί η κλιμάκωση δεν θα οδηγήσει σε κάποια σημαντική πρόοδο.
Το συμπέρασμα είναι: Το Ιράν δεν θα παραδοθεί, ακόμη και υπό σφοδρό βομβαρδισμό ή σοβαρές ζημιές στις υποδομές του. Το καθεστώς το βλέπει αυτό ως αγώνα επιβίωσης. Η εξωτερική πίεση ενισχύει μόνο την αφήγηση ότι οι ΗΠΑ και οι σύμμαχοί τους διεξάγουν πόλεμο εναντίον του ιρανικού λαού, όχι μόνο του καθεστώτος.
Δεν θα υποχωρήσουν σε απαιτήσεις που έχουν ήδη απορρίψει στο παρελθόν. Και κάθε φορά που η Ουάσιγκτον ανεβάζει τον πήχη, η Τεχεράνη και οι περιφερειακοί εταίροι της θα απαντήσουν με τον ίδιο τρόπο.
Εάν ο Τραμπ (ή οποιαδήποτε κυβέρνηση των ΗΠΑ) θέλει μια συμφωνία, πρέπει να αναγνωρίσει μια σκληρή αλήθεια: το Ιράν δεν βλέπει τον εαυτό του ως διαπραγματευόμενο από θέση αδυναμίας. Δεν υπάρχει ρεαλιστικό σενάριο στο οποίο η μέγιστη πίεση από μόνη της να επιβάλλει συνθηκολόγηση, ακόμη και αν οι ΗΠΑ στοχεύουν στρατηγικά στοιχεία ενεργητικού.
Ναι, οι ΗΠΑ μπορούν να προκαλέσουν σημαντική ζημιά. Αλλά δεν υπάρχει “λύση εγχειριδίου” εδώ, και σίγουρα δεν υπάρχει τρόπος παράδοσης του καθεστώτος μόνο μέσω πίεσης.
Το μόνο σενάριο που αλλάζει ριζικά την εξίσωση είναι η αλλαγή καθεστώτος, και χωρίς αυτό, η κλιμάκωση δεν θα οδηγήσει σε διαφορετικό αποτέλεσμα, καταλήγει ο Σιτρίνοβιτς.
Κ.Ρ.
