Τα αποθέματα φυσικού αερίου της Ευρώπης έχουν υποχωρήσει σε ιστορικά χαμηλά επίπεδα, καθώς ο πόλεμος ΗΠΑ–Ισραήλ με το Ιράν περιόρισε την παγκόσμια προσφορά, αναζωπυρώνοντας τις μνήμες της ενεργειακής κρίσης του 2022, η οποία είχε οδηγήσει σε εκτίναξη του πληθωρισμού και σημαντικές πιέσεις στα κέρδη της βιομηχανίας.
Η κατάσταση σήμερα, ωστόσο, διαφέρει από εκείνη του 2022. Όπως αναφέρει το Reuters, η Ευρώπη καταναλώνει λιγότερο φυσικό αέριο και διαθέτει περισσότερες ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Ωστόσο, η στροφή της από το ρωσικό φυσικό αέριο μέσω αγωγών προς το υγροποιημένο φυσικό αέριο (LNG), το οποίο διακινείται μέσω της διεθνούς αγοράς, δημιουργεί νέες ευπάθειες. Σε περίπτωση ενός ιδιαίτερα ψυχρού χειμώνα, η Ευρώπη ενδέχεται να χρειαστεί να πληρώσει υψηλότερες τιμές για την εξασφάλιση προμηθειών, εάν δεν καταφέρει να γεμίσει επαρκώς τις αποθήκες της κατά τους μήνες χαμηλότερης ζήτησης του καλοκαιριού.
Σύμφωνα με τα στοιχεία της Gas Infrastructure Europe που επικαλείται το Reuters, οι αποθήκες φυσικού αερίου στην Ευρωπαϊκή Ένωση είναι σήμερα γεμάτες σε ποσοστό λίγο κάτω από το 58%, το χαμηλότερο επίπεδο για αυτή την περίοδο του έτους από το 2011, όταν ξεκίνησε η καταγραφή των σχετικών στοιχείων. Το επίπεδο αυτό είναι περίπου 12 ποσοστιαίες μονάδες χαμηλότερο σε σχέση με πέρυσι.
Οι μνήμες της ενεργειακής κρίσης του 2022
Το 2022, μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, οι αγορές φυσικού αερίου βρέθηκαν σε αναταραχή. Οι εταιρείες έσπευσαν να αυξήσουν τα αποθέματά τους, η Ρωσία περιόρισε τις παραδόσεις και οι τιμές εκτοξεύτηκαν σε επίπεδα άνω των 300 ευρώ ανά μεγαβατώρα.
Σε απάντηση της κρίσης, η Ευρωπαϊκή Ένωση θέσπισε στόχο για πλήρωση των αποθηκών στο 90% της χωρητικότητάς τους έως τον Νοέμβριο. Στη συνέχεια, ο στόχος χαλάρωσε στο 80% έως τον Δεκέμβριο, προκειμένου να αποφευχθεί ένας αγώνας αγορών πριν από τον χειμώνα, ο οποίος θα μπορούσε να οδηγήσει σε νέα άνοδο των τιμών.
Οι Ευρωπαίοι αξιωματούχοι και οι traders είχαν υπολογίσει επίσης στην αυξημένη χρήση LNG για την αναπλήρωση των αποθεμάτων. Ωστόσο, η διακοπή της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ μετά την έναρξη του πολέμου με το Ιράν στα τέλη Φεβρουαρίου περιόρισε την πρόσβαση σε περίπου 20% της παγκόσμιας προσφοράς LNG που παραδοσιακά προέρχεται από το Κατάρ.
Οι ευρωπαϊκές τιμές φυσικού αερίου στα τέλη Ιουλίου ήταν σχεδόν διπλάσιες σε σχέση με τα προπολεμικά επίπεδα, καθώς αυξήθηκαν από περίπου 31 ευρώ ανά μεγαβατώρα σε σχεδόν 60 ευρώ/MWh. Στη συνέχεια υποχώρησαν κοντά στα 53 ευρώ/MWh, λόγω της αναζωπύρωσης των προσδοκιών για συμφωνία ειρήνευσης μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν.
Μεγάλη απόκλιση στις προβλέψεις για τις τιμές
Το εύρος των προβλέψεων για τις τιμές του φυσικού αερίου τον χειμώνα παραμένει ιδιαίτερα μεγάλο. Σύμφωνα με εκτιμήσεις της Energy Aspects, ανάλογα με το πότε θα αποκατασταθεί η ομαλή κίνηση στα Στενά του Ορμούζ, οι τιμές θα μπορούσαν να κινηθούν μεταξύ 60 και 80 ευρώ ανά μεγαβατώρα.
Σε ένα δυσμενέστερο σενάριο, όπου δεν θα υπάρχει διαθέσιμο LNG από το Κατάρ και οι θερμοκρασίες θα είναι χαμηλότερες από το κανονικό, η μέση τιμή του φυσικού αερίου στην αγορά επόμενης ημέρας θα μπορούσε να ανέλθει στα 110 ευρώ/MWh από τον Νοέμβριο έως τον Μάρτιο, αφήνοντας τις αποθήκες μόλις στο 10% της χωρητικότητάς τους στο τέλος του χειμώνα.
Αντίθετα, η προσπάθεια δημιουργίας μεγαλύτερου αποθέματος ασφαλείας, με τις αποθήκες στο 16%, θα μπορούσε να οδηγήσει τη μέση τιμή ακόμη και στα 210 ευρώ/MWh.
Λιγότερο αέριο, μεγαλύτερη εξάρτηση από LNG
Σε σχέση με το 2022, η Ευρώπη καταναλώνει μικρότερες ποσότητες φυσικού αερίου και έχει αυξήσει σημαντικά τη συμμετοχή των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στο ενεργειακό της μείγμα.
Παράλληλα, η ταχεία ανάπτυξη των υποδομών εισαγωγής LNG έχει προσφέρει περισσότερες εναλλακτικές για την εξασφάλιση προμηθειών σε σχέση με το 2022, όταν η Ευρώπη εξαρτιόταν σε μεγάλο βαθμό από το ρωσικό φυσικό αέριο μέσω αγωγών.
Ωστόσο, η αυξημένη εξάρτηση από το LNG σημαίνει ότι η Ευρώπη δεν διαθέτει πλέον την ασφάλεια των μακροχρόνιων συμβολαίων σταθερών τιμών που χαρακτήριζαν το ρωσικό αέριο μέσω αγωγών. Έτσι, παραμένει εκτεθειμένη σε πιθανές απότομες αυξήσεις τιμών, ιδιαίτερα εάν χρειαστεί να αγοράσει μεγάλες ποσότητες κατά τη διάρκεια του χειμώνα.
“Η χαμηλή στάθμη των αποθηκών δημιουργεί μια πολύ επικίνδυνη κατάσταση”, δήλωσε ο David Lewis, ανώτερος αναλυτής της Wood Mackenzie.
Όπως πρόσθεσε, σε περίπτωση ενός πολύ ψυχρού χειμώνα ή παρατεταμένης περιόδου χαμηλών θερμοκρασιών, η Ευρώπη ενδέχεται να χρειαστεί να προχωρήσει σε περιορισμό της ζήτησης, να αντιμετωπίσει υψηλότερες τιμές ή διαφορετικά να βρεθεί αντιμέτωπη με ελλείψεις φυσικού αερίου.
Οι ευρωπαϊκές εγκαταστάσεις αποθήκευσης μπορούν να φιλοξενήσουν λίγο πάνω από 102 δισ. κυβικά μέτρα φυσικού αερίου, ενώ οι αποσύρσεις από τα αποθέματα μπορούν να καλύψουν έως και το 30% της κατανάλωσης σε έναν κανονικό χειμώνα.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υποστηρίζει ότι ο στόχος πλήρωσης των αποθηκών στο 80% “είναι επαρκής για την ασφάλεια του εφοδιασμού τον χειμώνα και είναι τεχνικά εφικτός”.
Ωστόσο, οι αναλυτές εμφανίζονται πιο επιφυλακτικοί. Οι προβλέψεις που έχουν στη διάθεσή τους οι αγορές κυμαίνονται από 67% έως 76% για το ανώτατο επίπεδο αποθήκευσης πριν από την έναρξη του χειμώνα.
Για να επιτευχθούν ακόμη και αυτά τα χαμηλότερα επίπεδα, οι Ευρωπαίοι αγοραστές θα χρειαστεί να προσφέρουν υψηλότερες τιμές για φορτία LNG, προκειμένου να ανταγωνιστούν τους αγοραστές στην Ασία, οι οποίοι αναζητούν εναλλακτικές μετά τη διαταραχή στις ροές μέσω των Στενών του Ορμούζ.
Η κρίση στα Στενά του Ορμούζ ενίσχυσε τον παγκόσμιο ανταγωνισμό για LNG και αύξησε τις τιμές, οδηγώντας την αγορά σε βαθύτερη “αντιστροφή” (backwardation), όπου οι βραχυπρόθεσμες τιμές είναι υψηλότερες από τις τιμές των συμβολαίων για τον χειμώνα.
Έτσι, η αγορά φυσικού αερίου σήμερα με στόχο την αποθήκευση και μεταπώληση αργότερα δεν παρουσιάζει σημαντικό οικονομικό κίνητρο.
“Δεν υπάρχει αυτή τη στιγμή κανένα οικονομικό κίνητρο για την αύξηση των αποθεμάτων με βάση τις τιμές της αγοράς”, δήλωσε ο Jacob Mandel, επικεφαλής ερευνών της Aurora Energy Research.
Για να φτάσει η Ευρώπη στο 80% πληρότητας πριν από τον χειμώνα, θα απαιτούνταν ρυθμοί αποθήκευσης κοντά σε ιστορικά υψηλά επίπεδα, κάτι που θα μπορούσε να επιτευχθεί μόνο μέσω κρατικής παρέμβασης, σύμφωνα με τον Mandel.
Ωστόσο, οι κυβερνήσεις εμφανίζονται απρόθυμες να προχωρήσουν σε τέτοιες κινήσεις. Παράλληλα, η ΕΕ διατηρεί την απόφαση για πλήρη απαγόρευση εισαγωγών ρωσικού LNG από το τέλος του έτους, με στόχο τη μείωση των εσόδων που χρηματοδοτούν τον πόλεμο της Μόσχας στην Ουκρανία.
Όποιο και αν είναι τελικά το επίπεδο των τιμών, το κόστος αναμένεται να μετακυλιστεί στα νοικοκυριά και τη βιομηχανία.
