Ατζέντα με «παγίδες» από την Άγκυρα – Τα νέα δεδομένα για την επικείμενη συνάντηση Μητσοτάκη – Ερντογάν
πολιτική
Ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών, Χακάν Φιντάν, ζήτησε να γίνει διαπραγμάτευση για μόνιμη λύση στο Αιγαίο, αναφερόμενος σε χωρικά ύδατα και υφαλοκρηπίδα. Γιώργος Γεραπετρίτης: «Δεν θα συζητήσουμε ποτέ θέματα κυριαρχίας της χώρας. Είναι αδιαπραγμάτευτα». Η Ελλάδα ανησυχεί για το ενδεχόμενο να επαναφέρουν οι Τούρκοι το σύνολο των προκλητικών διεκδικήσεών τους στο διάστημα που απομένει έως τη συνάντηση των δύο ηγετών. Προβληματισμός και ανησυχία στο τουρκικό ΥΠΕΞ για τη στενή σχέση Ελλάδας – Ισραήλ και για τα σχέδια του Ντόναλντ Τραμπ στην περιοχή.
Του ΠΑΝΑΓΗ ΓΑΛΙΑΤΣΑΤΟΥ – ΠΗΓΗ: Realnews
Mέσα στον Φεβρουάριο, και πριν από την έναρξη του Ραμαζανιού στις 17 Φεβρουαρίου, θα διεξαχθεί το επόμενο Ανώτατο Συμβούλιο Συνεργασίας ανάμεσα σε Ελλάδα και Τουρκία. Αυτό τουλάχιστον προκύπτει από τις δηλώσεις που έκανε ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών σε συνέντευξη Τύπου στην Κωνσταντινούπολη. Ο Χακάν Φιντάν έβαλε ψηλά τον πήχυ, λέγοντας ότι οι προσδοκίες του είναι «να λύσουμε μόνιμα το πρόβλημα του Αιγαίου». Εμπειροι διπλωμάτες δεν έκρυβαν πάντως την ανησυχία τους για το ενδεχόμενο οι Τούρκοι, εστιάζοντας στα χωρικά ύδατα, να προσπαθήσουν να στήσουν μία ακόμα «παγίδα» στην Αθήνα, που δεν συζητά θέματα κυριαρχίας, επιδιώκοντας να την εμφανίσουν ως αδιάλλακτη.
Μητσοτάκης: Ευελπιστούμε ότι η συνάντηση με τον Ερντογάν θα είναι στο πρώτο 15ήμερο του Φεβρουαρίου
Στη συνέντευξη Τύπου, την περασμένη εβδομάδα, ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών έκανε λόγο για «ένα συγκεκριμένο βήμα» και ζήτησε «να έχουμε τη βούληση για την επίλυση του προβλήματος», ενώ διευκρίνισε ότι αναφέρεται στην «επίλυση του προβλήματος κυρίως του Αιγαίου». Επειτα μπήκε στην ουσία του θέματος: «Στο ζήτημα των χωρικών υδάτων και της υφαλοκρηπίδας έχουμε μια θέση και ο Πρόεδρός μας έχει το όραμα και τη βούληση για την επίλυση του ζητήματος. Ομως οι εσωτερικές πολιτικές ισορροπίες της Ελλάδας δεν δίνουν τη δυνατότητα στους ηγέτες να βάλουν την υπογραφή τους σε μια λύση. Εμείς επιθυμούμε να λύσουμε αυτό το πρόβλημα οριστικά».
Στην πραγματικότητα, ο Χ. Φιντάν επανήλθε στο θέμα του εύρους των χωρικών υδάτων που είχε επιχειρήσει να ανοίξει με τις δηλώσεις του στις 19 Οκτωβρίου, λέγοντας: «Δεν δέχομαι 12 μίλια, εσείς δεν δέχεστε έξι μίλια. Στεκόμαστε, λοιπόν, σε ορισμένα σημεία. Εχουν γίνει διερευνητικές συνομιλίες στο παρελθόν, έχουν καλυφθεί ορισμένες αποστάσεις. Το ζήτημα του Αιγαίου δεν είναι ένα άλυτο πρόβλημα». Τότε βεβαίως στην επικαιρότητα δέσποζε το θέμα του χρηματοδοτικού μηχανισμού SAFE και η απειλή του Κυριάκου Μητσοτάκη να θέσει βέτο αν δεν αρθεί το casus belli, και η θέση του Χ. Φιντάν είχε ερμηνευτεί ως ένας ελιγμός για το θέμα αυτό. Το νέο στοιχείο στις δηλώσεις του είναι ότι συνδέει ευθέως το θέμα της διαπραγμάτευσης που επιθυμεί για τα χωρικά ύδατα με την επικείμενη συνάντηση του Κυριάκου Μητσοτάκη με τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν στην Αγκυρα. Το ότι η συνάντηση πιθανότατα θα γίνει, επιβεβαιώνεται και από την ελληνική πλευρά. Ο Χ. Φιντάν είπε πως βρίσκονται σε εξέλιξη διαβουλεύσεις των δύο πλευρών πάνω σε 2-3 ημερομηνίες μέσα στον Φεβρουάριο και πριν από το Ραμαζάνι.
Το ότι οι δύο πλευρές συζητούν ημερομηνίες το επιβεβαίωσε ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Παύλος Μαρινάκης, ενώ, σύμφωνα με πηγές του ΥΠΕΞ, η τηλεφωνική επικοινωνία ανάμεσα στον υπουργό Εξωτερικών Γιώργο Γεραπετρίτη και τον Χ. Φιντάν τη Δευτέρα 12 Ιανουαρίου αφορούσε το συγκεκριμένο θέμα.
Με τις δηλώσεις του, ο Χ. Φιντάν επιχειρεί ταυτόχρονα τρία πράγματα: να περιορίσει την ατζέντα των προς συζήτηση θεμάτων που αφορούν μόνο τα χωρικά ύδατα και την υφαλοκρηπίδα (αφήνοντας κατά μέρος τα άλλα ζητήματα που παγίως θέτουν οι Τούρκοι, όπως π.χ. την αποστρατιωτικοποίηση των νησιών και τον εναέριο χώρο), να περιορίσει τη διαπραγμάτευση στο Αιγαίο (αφήνοντας εκτός την ανατολική Μεσόγειο) και να αναβαθμίσει διαβουλεύσεις, που έχουν γίνει στο παρελθόν ανάμεσα στις δύο χώρες άτυπα και σε επίπεδο διερευνητικών επαφών, σε επίπεδο ηγετών και υπουργών Εξωτερικών. Χωρίς να το λέει ρητά, υπαινίσσεται ότι στόχος αυτής της διαπραγμάτευσης είναι «να τα βρούμε μεταξύ μας», δείχνοντας με αυτόν τον τρόπο την ανησυχία της Τουρκίας στο ενδεχόμενο να εμπλακούν σε αυτή τη συζήτηση τρίτοι, όπως π.χ. οι ΗΠΑ, μια πρόθεση που δεν έχει διόλου κρύψει ο πρέσβης των ΗΠΑ στην Αγκυρα, Τομ Μπάρακ.
Διαπραγμάτευση για τα χωρικά ύδατα δεν μπορεί να γίνει πάντως αποδεκτή από την ελληνική πλευρά. Αυτό επιβεβαίωσε την Παρασκευή στη βουλή ο Γ. Γεραπετρίτης, ο οποίος δεσμεύτηκε για μία ακόμα φορά ενώπιον του Κοινοβουλίου ότι «δεν θα συζητήσουμε ποτέ θέματα κυριαρχίας της χώρας. Είναι αδιαπραγμάτευτα». Το ζήτημα του εύρους των χωρικών υδάτων, όπως είναι γνωστό, αφορά κυριαρχία της Ελλάδας και η κυβέρνηση έχει επανειλημμένα τονίσει τόσο διά του πρωθυπουργού όσο και διά του υπουργού Εξωτερικών ότι δεν προτίθεται να το συζητήσει.
Οπως δήλωσε άλλωστε την Πέμπτη ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Π. Μαρινάκης, «μία είναι η διαφορά που μας χωρίζει με την Τουρκία, ο καθορισμός ΑΟΖ και υφαλοκρηπίδας επί τη βάσει του Διεθνούς Δικαίου». Αξίζει επίσης να σημειωθεί πως η Ελλάδα δεν δέχεται ούτε τον διαχωρισμό ανάμεσα σε Αιγαίο και ανατολική Μεσόγειο που έχει επιχειρήσει κατά καιρούς η Αγκυρα. Ο Γ. Γεραπετρίτης προχώρησε την Παρασκευή ένα βήμα παραπέρα στην παρέμβασή του στη Βουλή, λέγοντας πως έρχεται και η επέκταση των χωρικών υδάτων. «Σήμερα η Ελλάδα έχει επιχειρήματα που δεν είχε ποτέ στο τραπέζι. Η “Γαλάζια Πατρίδα” μπορεί να μην έχει φύγει, υπάρχει όμως το θαλάσσιο χωροταξικό που είναι η δική μας θέση. Θα ακολουθήσουν και άλλα, το θαλάσσιο πάρκο 2 έρχεται. Μην ανησυχείτε. Και θα έρθει και η επέκταση των χωρικών υδάτων».
Διπλωματικές πηγές δεν κρύβουν πάντως την ανησυχία τους για την τροπή που παίρνει η συζήτηση ενόψει της επικείμενης συνάντησης του Ελληνα πρωθυπουργού με τον Τούρκο Πρόεδρο, επισημαίνοντας ότι η όψιμη επιμονή του Χ. Φιντάν στο θέμα των χωρικών υδάτων δεν εξασφαλίζει στην Ελλάδα ότι οι Τούρκοι δεν θα επαναφέρουν στην πορεία το σύνολο των διεκδικήσεων της γείτονος στο Αιγαίο (αποστρατιωτικοποίηση των νησιών, εναέριος χώρος κ.λπ). Αυτό, όπως λένε, θα μπορούσε να συμβεί αν ξεκινήσει ξανά ένας ουσιαστικός διάλογος και οι Τούρκοι εκτιμήσουν ότι αλλάζουν τα γεωπολιτικά δεδομένα ή ότι έχουν πείσει τη διεθνή κοινότητα και κυρίως τους Αμερικανούς ότι εκείνοι επιθυμούν τον διάλογο. Σε κάθε περίπτωση, η Ελλάδα δεν θα τους διευκολύνει, αν και το υπουργείο Εξωτερικών εκτιμά ότι με δεδομένες τις τουρκικές θέσεις η συζήτηση για τα κυριαρχικά δικαιώματα δεν μπορεί να γίνει, γιατί δεν υπάρχουν οι προϋποθέσεις.
Αξιοσημείωτη πάντως ήταν μια αποστροφή του Χ. Φιντάν στην ίδια συνέντευξη, η οποία αποκαλύπτει το μέγεθος της τουρκικής ενόχλησης και της ανησυχίας για τη στρατηγική σχέση Ελλάδας και Ισραήλ. Σε ερώτηση για τις σχέσεις της Τουρκίας με το Ισραήλ, ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών είπε ότι ο Ισραηλινός πρωθυπουργός είναι διεθνώς απομονωμένος και προσέθεσε: «Πέρα από τον Ελληνα πρωθυπουργό, βλέπετε κάποιον άλλον Ευρωπαίο πρωθυπουργό να πηγαίνει στο Τελ Αβίβ και να ποζάρει για φωτογραφίες;».
Αυτή ήταν μια σαφής αιχμή κατά της ελληνοϊσραηλινής συνεργασίας, την οποία οι Τούρκοι φοβούνται τόσο για επιχειρησιακούς λόγους στην ανατολική Μεσόγειο όσο και λόγω της μεγάλης επιρροής που έχει το Ισραήλ στην Ουάσιγκτον. Η ανησυχία αυτή και ο προβληματισμός σε σχέση με τις προθέσεις του Τραμπ για την περιοχή μας είναι, σύμφωνα με διπλωματικές πηγές, ακόμη ένας λόγος για τον οποίο η Τουρκία θέλει να εμφανίζεται ότι κλείνει μέτωπα…
