Οι πόλεμοι, σε αντίθεση με τους – παράνομους ή νόμιμους – δασμούς, δεν μπορούν να ενεργοποιούνται και να απενεργοποιούνται ανάλογα με τις διαθέσεις ενός προέδρου των ΗΠΑ ή για να στηρίζονται μόνιμα αγορές οι οποίες καταρρέουν, τονίζει σε ανάλυσή του το αμερικανικό δίκτυο CNN.
Έτσι, το βασικό ερώτημα μετά την αναστολή από τον πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ των απειλούμενων πληγμάτων κατά ιρανικών ενεργειακών εγκαταστάσεων δεν είναι αν είχε ακόμη μία στιγμή “TACO” (“Trump always chickens out” — ο Τραμπ πάντα κάνει πίσω ή ο Τραμπ πάντα “κιοτεύει”).
Είναι το εάν ο Τραμπ μπορεί να βγει από τον πόλεμο με το Ιράν, ακόμη κι αν το θέλει.
Ύστερα από ημέρες αμφιταλαντευόμενης ρητορικής, ο Τραμπ έδωσε τη Δευτέρα ένα πρώτο πιθανό σήμα αποκλιμάκωσης, όταν επικαλέστηκε 15 σημεία συμφωνίας σε αυτό που χαρακτήρισε παραγωγικές συνομιλίες με το Ιράν. Η Τεχεράνη δήλωσε ότι δεν υπήρξε κανένας διάλογος.
Η πιο αισιόδοξη ανάγνωση των τελευταίων εξελίξεων είναι ότι οι ΗΠΑ και το Ιράν έχουν φτάσει σε ένα σημείο όπου το κόστος περαιτέρω κλιμάκωσης θα ήταν τόσο καταστροφικό, ώστε και οι δύο πλευρές χρειάζονται μια διέξοδο. Τέτοιες “επιφοιτήσεις” μπορούν γενικά να σηματοδοτούν την αρχή του τέλους ενός πολέμου.
Ο Τραμπ είχε οδηγήσει τη σύγκρουση ένα βήμα πριν τη γενική κλιμάκωση, απειλώντας να βομβαρδίσει ιρανικές ενεργειακές εγκαταστάσεις αν το ιρανικό καθεστώς δεν άνοιγε το Στενό του Ορμούζ, ένα κρίσιμο πέρασμα για τις εξαγωγές πετρελαίου. Η Τεχεράνη είχε υποσχεθεί αντίποινα, βάζοντας στο στόχαστρο ζωτικής σημασίας υποδομές σε χώρες του Κόλπου οι οποίες είναι σύμμαχοι των ΗΠΑ. Μια τέτοια ανάφλεξη θα μπορούσε να πυροδοτήσει παγκόσμια ύφεση και να επιδεινώσει τις ήδη δραματικές ανθρωπιστικές συνθήκες για τους ίδιους τους Ιρανούς πολίτες που ο Τραμπ έχει δηλώσει ότι θέλει να βοηθήσει.
Ωστόσο, υπάρχουν πολλοί λόγοι για σκεπτικισμό ως προς το αν επίκειται κάποια σημαντική εξέλιξη.
Η πολυήμερη αλλοπρόσαλλη και αντιφατική ρητορική του Τραμπ, καθώς και η αδυναμία της κυβέρνησης των ΗΠΑ να παρουσιάσει μια συνεκτική αιτιολόγηση για τον πόλεμο ή να χαράξει στρατηγική εξόδου, σημαίνουν ότι οποιαδήποτε μεμονωμένη αμερικανική δήλωση στερείται αξιοπιστίας, τονίζει το CNN.
Η συνήθεια του προέδρου να προχωρά σε βομβαρδισμούς ακόμη και εντός των δικών του προθεσμιών για το Ιράν σημαίνει ότι κανείς δεν θα εκπλαγεί αν παραβιάσει τη δική του πενθήμερη αναστολή πληγμάτων κατά ενεργειακών εγκαταστάσεων.
Ορισμένοι κυνικοί παρατηρητές σημειώνουν επίσης ότι η παύση Τραμπ θα διαρκέσει καθ’ όλη τη διάρκεια της χρηματιστηριακής εβδομάδας. Με τα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης να υποχωρούν και τις τιμές του πετρελαίου να εκτοξεύονται μετά το σαββατοκύριακο, μήπως απλώς επιδίωξε να δημιουργήσει ένα “μαξιλάρι” σταθερότητας στις αγορές;
Δεν θα ήταν η πρώτη φορά που επίσημες δηλώσεις φαίνεται να αποσκοπούν στον περιορισμό της μεταβλητότητας. Και αυτή τη φορά λειτούργησε: ο Dow, ο S&P 500 και ο Nasdaq κατέγραψαν άνοδο άνω του 1% τη Δευτέρα, ενώ το Brent, το παγκόσμιο σημείο αναφοράς για το πετρέλαιο, υποχώρησε κατά 11%. Οι Αμερικανοί οδηγοί θα ελπίζουν σε ανάσα και στις τιμές των καυσίμων.
Γιατί ο Τραμπ χρειάζεται να ρίξει τους τόνους
Ο Τραμπ μπορεί να θέλει να κερδίσει χρόνο και για ακόμη έναν λόγο: οι αμερικανικές δυνάμεις που θα μπορούσαν να του δώσουν τη δυνατότητα να εισβάλει στο νησί Χαργκ – το επίκεντρο της ιρανικής πετρελαϊκής βιομηχανίας και κρίσιμο οικονομικό κόμβο – ή να καταλάβει νησιά και παράκτιες περιοχές στο Στενό, δεν έχουν ακόμη πλήρως αναπτυχθεί. Μία Εκστρατευτική Μονάδα Πεζοναυτών που αναχώρησε από την Ιαπωνία ενδέχεται να φτάσει σύντομα στην περιοχή, αλλά μια δεύτερη μόλις ξεκίνησε από τη Δυτική Ακτή των ΗΠΑ την περασμένη εβδομάδα.
Αξίζει επίσης να θυμόμαστε ότι ο Τραμπ αγαπά την υπερβολή. Η εμπειρία δείχνει ότι η προβολή προόδου στις διπλωματικές επαφές και οι ισχυρισμοί ότι το Ιράν “επιθυμεί διακαώς” μια συμφωνία μπορεί να είναι υπερβολικοί — ακόμη κι αν η σκόπιμη παραπλάνηση αποτελεί κάποιες φορές εργαλείο των ηγετών για να δημιουργήσουν χώρο για συμφωνίες.
Οι απότομες μεταπτώσεις του προέδρου, που τη μία ημέρα μιλούσε για “τερματισμό” του πολέμου και την επόμενη για κλιμάκωση, είναι ασύμβατες με τις παραδόσεις σταθερής ηγεσίας σε καιρό πολέμου. Ωστόσο, είναι χαρακτηριστικές του Τραμπ. Ως το βράδυ της Δευτέρας, όλα έμοιαζαν με τέχνασμα που θα του επέτρεπε να υποστηρίξει ότι η σκληρή του τακτική απέφερε διπλωματική πρόοδο.
Αυτή η απρόβλεπτη συμπεριφορά και η τάση να προσπαθεί να μετριάζει κρίσεις που ο ίδιος δημιουργεί είναι γνώριμες από την προσωπική του ζωή, την επιχειρηματική και πολιτική του πορεία, καθώς και από τις επανειλημμένες εμπλοκές του με το σύστημα δικαιοσύνης. Κάθε ημέρα συχνά εξελίσσεται σε μια προσπάθεια να “κρατηθεί όρθιος” μέχρι το βράδυ. Με αυτή την τακτική, ο Τραμπ καθυστερεί τις συνέπειες και μεταθέτει τα χειρότερα αποτελέσματα των πράξεών του, σε έναν αέναο αυτοσχεδιασμό.
Ωστόσο, υπάρχει η ανησυχητική πιθανότητα ότι αυτή η ασταθής μέθοδος θα δοκιμαστεί πέρα από τα όριά της στον Περσικό Κόλπο.
Το Ιράν μπορεί να υστερεί σε ισχύ έναντι των ΗΠΑ και Ισραήλ και να υφίσταται πολύ βαριές απώλειες στις ναυτικές, αεροπορικές και χερσαίες του δυνάμεις, σε έναν πόλεμο που έχει εξοντώσει ανώτερα στελέχη του ισλαμικού θεοκρατικού καθεστώτος.
Όμως, καθώς η σύγκρουση εισέρχεται στην τέταρτη εβδομάδα, έχει δείξει και τη δική του επιρροή, κλείνοντας ουσιαστικά το Στενό του Ορμούζ και κρατώντας “όμηρο” την παγκόσμια οικονομία – καθώς και τις πολιτικές προοπτικές των Ρεπουμπλικανών στις εκλογές για το Κογκρέσο τον Νοέμβριο στις ΗΠΑ.
Η λογική υπαγορεύει ότι ένα καθεστώς που ήταν ήδη εξαιρετικά ριζοσπαστικό πριν από τον πόλεμο είναι απίθανο να γίνει πιο δεκτικό στις απαιτήσεις του Τραμπ μετά τη δολοφονία του ανώτατου ηγέτη του και έπειτα από τις επιθέσεις με αμερικανικούς και ισραηλινούς πυραύλους και αεροσκάφη.
Οι όροι του Τραμπ για τον τερματισμό του πολέμου – που πιθανόν περιλαμβάνουν την εγκατάλειψη από το Ιράν του πυρηνικού του προγράμματος και των βαλλιστικών πυραύλων μεγάλου βεληνεκούς – ενδέχεται να είναι αδύνατο να γίνουν αποδεκτοί. Και αυτό γιατί οι τελευταίες τρεις εβδομάδες δείχνουν ακριβώς γιατί ένα καθεστώς-“παρίας” μπορεί να επιδιώκει τέτοιες “ασφαλιστικές δικλείδες” απέναντι σε μελλοντικές επιθέσεις από ξένες δυνάμεις.
Ακόμη κι αν ξεκινήσουν συνομιλίες – με το Πακιστάν να έχει προσφερθεί να τις φιλοξενήσει – δεν είναι σαφές ποιος θα διαπραγματευτεί εκ μέρους του Ιράν. Ένα καθεστώς που έχει αποκεντρώσει την εξουσία και έχει χάσει βασικά στελέχη μπορεί να δυσκολευτεί να λάβει συλλογικές αποφάσεις. Και αν, όπως πιστεύουν ορισμένοι ειδικοί, οι Φρουροί της Επανάστασης έχουν πλέον τον πλήρη έλεγχο, ενδέχεται να είναι ακόμη πιο σκληροπυρηνικοί από πριν.
Επιπλέον, στο παρελθόν η Ουάσινγκτον έχει συνομιλήσει με σχετικά μετριοπαθείς Ιρανούς αξιωματούχους, μόνο για να διαπιστώσει ότι πιο ριζοσπαστικές δυνάμεις αντιτίθενται σε κάθε συμβιβασμό.
Δεν θα ήταν επίσης παράξενο αν οι Ιρανοί ηγέτες ερμηνεύσουν τις παλινωδίες, τις αντιφάσεις και τις φορτισμένες αναρτήσεις του προέδρου στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ως ένδειξη ότι η στρατηγική τους να επιβάλουν οικονομικό κόστος στον Τραμπ αποδίδει καρπούς.
Γιατί σχεδόν όλες οι επιλογές του Τραμπ είναι κακές
Κανείς δεν μπορεί να γνωρίζει τι θα ακολουθήσει στο Ιράν, αναφέρει ο αναλυτής του αμερικανικού δικτύου.
Είναι πιθανό οι δολοφονίες ανώτερων ηγετών και οι επιθέσεις ΗΠΑ και Ισραήλ να έχουν προκαλέσει ρήγματα στο καθεστώς που δεν είναι ακόμη ορατά. Μέχρι στιγμής, όμως, δεν υπάρχουν σαφή και δημόσια σημάδια αποσύνθεσης.
Ο αεροπορικός πόλεμος έχει μειώσει σημαντικά την περιφερειακή απειλή του Ιράν. Εάν ωστόσο η ωμή ισχύς δεν το έχει ήδη γονατίσει, ο Τραμπ δεν έχει εξηγήσει γιατί η Τεχεράνη θα εγκατέλειπε το βασικό της διαπραγματευτικό χαρτί – τον έλεγχο των Στενών του Ορμούζ – χωρίς ουσιαστικές αμερικανικές παραχωρήσεις.
Είναι, ωστόσο, εύκολο να καταλάβει κανείς γιατί ο πρόεδρος μπορεί να δελεάζεται από την προοπτική συνομιλιών. Χρειάζεται μια “έξοδο”, επειδή πολλές από τις πιθανές επιλογές του είναι μη ελκυστικές.
Θα μπορούσε να κλιμακώσει τον πόλεμο στη σημερινή του μορφή, συγκεντρώνοντας τα αμερικανικά πλήγματα σε ιρανικούς στόχους γύρω από το Στενό – αλλά δεν υπάρχουν εγγυήσεις ότι αυτό θα αποδυνάμωνε επαρκώς τις δυνατότητες της Τεχεράνης ώστε να καταστεί ασφαλής η διέλευση των πλοίων.
Θα μπορούσε να αποφασίσει την αποστολή χερσαίων δυνάμεων. Όμως αυτό θα συνιστούσε μια πολιτική “διάβαση του Ρουβίκωνα”, που θα θύμιζε τους ατέρμονους πολέμους στους οποίους είχε αντιταχθεί ο ίδιος ο Τραμπ.
Η επιλογή “TACO” – και μια διακήρυξη νίκης, είτε είναι πραγματική είτε όχι – φαντάζει δελεαστική. Όμως μια αποχώρηση θα άφηνε εκτεθειμένους τους συμμάχους των ΗΠΑ στον Κόλπο, που είχαν αντιταχθεί στον πόλεμο, απέναντι σε ένα οργισμένο και από μια άποψη ενισχυμένο Ιράν.
Η λήξη του πολέμου χωρίς να εξασφαλιστούν από πλευράς ΗΠΑ τα αποθέματα υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου του Ιράν θα μπορούσε να επιτρέψει στην Τεχεράνη να επιταχύνει στο μέλλον προς την απόκτηση πυρηνικού όπλου και θα υπονόμευε το βασικότερο επιχείρημα του Τραμπ για τον πόλεμο.
Οι πρόεδροι συχνά έρχονται αντιμέτωποι με κρίσεις χωρίς καλές επιλογές, ωστόσο λίγοι αντιμετωπίζουν καταστάσεις τόσο δυσεπίλυτες όσο αυτή που ο ίδιος ο Τραμπ έχει δημιουργήσει στο Ιράν, καταλήγει το CNN.
