Υπέρογκα ποσά φόρων και προστίμων καλούνται να πληρώσουν όσοι φορολογούμενοι εντοπίζονται να έχουν καταστρατηγήσει τις διατάξεις του άρθρου 56 του ν. 4839/2021 που προβλέπουν αφορολόγητο όριο 800.000 ευρώ για τις γονικές παροχές χρηματικών ποσών.
Οι καταστρατηγήσεις που εντοπίζονται αφορούν συγκεκριμένα περιπτώσεις «τριγωνικών» δωρεών μεγάλων χρηματικών ποσών που γίνονται μεταξύ στενών συγγενικών προσώπων μιας οικογένειας -κυρίως μεταξύ γονέων και τέκνων- με στόχο τη φοροαποφυγή. Συνήθως, ο σκοπός είναι ένα μεγάλο χρηματικό ποσό το οποίο θέλει να δώσει ο ένας αδελφός στον άλλον αδελφό, η αδελφή στην άλλη αδελφή, η αδελφή στον αδελφό ή το αντίστροφο να μην περάσει απευθείας από τον τραπεζικό λογαριασμό του ενός τέκνου στον τραπεζικό λογαριασμό του άλλου και να μη φορολογηθεί με τον συντελεστή 20% από το πρώτο ευρώ που προβλέπει η ισχύουσα νομοθεσία για κάθε δωρεά μεταξύ αδελφών (για τη Β’ κατηγορία συγγενών), αλλά η δωρεά να γίνει «τριγωνικά»: δηλαδή το χρηματικό ποσό να περάσει από τον τραπεζικό λογαριασμό του ενός αδελφού πρώτα στον τραπεζικό λογαριασμό του πατέρα ή της μητέρας του, ώστε λόγω του υψηλού αφορολογήτου των 800.000 ευρώ της δωρεάς αυτής (από τέκνο προς γονέα) το ποσό αυτό να παραμείνει αφορολόγητο και εν συνεχεία το ίδιο ποσό να περάσει από τον τραπεζικό λογαριασμό του πατέρα ή της μητέρας στον τραπεζικό λογαριασμό του άλλου αδελφού (τελικού δωρεολήπτη) και να παραμείνει και πάλι αφορολόγητο (ως δωρεά από γονέα προς τέκνο).
Με αυτή τη μεθόδευση, δηλαδή, παρακάμπτεται η διάταξη που προβλέπει φόρο δωρεάς 20% για μεταφορά μεγάλου χρηματικού ποσού από τον τραπεζικό λογαριασμό του ενός αδελφού στον τραπεζικό λογαριασμό του άλλου, καθώς η απλή αυτή συναλλαγή δωρεάς «σπάει» σε δύο επιμέρους αφορολόγητες δωρεές, στις οποίες παρεμβάλλεται ως ενδιάμεσος ο πατέρας ή η μητέρα των δύο παιδιών. Τα χρήματα μεταφέρονται από τον τραπεζικό λογαριασμό του ενός αδελφού πρώτα στον τραπεζικό λογαριασμό του γονέα και εν συνεχεία από τον τραπεζικό λογαριασμό του γονέα στον τραπεζικό λογαριασμό του άλλου αδελφού. Έτσι, οι δύο αυτές διαδοχικές δωρεές παραμένουν αφορολόγητες, διότι υπάγονται στη φορολογική κλίμακα της Α’ κατηγορίας συγγενών με το πολύ υψηλό αφορολόγητο των 800.000 ευρώ και τα χρήματα φθάνουν στον τελικό αποδέκτη, τον άλλο αδελφό, «ακούρευτα» από την εφορία!
Οι φορολογικές αρχές έχουν ανακαλύψει ακόμη και περιπτώσεις με δωρεές χρηματικών ποσών από πεθερά σε νύφη με ενδιάμεσο την εγγονή της πεθεράς και κόρη της νύφης προκειμένου να αποφευχθεί η φορολόγηση με 20% της απευθείας δωρεάς των χρημάτων από την πεθερά στη νύφη, που προβλέπει η ισχύουσα νομοθεσία για τη συγκεκριμένη συγγενική σχέση.
Σύμφωνα με την υπ’ αριθμόν Ε.2077/2022 εγκύκλιο οδηγιών προς τις αρμόδιες φορολογικές αρχές, την οποία έχει εκδώσει ο διοικητής της ΑΑΔΕ, Γιώργος Πιτσιλής, κρίσιμο στοιχείο για να χαρακτηριστούν ως «τριγωνικές» τέτοιου είδους δωρεές και ως αποσκοπούσες τη φοροαποφυγή, μέσω της καταστρατήγησης των διατάξεων για το υψηλό αφορολόγητο των 800.000 ευρώ που ισχύει για δωρεές μεταξύ στενών συγγενών, είναι μεταξύ των δύο διαδοχικών δωρεών να μην έχει περάσει χρονικό διάστημα μεγαλύτερο των έξι μηνών.
Οι έλεγχοι που διενεργούνται από τις αρμόδιες φορολογικές υπηρεσίες σε τέτοιες περιπτώσεις «τριγωνικών» δωρεών αποδίδουν αποτελέσματα. Οι παραβάτες που εντοπίζονται να έχουν πραγματοποιήσει τις διαδοχικές δωρεές σε διαστήματα πολύ μικρότερα των 6 μηνών, καλούνται να πληρώσουν τον φόρο δωρεάς 20% επί του μεταβιβασθέντος ποσού προσαυξημένο κατά 50% λόγω επιβολής προστίμου για μη υποβολή της προβλεπόμενης δήλωσης δωρεάς. Συνολικά, δηλαδή, οι καταστρατηγούντες την ισχύουσα νομοθεσία για το αφορολόγητο των δωρεών χρηματικών ποσών καλούνται να καταβάλουν ποσό φόρου και προστίμου ίσο με το 30% της κάθε «τριγωνικής» χρηματικής δωρεάς.
Ο εντοπισμός των παραβατών γίνεται από τους έμπειρους ελεγκτές εφοριακούς με διασταύρωση των δεδομένων των δηλώσεων φορολογίας εισοδήματος των εμπλεκόμενων γονέων με τις δηλώσεις φόρου δωρεάς των εμπλεκόμενων γονέων και τέκνων.
Χαρακτηριστικές είναι οι τρεις παρακάτω περιπτώσεις που αποκαλύφθηκαν το 2025:
Από αδελφό σε αδελφό μέσω μητέρας
Φορολογούμενος ελέγχθηκε από την αρμόδια φορολογική αρχή για ποσό χρηματικής δωρεάς ύψους 600.000 ευρώ που δήλωσε ότι έλαβε από τη μητέρα του τρεις μόλις μήνες μετά τη χρονική στιγμή κατά την οποία η μητέρα του δήλωσε ότι έλαβε το ίδιο αυτό ποσό από τον άλλο γιο της και αδελφό του τελικού δωρεοδόχου. Η αρμόδια φορολογική αρχή καταλόγισε, τελικά, στον τελικό αποδέκτη φόρο δωρεάς 20% επί του ποσού των 600.000 ευρώ, το οποίο αυτός έλαβε, ουσιαστικά, από τον αδελφό του, μέσω της «τριγωνικής» συναλλαγής που περιγράψαμε παραπάνω. Δηλαδή, ο φόρος δωρεάς που καταλογίστηκε στον αδελφό που έλαβε το ποσό ανήλθε σε 120.000 ευρώ. Ο έλεγχος του καταλόγισε επίσης και πρόστιμο 50% επί του βεβαιωθέντος φόρου, δηλαδή άλλα 60.000 ευρώ, λόγω μη υποβολής της προβλεπόμενης δήλωσης δωρεάς, βάσει του άρθρου 58 του ν. 4987/2022 (Κώδικα Φορολογικής Διαδικασίας). Έτσι, το συνολικό ποσό που εκλήθη να πληρώσει ο εν λόγω φορολογούμενος ανήλθε σε 180.000 ευρώ, δηλαδή στο 30% του ποσού της δωρεάς!
Το χαρακτηριστικό της υπόθεσης είναι ότι το χρηματικό ποσό των 600.000 μεταφέρθηκε στις 29-9-2022 από τον τραπεζικό λογαριασμό του αδελφού του φορολογούμενου στον τραπεζικό λογαριασμό της μητέρας τους και μετά από τρεις μήνες το ίδιο ποσό μεταφέρθηκε από τον τραπεζικό λογαριασμό της μητέρας στον λογαριασμό του ελεγχθέντος φορολογούμενου που ήταν ο τελικός αποδέκτης. Δηλαδή, σύμφωνα με τα όσα υποστήριξαν οι ελεγκτές της εφορίας, μια δωρεά 600.000 ευρώ ενός αδελφού στον άλλο αδελφό πέρασε πρώτα από τον τραπεζικό λογαριασμό της μητέρας τους, ώστε τελικά το ποσό να φθάσει αφορολόγητο στον λογαριασμό του τελικού αποδέκτη αδελφού.
Από πεθερά σε νύφη μέσω της εγγονής
Φορολογούμενη νύφη έλαβε από την πεθερά της δωρεά χρηματικού ποσού 10.000 ευρώ, όχι απευθείας, αλλά μέσω της κόρης της που ήταν ταυτόχρονα και εγγονή της πεθεράς της! Τα χρήματα μεταφέρθηκαν πρώτα από τον τραπεζικό λογαριασμό της πεθεράς στον τραπεζικό λογαριασμό της κόρης της τελικής πραγματικής δωρεοδόχου, στις 4-11-2022, και υποβλήθηκε η σχετική δήλωση φόρου δωρεάς στην αρμόδια ΔΟΥ. Η πεθερά ήταν ταυτόχρονα και γιαγιά για την κόρη της νύφης. Ως εκ τούτου κατά την πρώτη μεταφορά του χρηματικού ποσού και κατά την εκκαθάριση της σχετικής δήλωσης ίσχυσε το αφορολόγητο όριο των 800.000 ευρώ, το οποίο προβλέπεται και για δωρεές χρηματικών ποσών από γιαγιάδες σε εγγόνια (Α’ κατηγορία συγγενών). Έτσι η συγκεκριμένη δωρεά έμεινε αφορολόγητη.
Στη συνέχεια, μόλις 13 μέρες μετά την πρώτη αυτή μεταφορά – δωρεά του χρηματικού ποσού, στις 17-11-2022, η εγγονή, που ήταν ταυτόχρονα και κόρη της νύφης, μετέφερε το ίδιο χρηματικό ποσό από τον δικό της τραπεζικό λογαριασμό στον τραπεζικό λογαριασμό της μητέρας της που είναι ταυτόχρονα και η νύφη προς την οποία προορίζονταν πραγματικά τα χρήματα. Για τη δεύτερη αυτή μεταφορά υποβλήθηκε και η σχετική δήλωση φόρου δωρεάς στην αρμόδια ΔΟΥ (στις 3-12-2022). Και στη δεύτερη αυτή διαδοχική δωρεά του ίδιου ποσού ίσχυσε, κατά την εκκαθάριση της σχετικής δήλωσης, το αφορολόγητο όριο των 800.000 ευρώ και η τελική αποδέκτης του ποσού έμεινε αφορολόγητη. Η αρμόδια ΔΟΥ όμως εντόπισε την «τριγωνική» αυτή συναλλαγή -η οποία στην ουσία ήταν δύο διαδοχικές δωρεές μεταξύ συγγενών Α’ κατηγορίας- και καταλόγισε εν τέλει στη νύφη φόρο δωρεάς 20%, ήτοι ποσό φόρου 2.000 ευρώ (10.000 ευρώ Χ 20%). Η ΔΟΥ θεώρησε τις δύο αυτές διαδοχικές δωρεές ως «διευθετήσεις με σκοπό τη φοροαποφυγή» και αναγνώρισε ότι στην πραγματικότητα επρόκειτο για μία δωρεά, μεταξύ πεθεράς και νύφης, δηλαδή για μια δωρεά μεταξύ συγγενών Β’ κατηγορίας για την οποία ισχύει φόρος δωρεάς 20% από το πρώτο ευρώ. Επιπλέον, καταλόγισε στη νύφη που ήταν ο τελικός αποδέκτης του ποσού και πρόστιμο για μη υποβολή δήλωσης φόρου δωρεάς ίσο με το 50% του φόρου των 2.000 ευρώ, χρεώνοντας τη νύφη με άλλα 1.000 ευρώ. Συνολικά, δηλαδή, η τελική αποδέκτης του ποσού των 10.000 ευρώ εκλήθη να πληρώσει φόρο και πρόστιμο 3.000 ευρώ που αντιστοιχεί στο 30% του ποσού της δωρεάς.
Από αδελφό σε αδελφό μέσω μητέρας
Φορολογούμενη έλαβε από τον αδελφό της δωρεά χρηματικού ποσού 15.000 ευρώ, όχι απευθείας αλλά μέσω της μητέρας τους. Τα χρήματα μεταφέρθηκαν πρώτα από τον τραπεζικό λογαριασμό του αδελφού στον τραπεζικό λογαριασμό της μητέρας τους, στις 27-9-2022. Υποβλήθηκε δε και η σχετική δήλωση φόρου δωρεάς στην αρμόδια ΔΟΥ (στις 6-10-2022). Κατά την πρώτη μεταφορά του χρηματικού ποσού και κατά την εκκαθάριση της σχετικής δήλωσης ίσχυσε το αφορολόγητο όριο των 800.000 ευρώ, το οποίο προβλέπεται και για δωρεές χρηματικών ποσών από παιδιά σε γονείς (Α’ κατηγορία συγγενών). Έτσι, η συγκεκριμένη δωρεά έμεινε αφορολόγητη.
Στη συνέχεια, 13 μέρες μετά την πρώτη αυτή μεταφορά – δωρεά του χρηματικού ποσού, στις 10-10-2022, η μητέρα μετέφερε το ίδιο χρηματικό ποσό από τον δικό της τραπεζικό λογαριασμό στον τραπεζικό λογαριασμό της κόρης της (αδελφής του αρχικού δωρεοδότη) προς την οποία προορίζονταν πραγματικά τα χρήματα. Για τη δεύτερη αυτή μεταφορά υποβλήθηκε στις 11-10-2022 και η σχετική δήλωση φόρου δωρεάς στην αρμόδια ΔΟΥ. Και στη δεύτερη αυτή διαδοχική δωρεά του ίδιου ποσού ίσχυσε, κατά την εκκαθάριση της σχετικής δήλωσης, το αφορολόγητο όριο των 800.000 ευρώ και η τελική αποδέκτης του ποσού έμεινε αφορολόγητη.
Η αρμόδια ΔΟΥ όμως εντόπισε την «τριγωνική» αυτή συναλλαγή -η οποία στην ουσία ήταν δύο διαδοχικές δωρεές μεταξύ συγγενών Α’ κατηγορίας- και καταλόγισε εν τέλει στην κόρη φόρο δωρεάς 20%, ήτοι ποσό φόρου 3.000 ευρώ (15.000 ευρώ Χ 20%). Η ΔΟΥ θεώρησε τις δύο αυτές διαδοχικές δωρεές ως «διευθετήσεις με σκοπό τη φοροαποφυγή» και αναγνώρισε ότι στην πραγματικότητα επρόκειτο για μία δωρεά, μεταξύ αδελφού και αδελφής, δηλαδή για μια δωρεά μεταξύ συγγενών Β’ κατηγορίας για την οποία ισχύει φόρος δωρεάς 20% από το πρώτο ευρώ. Επιπλέον, καταλόγισε στην αδελφή, που ήταν ο τελικός αποδέκτης του ποσού, και πρόστιμο για μη υποβολή δήλωσης φόρου δωρεάς ίσο με το 50% του φόρου των 3.000 ευρώ, χρεώνοντάς την με άλλα 1.500 ευρώ. Συνολικά, δηλαδή η τελική αποδέκτης του ποσού των 15.000 ευρώ εκλήθη να πληρώσει φόρο και πρόστιμο 4.500 ευρώ που αντιστοιχεί στο 30% του ποσού της δωρεάς.
