Μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία, που προκάλεσε μια ριζική αλλαγή στάσης όσον αφορά στην ένταξη στο ΝΑΤΟ, η Σουηδία αρχίζει να εξετάζει τώρα μια ακόμα “στροφή”, προς την υιοθέτηση του ευρώ.
Ενώ η συζήτηση βρίσκεται σε αρχικό στάδιο, μια λεπτή αλλά αξιοσημείωτη αλλαγή λαμβάνει χώρα καθώς οι συνθήκες αλλάζουν, σημειώνει το Bloomberg. Το 2003, όταν οι ψηφοφόροι απέρριψαν το κοινό νόμισμα της Ευρώπης σε δημοψήφισμα, οι Σουηδοί εστίασαν στην ικανότητα της κορόνας να λειτουργεί ως αποθεματικό για τη μεγαλύτερη οικονομία της Σκανδιναβίας.
Σήμερα, πέρα από τις απειλές από τη Ρωσία και την Κίνα, η εξωτερική πολιτική “America First” του Ντόναλντ Τραμπ — συμπεριλαμβανομένων των απειλών για την απόκτηση της Γροιλανδίας από τη γειτονική Δανία — υπογραμμίζει πόσο εκτεθειμένες είναι οι μικρότερες οικονομίες σε μια εποχή αντιπαλότητας μεταξύ των μεγάλων δυνάμεων.
“Η Σουηδία είναι πλέον πλήρες μέλος του ΝΑΤΟ και ενισχύουμε την άμυνά μας μαζί με τους εταίρους μας στην ΕΕ”, δήλωσε η Cecilia Rönn, Σουηδή βουλευτής του Φιλελεύθερου Κόμματος. “Ωστόσο, εξακολουθούμε να είμαστε με το ένα πόδι εκτός, καθώς δεν συμμετέχουμε στη νομισματική συνεργασία”.
Το επιχείρημα υπέρ του ευρώ είναι ότι ένα κοινό νόμισμα θα ενισχύσει τους πολιτικούς δεσμούς και θα δώσει στους Σουηδούς θέση στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων όσον αφορά σε πανευρωπαϊκά νομισματικά θέματα, ενώ υπάρχουν και άλλα επιχειρήματα, όπως η επέκταση του εμπορίου και η διευκόλυνση των άμεσων επενδύσεων.
Εάν τελικά προχωρήσει, η “προσθήκη” της Σουηδίας θα ενισχύσει την αξιοπιστία του ευρώ σε μια εποχή που αμφισβητείται η κυριαρχία του δολαρίου στο παγκόσμιο εμπόριο αλλά και ως αποθεματικό νόμισμα.
Τα πρώτα δειλά βήματα έγιναν στα τέλη του περασμένου μήνα. Σε κοινοβουλευτική συνεδρίαση που συγκάλεσε η Rönn, η υπουργός Οικονομικών Elisabeth Svantesson ανακοίνωσε την υποστήριξή της για τη διεξαγωγή έρευνας σχετικά με τα πλεονεκτήματα και τα μειονεκτήματα της υιοθέτησης του ευρώ. Αν και αυτό ανοίγει τη συζήτηση ενόψει των εκλογών του Σεπτεμβρίου, η εξέταση των αποτελεσμάτων θα ξεκινήσει μόνο μετά τις κάλπες.
“Ο κόσμος αλλάζει και η ΕΕ αλλάζει”, δήλωσε η Svantesson, κατά τη διάρκεια της συζήτησης. “Πρέπει λοιπόν να τολμήσουμε να αξιολογήσουμε, να διερευνήσουμε και να αναλύσουμε, προς το συμφέρον της Σουηδίας, των σουηδικών νοικοκυριών και των σουηδικών επιχειρήσεων”.
Μια νέα έκθεση του Lars Calmfors τάσσεται υπέρ της στροφής προς το ευρώ. Ο Σουηδός οικονομολόγος ηγήθηκε της κυβερνητικής επιτροπής που εξέτασε το ενδεχόμενο υιοθέτησης του ευρώ πριν από το δημοψήφισμα του 2003. Τότε, ήταν επιφυλακτικός ως προς τα οφέλη και η έκθεση του συνέστησε την αναβολή της υιοθέτησης.
Τώρα, ο Calmfors είναι πιο θετικός. Οι γεωπολιτικές εκτιμήσεις είναι “πολύ διαφορετικές σήμερα από ό,τι στο παρελθόν” και αυτό αυξάνει την αξία της ένταξης στον “πυρήνα” της ΕΕ, δήλωσε σε συνέντευξή του.
“Θα συμβάλει στην ενίσχυση της συνεργασίας στην Ευρώπη, κάτι που φαίνεται να χρειαζόμαστε”, είπε. “Είναι η Ρωσία, είναι η Κίνα και, φυσικά, είναι οι ΗΠΑ, που είναι πολύ πιο αναξιόπιστες”.
Ο Calmfors υπογραμμίζει επίσης τα οικονομικά επιχειρήματα, λέγοντας ότι οι θετικές επιπτώσεις στο εμπόριο και τις ξένες επενδύσεις για τα κράτη της ευρωζώνης ήταν μεγαλύτερες από ό,τι είχε προβλέψει όταν εξέτασε το ζήτημα πριν από δύο δεκαετίες.
Σημείωσε επίσης ότι ο επιχειρηματικός κόσμος της Σουηδίας έχει “συγχρονιστεί” με την ευρωζώνη, καθιστώντας λιγότερο κρίσιμη την ανάγκη για ανεξάρτητη νομισματική πολιτική. Επίσης, τα χαμηλότερα επίπεδα χρέους στη Σουηδία σημαίνουν ότι η κυβέρνηση μπορεί να χρησιμοποιήσει πιο δυναμικά τα δημοσιονομικά κίνητρα για να ανταποκριθεί σε περίπτωση οικονομικής αδυναμίας, εάν χρειαστεί.
Οι επιχειρηματίες έχουν ήδη συμφωνήσει, καθώς πολλοί διαμαρτύρονται ότι η αστάθεια του σουηδικού νομίσματος ενισχύει την αναταραχή της αγοράς. Ο Christer Gardell, του οποίου η εταιρεία Cevian Capital με έδρα τη Στοκχόλμη έχει αγοράσει και πουλήσει μετοχές σε μεγάλες σουηδικές εταιρείες όπως η Volvo AB, έχει στο παρελθόν χαρακτηρίσει την κορόνα “μικρό και άχρηστο νόμισμα” και επιμένει υπέρ της αλλαγής στο ευρώ.
Η κορόνα “αποτελεί μειονέκτημα για τη σουηδική βιομηχανία”, δήλωσε. “Αυτό θα εξαλειφθεί αν ενταχθούμε στο ευρώ”.
Αλλά και η γειτονική Φινλανδία ενθαρρύνει επίσης τη Σουηδία — καθώς και τη Δανία — να κάνουν την αλλαγή. “Ας το παραδεχτούμε, μόνοι μας είμαστε μικροί παίκτες, αλλά μαζί θα έχουμε μεγαλύτερη επιρροή στο σύστημα του ευρώ και στην ευρύτερη ΕΕ”, δήλωσε ο επικεφαλής της κεντρικής τράπεζας της Φινλανδίας, Olli Rehn, σε ομιλία του τον Οκτώβριο.
Τα εμπόδια
Ωστόσο, τα εμπόδια για την αλλαγή του νομίσματος παραμένουν. Σχεδόν η πλειοψηφία των Σουηδών εξακολουθεί να είναι αντίθετη στην ένταξη στο ευρώ, σε σύγκριση με μόλις το ένα τρίτο που τάσσεται υπέρ. Αν και το χάσμα μεταξύ των σκεπτικιστών και των υποστηρικτών έχει διευρυνθεί ελαφρώς στις πρόσφατες δημοσκοπήσεις, είναι σημαντικά μικρότερο από ό,τι πριν από μια δεκαετία, όταν τρεις στους τέσσερις Σουηδούς δήλωναν αντίθετοι στο ευρώ.
Δεδομένου ότι οι Σουηδοί έθεσαν ένα προηγούμενο με το δημοψήφισμα του 2003 – ακολουθώντας το παράδειγμα της Δανίας, η οποία πραγματοποίησε παρόμοια ψηφοφορία το 2000 – οι πολιτικοί θα δυσκολευτούν να δικαιολογήσουν μια διαφορετική προσέγγιση αυτή τη φορά, σχολιάζει το Bloomberg.
Στη συζήτηση στο κοινοβούλιο, η υπουργός Οικονομικών συμφώνησε, λέγοντας ότι δεν θα ληφθούν αποφάσεις χωρίς την έγκριση του σουηδικού λαού.
Ένα δεύτερο εμπόδιο είναι η ευρύτερη πολιτική υποστήριξη. Μόνο οι Φιλελεύθεροι της Rönn, που έχουν την υποστήριξη μόλις του 2% των ψηφοφόρων, είναι σταθερά υπέρ του ευρώ. Οι Μετριοπαθείς της Svantesson και τα μικρότερα κόμματα του Κέντρου και των Χριστιανοδημοκρατών έχουν ταχθεί υπέρ της διερεύνησης αλλά δεν έχουν μιλήσει ανοιχτά για το αν στηρίζουν ή όχι την υιοθέτηση του ευρώ.
Οι Σοσιαλδημοκράτες, που προηγούνται στις δημοσκοπήσεις και δεν συμμετέχουν στην κυβερνητική συμμαχία, δεν έχουν ακόμη λάβει σαφή θέση στη συζήτηση, ενώ οι Πράσινοι και η Αριστερά είναι αντίθετοι στο ευρώ. Οι ακροδεξιοί — που βρίσκονται σήμερα στη δεύτερη θέση με περίπου 20% — τάχθηκαν κατά της υιοθέτησης, κατά τη διάρκεια της συζήτησης του Ιανουαρίου.
Ωστόσο, η Rönn παραμένει αισιόδοξη. Παραλληλίζοντας την ένταξη της Σουηδίας στο ΝΑΤΟ το 2022, είπε ότι η απομάκρυνση της Σουηδίας από την ουδετερότητα φαινόταν αδύνατη μέχρι που η εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία προκάλεσε μια τεράστια αλλαγή.
“Είμαστε συνηθισμένοι να προωθούμε θέματα πολύ πριν από όλους τους άλλους”, είπε η Rönn. “Για μένα, το ερώτημα δεν είναι το “αν”, αλλά το “πότε””, είπε για το ευρώ.
