Τη μετατόπιση του χρηματοοικονομικού εγγραμματισμού από μια αποσπασματική κοινωνική δράση σε βασικό δομικό στοιχείο της ευρωπαϊκής οικονομικής και κοινωνικής σταθερότητας ανέδειξε ο Γιώργος Μιχαλόπουλος, Chief Wealth Management Officer της Alpha Bank, μιλώντας στην εκδήλωση για την παρουσίαση της πανευρωπαϊκής πρωτοβουλίας FIN.e – European Alliance for Financial Education.
Κρίσιμος ο χρηματοοικονομικός εγγραμματισμός
Στην τοποθέτησή του, ο κ. Μιχαλόπουλος περιέγραψε το ευρύτερο ευρωπαϊκό περιβάλλον μέσα στο οποίο ο χρηματοοικονομικός εγγραμματισμός καθίσταται σήμερα κρίσιμος: παρατεταμένη κρίση κόστους ζωής, επίμονος πληθωρισμός, αυξημένη ευαλωτότητα των νοικοκυριών, δημογραφικές μεταβολές και μια διαρκώς πιο σύνθετη – και ψηφιακή – χρηματοοικονομική αγορά.
«Ο χρηματοοικονομικός εγγραμματισμός είναι σήμερα πιο σημαντικός από οποιαδήποτε άλλη στιγμή της τελευταίας δεκαετίας. Δεν πρόκειται για μια συμπληρωματική κοινωνική πολιτική, αλλά για έναν διαρθρωτικό πυλώνα της οικονομικής και κοινωνικής σταθερότητας της Ευρώπης. Οι πολίτες καλούνται να αναλάβουν αυξημένη ευθύνη για αποφάσεις όπως η συνταξιοδότηση, οι επενδύσεις και η διαχείριση κινδύνου, σε μια περίοδο που ακόμη και ο καθημερινός οικογενειακός προϋπολογισμός έχει γίνει ιδιαίτερα απαιτητικός», τόνισε.
Παρουσιάζοντας τα διαθέσιμα ευρωπαϊκά και εθνικά δεδομένα, ο κ. Μιχαλόπουλος υπογράμμισε ότι μόλις το 18% των Ευρωπαίων διαθέτει υψηλό επίπεδο χρηματοοικονομικής παιδείας, ενώ σχεδόν ένας στους πέντε εντάσσεται στην πιο χαμηλή βαθμίδα που σχεδόν ισοδυναμεί με χρηματοοικονομικό αναλφαβητισμό και μεταφράζεται σε καίρια αδυναμία ανταπόκρισης ακόμα και σε απλά οικονομικά ζητήματα καθημερινότητας. Στην Ελλάδα, το πρόβλημα είναι ακόμη εντονότερο, με το 29% των πολιτών να εμπίπτει σε αυτή την κατηγορία.
«Οι αριθμοί αυτοί δεν είναι θεωρητικοί. Μεταφράζονται σε μειωμένη ανθεκτικότητα των νοικοκυριών, αυξημένη έκθεση σε υπερχρέωση και απάτες, αλλά και σε δυσκολία προσαρμογής στη ψηφιακή χρηματοοικονομική πραγματικότητα. Για τις τράπεζες, τους ρυθμιστικούς φορείς και συνολικά για την οικονομία, η χρηματοοικονομική ικανότητα των πολιτών επηρεάζει τη συμπεριφορά πίστωσης, τη σταθερότητα και την κοινωνική εμπιστοσύνη», σημείωσε.
Η σημασία της πρωτοβουλίας ΙQonomy και ο ρόλος των τραπεζών
Ο κ. Μιχαλόπουλος ανέδειξε τη στρατηγική προσέγγιση της Alpha Bank, η οποία αντιμετωπίζει τη χρηματοοικονομική εκπαίδευση ως μακροπρόθεσμη κοινωνική επένδυση. Το 2022, η τράπεζα δημιούργησε το IQonomy, μια πρωτοβουλία ενίσχυσης χρηματοοικονομικών δεξιοτήτων, πλήρως ευθυγραμμισμένη με το πλαίσιο του ΟΟΣΑ και την Εθνική Στρατηγική Χρηματοοικονομικού Εγγραμματισμού.
«Το IQonomy σχεδιάστηκε με στόχο να μετατρέπει τη γνώση σε πραγματική ενδυνάμωση. Εστιάζει στις ομάδες που έχουν υποδειχθεί από τον ΟΟΣΑ ως πλέον ευάλωτες στις χρηματοοικονομικές γνώσεις και δεξιότητες ομάδες– μαθητές, γυναίκες και άτομα άνω των 55 ετών – και υλοποιείται μέσα από συνεργασίες με οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών, που διαθέτουν τεχνογνωσία, αξιοπιστία και πρόσβαση στις κοινότητες», ανέφερε. «Αυτό που διαφοροποιεί το IQonomy είναι η συστηματική και αυστηρή μέτρηση του κοινωνικού αποτυπώματος. Με την πλέον ενδεδειγμένη μεθοδολογία Social Return on Investment, καταγράφουμε SROI έως 12,83€, γεγονός που σημαίνει ότι κάθε ευρώ που επενδύεται επιστρέφει έως και 12,83 ευρώ κοινωνικής αξίας. Περισσότεροι από 73.000 πολίτες έχουν ήδη ωφεληθεί άμεσα».
Αναφερόμενος στον ρόλο των τραπεζών και του ιδιωτικού τομέα, ο κ. Μιχαλόπουλος υπογράμμισε ότι η χρηματοοικονομική εκπαίδευση εμπεδώνεται όταν συνδέεται με πραγματικές αποφάσεις ζωής και όταν ενσωματώνεται στην καθημερινή εμπειρία των πολιτών, από την πρώτη επαφή με το χρήμα έως τον μακροπρόθεσμο οικονομικό σχεδιασμό.
Τέλος, ο Chief Wealth Management Officer της Alpha Bank τόνισε ότι η επιτυχία των πρωτοβουλιών που λαμβάνονται για τον χρηματοοικονομικό εγγραμματισμό προϋποθέτει συνέργεια, συμπληρωματικότητα ρόλων και θεσμική συνέπεια στον χρόνο. «Οι συνεργασίες αποδίδουν μόνο όταν λειτουργούν ως συνεκτικά οικοσυστήματα, με κοινό σκοπό, τεκμηριωμένο σχεδιασμό και ξεκάθαρους ρόλους. Η FIN.e έχει τη δυνατότητα να αναβαθμίσει αυτό το μοντέλο σε ευρωπαϊκό επίπεδο, ευθυγραμμίζοντας πολιτική και πράξη και καθιστώντας τον χρηματοοικονομικό εγγραμματισμό μια θεμελιώδη, συστημική δεξιότητα για όλους τους Ευρωπαίους πολίτες», κατέληξε.
H πρωτοβουλία FIN.e υλοποιείται από την ActionAid, σε συνεργασία με την Aflatoun International και, με την υποστήριξη του Ινστιτούτου της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων. Στην εκδήλωση συμμετείχαν η Ευρωπαία Επίτροπος για τις Χρηματοοικονομικές Υπηρεσίες και την Ένωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων, Maria Luís Albuquerque, η Σοφία Ζαχαράκη, Υπουργός Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού και ο Ιωάννης Τσακίρης, Αντιπρόεδρος της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων.
Παράλληλα, χαιρετισμό απηυθύναν οι Θεώνη Αλαμπάση, Γενική Γραμματέας Χρηματοπιστωτικού τομέα και Διαχείρισης Ιδιωτικού Χρέους, Βασιλική Λαζαράκου, Πρόεδρος της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς, Βασίλης Παναγιωτίδης, Ανώτερος Διευθυντής στην Ελληνική Ένωση Τραπεζών και η Κατερίνα Σπύρου, Διευθύντρια του Κέντρου Πολιτισμού, Έρευνας και Τεκμηρίωσης της Τράπεζας της Ελλάδος.
