Η αυξανόμενη στρατιωτική παρουσία των ΗΠΑ στη Μέση Ανατολή σημαίνει ότι η ευκαιρία του Ιράν να καταλήξει σε διπλωματική συμφωνία σχετικά με το πυρηνικό του πρόγραμμα κινδυνεύει να χαθεί, προειδοποίησε ο επικεφαλής του Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας.
Ο Ραφαέλ Γκρόσι δήλωσε την Πέμπτη στην τηλεόραση του Bloomberg ότι ο ΔΟΑΕ έχει συζητήσει συγκεκριμένες προτάσεις με τον Ιρανό υπουργό Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί για την επιθεώρηση των ιρανικών εγκαταστάσεων που βομβαρδίστηκαν πέρυσι το καλοκαίρι από το Ισραήλ και τις ΗΠΑ. Το αν αυτά τα σχέδια μπορούν να οριστικοποιηθούν άμεσα, παραμένει ασαφές.
“Δεν υπάρχει πολύς χρόνος, αλλά εργαζόμαστε για κάτι συγκεκριμένο”, δήλωσε ο Γκρόσι, αναφερόμενος συναντήσεις που πραγματοποιήθηκαν νωρίτερα αυτή την εβδομάδα στη Γενεύη με Ιρανούς διπλωμάτες, οι οποίες διήρκησαν έξι ώρες. “Υπάρχουν μερικές λύσεις που έχει προτείνει ο ΔΟΑΕ”.
Οι επιθεωρητές του ΔΟΑΕ δεν έχουν επαληθεύσει την κατάσταση των αποθεμάτων του Ιράν σε ουράνιο ούτε έχουν εκτιμήσει την έκταση των ζημιών που υπέστησαν οι εγκαταστάσεις εμπλουτισμού εδω και περισσότερο από οκτώ μήνες. Πριν από τις ισραηλινές επιθέσεις τον Ιούνιο, το Ιράν διέθετε αρκετό υλικό υψηλού εμπλουτισμού για να κατασκευάσει στο άμεσο μέλλον πάνω από δέκα κεφαλές – εφόσον δοθεί εντολή για μετατροπή του πυρηνικού του προγράμματος προς την κατασκευή όπλων.
Ο Γκρόσι δήλωσε ότι συναντήθηκε επίσης με τους απεσταλμένους του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ την Τρίτη στη Γενεύη. Ο Λευκός Οίκος έχει επανειλημμένα ισχυριστεί ότι οι ΗΠΑ “εξάλειψαν” το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν με τις επιθέσεις του περασμένου έτους, αλλά έχει απειλήσει την Ισλαμική Δημοκρατία με περαιτέρω στρατιωτική δράση αν δεν καταλήξει σε μια νέα συμφωνία.
Η επιστροφή του ΔΟΑΕ στις κατεστραμμένες εγκαταστάσεις στο Φορντό, στο Ισφαχάν και στη Νατάνζ “εξαρτάται από την πιθανότητα μιας ευρύτερης συμφωνίας”, δήλωσε ο Γκρόσι. “Είμαστε ενήμεροι για το γεγονός ότι υπάρχουν αυτές οι διαπραγματεύσεις”.
Μετά τις συνομιλίες που πραγματοποιήθηκαν νωρίτερα αυτή την εβδομάδα, το Ιράν και οι ΗΠΑ εξέφρασαν συγκρατημένη αισιοδοξία για τη διπλωματική οδό. Το Ιράν ανέφερε ότι κατέληξε σε “γενική συμφωνία” επί των κατευθυντήριων αρχών για τους πυρηνικούς περιορισμούς σε αντάλλαγμα για την άρση των κυρώσεων. Και οι δύο πλευρές δεσμεύτηκαν να συντάξουν και να ανταλλάξουν προτάσεις πριν από την επόμενη συνάντησή τους.
Στο μεταξύ, οι ΗΠΑ συνεχίζουν να συσσωρεύουν στρατό και μέσα στην περιοχή, ενώ το Ιράν πραγματοποιεί σήμερα ναυτικά γυμνάσια με τη Ρωσία.
Στο επίκεντρο των πυρηνικών διαπραγματεύσεων βρίσκεται το ζήτημα του εμπλουτισμού ουρανίου, που μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως καύσιμο για πυρηνικούς αντιδραστήρες αλλά και – σε ένα επίπεδο – για την κατασκευή μιας βόμβας. Το Ισραήλ και οι ΗΠΑ θέλουν να σταματήσουν όλες τις δραστηριότητες εμπλουτισμού και να κλείσουν τα εργοστάσια. Το Ιράν επιμένει να διατηρήσει κάποια ικανότητα παραγωγής για μη στρατιωτικούς σκοπούς.
Κατά τη διάρκεια της πρώτης θητείας του, ο Τραμπ αποχώρησε από τη συμφωνία που περιόριζε τις δραστηριότητες εμπλουτισμού του Ιράν και επέβαλε τις επιθεωρήσεις από τον ΔΟΑΕ σε αντάλλαγμα για την άρση των κυρώσεων. Στη συνέχεια, η Ισλαμική Δημοκρατία επέκτεινε το πρόγραμμά της, συσσωρεύοντας τόνους εμπλουτισμένου ουρανίου μέχρι που οι πυρηνικές της εγκαταστάσεις βομβαρδίστηκαν κατά τη διάρκεια του πολέμου των 12 ημερών πέρυσι.
“Δεν μπορεί να υπάρξει συμφωνία αν ο ΔΟΑΕ δεν είναι σε θέση να επαληθεύσει”, σημείωσε ο Γκρόσι, ο οποίος πρόσθεσε ότι προσπαθεί να βρει μια λύση, ισορροπώντας μεταξύ των κόκκινων γραμμών που έχουν θέσει και οι δύο πλευρές.
“Δεν είναι αδύνατο”, είπε. “Υπάρχουν ορισμένα πράγματα που το Ιράν κατανοεί ότι δεν μπορεί να επιδιώξει. Πρέπει να παρέχουμε την αδιάσειστη επαλήθευση ότι δεν υπάρχει καμία απόκλιση”.
