Ηχηρό μήνυμα από το βήμα του Economist Athens εξέπεμψε, ο Φρανς Τίμερμανς, πρώην εκτελεστικός αντιπρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία, υπογραμμίζοντας την αναγκαιότητα της πράσινης μετάβασης και την κρισιμότητα της ευρωπαϊκής ενότητας. Ενόψει των ενεργειακών προκλήσεων και των γεωπολιτικών ανακατατάξεων του 2026 και των επόμενων ετών, ο κ. Τίμερμανς παρουσίασε ένα λεπτομερές και συχνά αυτοκριτικό όραμα για το μέλλον της Ευρώπης, χρησιμοποιώντας παραδείγματα από το παρελθόν και το παρόν για να δείξει τον δρόμο προς το μέλλον.
Ξεκινώντας την ομιλία του, ο κ. Τίμερμανς αναφέρθηκε στη θητεία του στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή και, τιμώντας τον παρόντα Δημήτρη Αβραμόπουλο, θυμήθηκε την κρίσιμη περίοδο του 2014-2015, όταν η Ελλάδα βρέθηκε στο χείλος της καταστροφής και η Ευρώπη έδειξε ενότητα, αποφεύγοντας το Grexit. Αυτή η αναφορά λειτούργησε ως προοίμιο για το βασικό του μήνυμα: την αξία της συλλογικής δράσης.
Ο πρώην αντιπρόεδρος της Ε.Ε., εξέφρασε την πεποίθηση ότι η νομοθεσία της Πράσινης Συμφωνίας θα παραμείνει σε μεγάλο βαθμό αναλλοίωτη, συνεχίζοντας να μεταμορφώνει την ευρωπαϊκή οικονομία και τον ενεργειακό τομέα. Ωστόσο, αναγνώρισε ότι η Πράσινη Συμφωνία (Green Deal), έχει γίνει αντικείμενο πολιτικών επιθέσεων, εντασσόμενη σε αυτό που χαρακτήρισε “πόλεμο πολιτισμών”, επηρεασμένο και από την αμερικανική ρητορική.
Παραδέχτηκε ορισμένα μέτρα της Πράσινης Συμφωνίας, όπως η απαγόρευση των αυτοκινήτων με κινητήρες εσωτερικής καύσης έως το 2035, είχαν κυρίως συμβολική αξία. Η ευρωπαϊκή αυτοκινητοβιομηχανία, όπως τόνισε, ήδη γνώριζε ότι η καινοτομία και ο ανταγωνισμός (κυρίως από την Κίνα) θα οδηγούσαν ούτως ή άλλως προς αυτή την κατεύθυνση.
Ο κ. Τίμερμανς επέκρινε την ευρωπαϊκή νοοτροπία που συχνά περιπλέκει τα πράγματα. Ενώ οι Ευρωπαίοι μηχανικοί απέρριπταν την ηλεκτροκίνηση ως “πολύ απλή”, οι Κινέζοι την αγκάλιασαν, αναγνωρίζοντας ότι η απλότητα οδηγεί σε χαμηλότερο κόστος και προσελκύει τους καταναλωτές. “Οι καταναλωτές σε όλο τον κόσμο θέλουν φθηνές επιλογές κινητικότητας”, δήλωσε χαρακτηριστικά.
Σε αυτό το πλαίσιο, πρότεινε ακόμη και την μετονομασία της Πράσινης Συμφωνίας, όπως έκανε η κυβέρνηση Μπάιντεν με τον “Νόμο για τη Μείωση του Πληθωρισμού” (Inflation Reduction Act), προκειμένου να αποτραπεί η εκμετάλλευσή της σε πολιτικές αντιπαραθέσεις. “Γιατί να μην την ονομάσουμε ‘Freedom Deal’ – Συμφωνία για την Ελευθερία;” ρώτησε ρητορικά.
Η ανάγκη για ενεργειακή αυτονομία της Ευρώπης είναι, κατά τον κ. Τίμερμανς, επιτακτική. Σε μια εποχή βιομηχανικής και γεωπολιτικής επανάστασης, η Ευρώπη δεν μπορεί να επιτρέψει να γίνει υποτελής δυνάμεων όπως η Κίνα ή οι ΗΠΑ. Ο μοναδικός τρόπος για να επιτευχθεί αυτή η κυριαρχία είναι μέσω των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. “Δεν έχουμε τεράστιες ποσότητες πετρελαίου και φυσικού αερίου”, υπενθύμισε, τονίζοντας ότι η στροφή προς την ηλιακή ενέργεια, αιολική ενέργεια, υδρογόνο (και – για κάποιους – πυρηνική ενέργεια) δεν είναι επιλογή, αλλά στρατηγική αναγκαιότητα.
Επέκρινε επίσης την έλλειψη μιας ολοκληρωμένης Ενεργειακής Ένωσης στην Ευρώπη τα τελευταία 20 χρόνια, η οποία οδήγησε σε “ηθικό κίνδυνο” και στην προσπάθεια κάποιων κρατών-μελών να εξασφαλίσουν φθηνή ενέργεια από δυνάμεις όπως η Ρωσία.
Ο Φρανς Τίμερμανς εξέφρασε την εκτίμησή του για την Ελλάδα, όχι μόνο για την ανθεκτικότητά της κατά τη διάρκεια της οικονομικής κρίσης, αλλά και για τον ρόλο που μπορεί να διαδραματίσει στην πράσινη μετάβαση. Η Ελλάδα, όπως επεσήμανε, κατανοεί απόλυτα την ανάγκη για ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και έχει τεράστιο δυναμικό ώστε να γίνει ενεργειακός κόμβος, παρέχοντας καθαρή ενέργεια, μέσω υποθαλάσσιων καλωδίων στην υπόλοιπη Ευρώπη.
Προέτρεψε μάλιστα τους Έλληνες ηγέτες να διδάξουν στην υπόλοιπη Ευρώπη, ιδίως στη Γερμανία, πώς να εφαρμόζουν καλύτερες ρυθμίσεις, αναγνωρίζοντας ότι η Ελλάδα αναγκάστηκε να το κάνει μέσα από την κρίση. Επίσης, τους κάλεσε να πρωτοστατήσουν στη διεύρυνση της Ευρωπαϊκής Ένωσης, δίνοντας ευκαιρίες σε χώρες όπως η Αλβανία και η Μολδαβία, αλλά και στις χώρες των Δυτικών Βαλκανίων, καθώς η ενσωμάτωσή τους είναι στρατηγικής σημασίας.
Κλείνοντας, ο κ. Τίμερμανς επανέλαβε ότι η έλλειψη ενότητας είναι το μόνο που κρατά πίσω την Ευρώπη. “Αν παραμείνουμε διαιρεμένοι, η κατάσταση δεν θα είναι καλή. Αν ξαναβρούμε αυτή την ενότητα, τα πράγματα θα είναι καλύτερα”, είπε, χρησιμοποιώντας ως παράδειγμα επιτυχίας την Airbus, η οποία απέδειξε ότι η Ευρώπη μπορεί να υπερισχύσει ακόμα και κολοσσών όπως η Boeing, όταν λειτουργεί ενωμένη.
Η Ελλάδα, με την ικανότητά της να προσαρμόζεται ακόμη και μετά την απώλεια του 25% του ΑΕΠ της, στάθηκε ως φωτεινό παράδειγμα απέναντι στην “ιστορικά, λάθος” επιλογή του Ηνωμένου Βασιλείου να εγκαταλείψει την ΕΕ. Το μάθημα είναι σαφές: όταν μια χώρα αναγνωρίζει ότι ενεργεί για το δικό της συμφέρον και όχι για τους “γραφειοκράτες των Βρυξελλών”, μπορεί να αλλάξει πορεία και να ευημερήσει.
Ο Φρανς Τίμερμανς έστειλε ένα μήνυμα ελπίδας από την Αθήνα αλλά και μία προειδοποίηση: η πράσινη μετάβαση και η ενεργειακή αυτονομία είναι οι πυλώνες του ευρωπαϊκού μέλλοντος για το 2026 και μετά, αλλά η επιτυχία τους εξαρτάται από την ικανότητα της Ευρώπης να σκέφτεται ολιστικά, να καινοτομεί και, κυρίως, να παραμείνει ενωμένη.
