Από το μικροσκόπιο των ελεγκτών της Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Εσόδων θα περνούν πλέον οι δραστηριότητες των Ελλήνων φορολογουμένων στις πλατφόρμες συναλλαγών cryptos τόσο εντός όσο και εκτός συνόρων.
Η δυνατότητα αυτή έχει αποκτηθεί από την ΑΑΔΕ με την ένταξη της χώρας μας στο διεθνές σύστημα αυτόματης ανταλλαγής πληροφοριών του Οργανισμού Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ) για τα ψηφιακά περιουσιακά στοιχεία.
Συγκεκριμένα, με βάση τον ν. 5273/2026, με τον οποίο επήλθε η κύρωση της Πολυμερούς Συμφωνίας Αρμόδιων Αρχών (ΠΣΑΑ) για την αυτόματη ανταλλαγή πληροφοριών σύμφωνα με το Πλαίσιο Αναφοράς Κρυπτοστοιχείων, το ύψος των συναλλαγών και των αποκτώμενων εισοδημάτων από τα κρυπτονομίσματα δεν θα είναι πλέον άγνωστες πληροφορίες για τη φορολογική διοίκηση, καθώς το νέο πλαίσιο έρχεται να επεκτείνει στους παρόχους υπηρεσιών κρυπτοστοιχείων το μοντέλο παρακολούθησης επενδυτικών συναλλαγών και δραστηριοτήτων που εφαρμόζεται ήδη στις τράπεζες.
Ουσιαστικά, τα ανταλλακτήρια κρυπτονομισμάτων και οι λοιποί πάροχοι υπηρεσιών κρυπτοστοιχείων υποχρεούνται να στέλνουν δεδομένα στις αρμόδιες φορολογικές αρχές για τις κινήσεις των πελατών τους. Οι επιχειρήσεις αυτών των κατηγοριών που λειτουργούν στην Ελλάδα οφείλουν να διαβιβάζουν αναλυτικές πληροφορίες στην ΑΑΔΕ για τις συναλλαγές των Ελλήνων χρηστών και στις φορολογικές διοικήσεις των λοιπών κρατών που συμμετέχουν στη συμφωνία ανταλλαγής πληροφοριών για τις συναλλαγές των δικών τους πολιτών-χρηστών. Αντίστοιχες υποχρεώσεις έχουν και τα ανταλλακτήρια κρυπτονομισμάτων και οι λοιποί πάροχοι υπηρεσιών κρυπτοστοιχείων που λειτουργούν στις υπόλοιπες χώρες που μετέχουν στη συμφωνία. Η ανταλλαγή των πληροφοριών θα γίνεται αυτόματα, σε ετήσια βάση, μεταξύ των κρατών που συμμετέχουν στη συμφωνία, δημιουργώντας ένα παγκόσμιο δίκτυο φορολογικής πληροφόρησης για την ψηφιακή οικονομία.
Στο πλαίσιο της συμφωνίας, η ΑΑΔΕ ορίζεται ως η αρμόδια αρχή για τη συλλογή, επεξεργασία και διαβίβαση φορολογικών στοιχείων που αφορούν χρήστες κρυπτοστοιχείων. Από φέτος και σε κάθε επόμενο έτος, τα δεδομένα πρέπει να αποστέλλονται αυτόματα στις φορολογικές αρχές άλλων χωρών που συμμετέχουν στη συμφωνία, ενώ η Ελλάδα θα λαμβάνει αντίστοιχες πληροφορίες για Έλληνες φορολογικούς κατοίκους που δραστηριοποιούνται σε ξένες πλατφόρμες.
Σε κάθε περίπτωση, οι «πάροχοι υπηρεσιών κρυπτοστοιχείων» (ανταλλακτήρια, μεσίτες, πλατφόρμες trading και ψηφιακά πορτοφόλια που διαχειρίζονται λογαριασμούς πελατών) βρίσκονται πλέον κι αυτοί στο στόχαστρο των φορολογικών αρχών.
Οι προαναφερθείσες επιχειρήσεις θα πρέπει να εφαρμόζουν αυστηρές διαδικασίες ταυτοποίησης, να ζητούν από τους χρήστες στοιχεία φορολογικής κατοικίας και ΑΦΜ και να τηρούν αναλυτικά αρχεία για τουλάχιστον πέντε χρόνια.
Τα δεδομένα που πρέπει να διαβιβάζονται περιλαμβάνουν το σύνολο των αγορών και πωλήσεων κρυπτονομισμάτων σε ευρώ ή άλλο νόμισμα, τις ανταλλαγές μεταξύ διαφορετικών ψηφιακών μονάδων, τις μεταφορές προς και από εξωτερικά πορτοφόλια, καθώς και τον αριθμό και την αξία των συναλλαγών ανά έτος.
Με τον τρόπο αυτό, οι φορολογικές αρχές θα έχουν μια συνολική εικόνα της επενδυτικής δραστηριότητας κάθε χρήστη, διευκολύνοντας τους ελέγχους και τις διασταυρώσεις με τις φορολογικές δηλώσεις. Για τους ιδιώτες επενδυτές, η αλλαγή σημαίνει ότι η δραστηριότητα στα οργανωμένα ανταλλακτήρια δεν θα είναι πλέον «αόρατη». Ένας φορολογικός κάτοικος Ελλάδας που συναλλάσσεται σε πλατφόρμα του εξωτερικού θα δηλώνεται αυτόματα στην ΑΑΔΕ, χωρίς να απαιτείται κάποιο επιπλέον αίτημα ή έρευνα. Αντίστοιχα, αλλοδαποί χρήστες ελληνικών παρόχων θα αναφέρονται στις χώρες τους. Στόχος των αρχών είναι ο περιορισμός της φοροδιαφυγής και η εξίσωση της φορολογικής μεταχείρισης των cryptos με τα παραδοσιακά επενδυτικά προϊόντα.
Αναλυτικά, τα βασικότερα σημεία του ν. 5273/2026, με τον οποίο κυρώθηκε η Πολυμερής Συμφωνία Αρμόδιων Αρχών (ΠΣΑΑ) για την αυτόματη ανταλλαγή πληροφοριών σύμφωνα με το Πλαίσιο Αναφοράς Κρυπτοστοιχείων του Οργανισμού Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ), έχουν ως εξής:
Καθορισμός αρμόδιας αρχής, περιορισμοί και διαδικασία κοινοποίησης στοιχείων
1. Ως αρμόδια αρχή της Ελλάδας για την εφαρμογή των διατάξεων της Πολυμερούς Συμφωνίας Αρμόδιων Αρχών (ΠΣΑΑ) για την αυτόματη ανταλλαγή πληροφοριών σύμφωνα με το Πλαίσιο Αναφοράς Κρυπτοστοιχείων ορίζεται η Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων (ΑΑΔΕ).
2. Ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών δύναται, κατόπιν εισήγησης του διοικητή της ΑΑΔΕ:
α) να αναστείλει την ανταλλαγή πληροφοριών βάσει της ΠΣΑΑ, ειδοποιώντας εγγράφως μια άλλη αρμόδια αρχή, και
β) να τερματίσει τη συμμετοχή της Ελλάδας στην ΠΣΑΑ, ή σε σχέση με συγκεκριμένη αρμόδια αρχή, κοινοποιώντας εγγράφως την καταγγελία στη Γραμματεία Συντονιστικού Οργάνου της περ. δ) της παρ. 1 του Τμήματος 1 της ΠΣΑΑ.
3. Για τα ημερολογιακά έτη από την 1η Ιανουαρίου 2026 και εξής, η αρμόδια αρχή κοινοποιεί, μέσω αυτόματης ανταλλαγής, τις πληροφορίες που αφορούν δηλωτέα πρόσωπα στις αρμόδιες αρχές των δικαιοδοσιών με τις οποίες η ΠΣΑΑ είναι σε ισχύ, σύμφωνα με τους όρους και τις προϋποθέσεις της.
4. Κάθε πάροχος υπηρεσιών κρυπτοστοιχείων, δηλαδή κάθε φυσικό πρόσωπο ή οντότητα που, ως επιχείρηση, παρέχει υπηρεσία πραγματοποιώντας συναλλαγές ανταλλαγής εκ μέρους πελατών, μεταξύ άλλων, ενεργώντας ως αντισυμβαλλόμενος ή ως διαμεσολαβητής στις εν λόγω συναλλαγές ανταλλαγής ή καθιστώντας διαθέσιμη μια πλατφόρμα συναλλαγών, υποχρεούται να υποβάλλει στην αρμόδια αρχή τις απαιτούμενες πληροφορίες σύμφωνα με τους κανόνες υποβολής στοιχείων και δέουσας επιμέλειας.
5. Οι δηλούντες πάροχοι υπηρεσιών κρυπτοστοιχείων υποχρεούνται να θεσπίζουν ολοκληρωμένα και αποτελεσματικά εσωτερικά συστήματα και διαδικασίες συμμόρφωσης προς τις υποχρεώσεις που απορρέουν από την ΠΣΑΑ.
Απαιτήσεις υποβολής στοιχείων
Α.Για κάθε σχετικό ημερολογιακό έτος κάθε πάροχος υπηρεσιών κρυπτοστοιχείων πρέπει να υποβάλλει τις ακόλουθες πληροφορίες όσον αφορά τους χρήστες κρυπτοστοιχείων:
1. Το όνομα, τη διεύθυνση, τη/τις δικαιοδοσία(ες) κατοικίας, τον/τους Αριθμό(ούς) Φορολογικού Μητρώου (ΑΦΜ) και την ημερομηνία και τον τόπο γέννησης (στην περίπτωση φυσικού προσώπου) κάθε χρήστη και, στην περίπτωση οντότητας η οποία, μετά την εφαρμογή των διαδικασιών δέουσας επιμέλειας, διαπιστώνεται ότι διαθέτει ένα ή περισσότερα δηλωτέα πρόσωπα, την επωνυμία, τη διεύθυνση, τη/τις δικαιοδοσία(ες) κατοικίας και τον/τους ΑΦΜ της οντότητας και το όνομα, τη διεύθυνση, τη/τις δικαιοδοσία(ες) κατοικίας, τον/τους ΑΦΜ και την ημερομηνία και τον τόπο γέννησης κάθε ελέγχοντος προσώπου της οντότητας που είναι δηλωτέο πρόσωπο, καθώς και τον/τους ρόλο(ους) δυνάμει του/των οποίου(ων) κάθε δηλωτέο πρόσωπο είναι ελέγχον πρόσωπο της οντότητας.
2. Το όνομα, τη διεύθυνση και τον αριθμό ταυτοποίησης (εάν υπάρχει) του παρόχου υπηρεσιών κρυπτοστοιχείων.
3. Για κάθε είδος σχετικού κρυπτοστοιχείου σε σχέση με το οποίο έχει πραγματοποιήσει σχετικές συναλλαγές κατά τη διάρκεια του σχετικού ημερολογιακού έτους:
α) την πλήρη ονομασία του είδους του σχετικού κρυπτοστοιχείου,
β) το συνολικό ακαθάριστο ποσό που καταβλήθηκε, τον συνολικό αριθμό μονάδων και τον αριθμό των σχετικών συναλλαγών σε σχέση με αποκτήσεις έναντι παραστατικού νομίσματος,
γ) το συνολικό ακαθάριστο ποσό που εισπράχθηκε, τον συνολικό αριθμό μονάδων και τον αριθμό των σχετικών συναλλαγών σε σχέση με εκποιήσεις έναντι παραστατικού νομίσματος,
δ) τη συνολική πραγματική εμπορική αξία, τον συνολικό αριθμό μονάδων και τον αριθμό των σχετικών συναλλαγών σε σχέση με αποκτήσεις έναντι άλλων σχετικών κρυπτοστοιχείων,
ε) τη συνολική πραγματική εμπορική αξία, τον συνολικό αριθμό μονάδων και τον αριθμό των σχετικών συναλλαγών σε σχέση με εκποιήσεις έναντι άλλων σχετικών κρυπτοστοιχείων,
στ) τη συνολική πραγματική εμπορική αξία, τον συνολικό αριθμό μονάδων και τον αριθμό των δηλωτέων συναλλαγών πληρωμών λιανικής,
ζ) τη συνολική πραγματική εμπορική αξία, τον συνολικό αριθμό μονάδων και τον αριθμό των σχετικών συναλλαγών, και υποδιαιρούμενα ανά τύπο μεταφοράς, εφόσον είναι γνωστός στον δηλούντα πάροχο υπηρεσιών κρυπτοστοιχείων, όσον αφορά μεταβιβάσεις στον δηλωτέο χρήστη που δεν καλύπτονται από τις υποπερ. β’ και δ’,
η) τη συνολική πραγματική εμπορική αξία, τον συνολικό αριθμό μονάδων και τον αριθμό των σχετικών συναλλαγών, και υποδιαιρούμενα ανά τύπο μεταφοράς, εφόσον είναι γνωστός στον δηλούντα πάροχο υπηρεσιών κρυπτοστοιχείων, όσον αφορά μεταβιβάσεις από τον δηλωτέο χρήστη που δεν καλύπτονται από τις υποπερ. γ, ε και στ, και
θ) τη συνολική πραγματική εμπορική αξία, καθώς και τον συνολικό αριθμό μεταβιβάσεων από τον δηλωτέο χρήστη που πραγματοποιεί ο δηλών πάροχος υπηρεσιών κρυπτοστοιχείων σε διευθύνσεις πορτοφολιού που δεν είναι γνωστό στον δηλούντα πάροχο υπηρεσιών κρυπτοστοιχείων ότι συνδέονται με πάροχο υπηρεσιών εικονικών περιουσιακών στοιχείων ή χρηματοπιστωτικό ίδρυμα.
Β. Κατά παρέκκλιση της περ. 1 της παρ. Α, ο ΑΦΜ δεν απαιτείται να αναφέρεται εάν:
1. Δεν έχει εκδοθεί ΑΦΜ από την οικεία δηλωτέα δικαιοδοσία.
2. Το εθνικό δίκαιο της οικείας δηλωτέας δικαιοδοσίας δεν απαιτεί τη συλλογή του ΑΦΜ που έχει εκδοθεί από την εν λόγω δηλωτέα δικαιοδοσία.
Γ. Κατά παρέκκλιση της περ. 1 της παρ. Α, ο τόπος γέννησης δεν απαιτείται να δηλωθεί, εκτός εάν ο δηλών πάροχος υπηρεσιών κρυπτοστοιχείων υποχρεούται άλλως να τον λάβει και να τον αναφέρει βάσει της εθνικής νομοθεσίας.
Δ. Για τους σκοπούς των υποπερ. β και γ της περ. 3 της παρ. Α, το καταβληθέν ή εισπραχθέν ποσό πρέπει να αναφέρεται στο παραστατικό νόμισμα στο οποίο καταβλήθηκε ή εισπράχθηκε. Σε περίπτωση που τα ποσά καταβλήθηκαν ή ελήφθησαν σε πολλαπλά παραστατικά νομίσματα, τα ποσά πρέπει να αναφέρονται σε ένα μόνο παραστατικό νόμισμα, μετατρεπόμενο κατά τη στιγμή κάθε σχετικής συναλλαγής με τρόπο που εφαρμόζεται με συνέπεια από τον δηλούντα πάροχο υπηρεσιών κρυπτοστοιχείων.
Ε. Για τους σκοπούς των υποπερ. δ έως θ της περ. 3 της παρ. Α, η πραγματική εμπορική αξία πρέπει να προσδιορίζεται και να αναφέρεται σε ενιαίο παραστατικό νόμισμα, αποτιμώμενο κατά τον χρόνο κάθε σχετικής συναλλαγής κατά τρόπο που εφαρμόζεται με συνέπεια από τον δηλούντα πάροχο υπηρεσιών κρυπτοστοιχείων.
ΣΤ. Οι πληροφορίες που αναφέρονται πρέπει να προσδιορίζουν το παραστατικό νόμισμα στο οποίο αναφέρεται κάθε ποσό.
Ζ. Οι πληροφορίες σύμφωνα με την παρ. Α πρέπει να υποβάλλονται έως τις 31 Μαρτίου του ημερολογιακού έτους που έπεται του έτους στο οποίο αναφέρονται οι πληροφορίες.
Με απόφαση του διοικητή της ΑΑΔΕ, θα καθοριστεί κάθε ειδικότερο θέμα σχετικά με την αποτελεσματική εφαρμογή και συμμόρφωση των δηλούντων παρόχων υπηρεσιών κρυπτοστοιχείων με τις διαδικασίες υποβολής στοιχείων και δέουσας επιμέλειας που επιβάλλονται στο πλαίσιο της ανταλλαγής πληροφοριών, συμπεριλαμβανομένων θεμάτων που σχετίζονται με τον χρόνο και τον τρόπο υποβολής στοιχείων στην ΑΑΔΕ.
