Περισσότερα από 10 δισ. ευρώ έχουν διαθέσει τα κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τη στήριξη νοικοκυριών και επιχειρήσεων απέναντι στο ενεργειακό σοκ που προκαλεί ο πόλεμος στο Ιράν, σύμφωνα με ανάλυση του think tank Bruegel.
Ωστόσο, η κατανομή των πόρων κρίνεται αναποτελεσματική, καθώς σχεδόν το 80% των μέτρων – όπως οριζόντιες φορολογικές ελαφρύνσεις – δεν είναι επαρκώς στοχευμένα. Σύμφωνα με τη μελέτη, μέρος της στήριξης δεν ευθυγραμμίζεται με τις συστάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, που προκρίνουν προσωρινά μέτρα χωρίς ενίσχυση της ζήτησης.
Η Ισπανία συγκεντρώνει σχεδόν το ήμισυ των συνολικών δαπανών, ενώ η Γερμανία κατατάσσεται δεύτερη σε επίπεδο στήριξης.
Το ενεργειακό σοκ επιβαρύνει περαιτέρω τις οικονομικές προοπτικές της ΕΕ, με τις πιέσεις στους κρατικούς προϋπολογισμούς να εντείνονται όσο συνεχίζεται η σύγκρουση. Η εξέλιξη αυτή επηρεάζει τόσο την ανάπτυξη όσο και τον πληθωρισμό στη Γερμανία, τη μεγαλύτερη οικονομία της Ευρώπης, ενώ η πρωθυπουργός της Ιταλίας Τζόρτζια Μελόνι προειδοποίησε ότι δεν διαθέτουν όλες οι χώρες τον απαιτούμενο δημοσιονομικό χώρο για να απορροφήσουν το αυξημένο κόστος ενέργειας.
Η κρίση έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία η ΕΕ εξακολουθεί να αντιμετωπίζει τις συνέπειες της ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία το 2022, που είχε οδηγήσει σε ιστορικά υψηλές τιμές φυσικού αερίου. Τότε, οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις είχαν διαθέσει πάνω από μισό τρισεκατομμύριο ευρώ για τη στήριξη καταναλωτών.
Όπως επισημαίνει ο αναλυτής της Bruegel, Σιμόνε Ταλιαπιέτρα, οι κυβερνήσεις δεν φαίνεται να έχουν αντλήσει επαρκή διδάγματα από την προηγούμενη κρίση, δίνοντας προτεραιότητα σε άμεσα αλλά μη στοχευμένα μέτρα, τα οποία ενδέχεται να ενισχύσουν τη ζήτηση σε περιόδους περιορισμένης προσφοράς και να επιδεινώσουν το πρόβλημα.
Την περασμένη εβδομάδα, οι ηγέτες της ΕΕ ζήτησαν νέα μέτρα για την αντιμετώπιση της ανόδου των τιμών ενέργειας, εκτιμώντας ότι το υφιστάμενο σχέδιο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής – που περιλαμβάνει καλύτερο συντονισμό, παρεμβάσεις στα καύσιμα αεροπορίας και φορολογικές ελαφρύνσεις – δεν επαρκεί.
Ο Ισπανός πρωθυπουργός Πέδρο Σάντσεθ κάλεσε για περισσότερους πόρους προς τον εξηλεκτρισμό της οικονομίας, μεγαλύτερη ευελιξία στους δημοσιονομικούς κανόνες και την επιβολή έκτακτου φόρου στις ενεργειακές εταιρείες. Η Ισπανία έχει ήδη προχωρήσει σε μειώσεις ΦΠΑ σε καύσιμα, ηλεκτρική ενέργεια και φυσικό αέριο, καθώς και σε άμεσες ενισχύσεις για τους τομείς της γεωργίας, των μεταφορών και της βιομηχανίας.
Σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, από την έναρξη του πολέμου στο Ιράν, η ΕΕ έχει καταβάλει επιπλέον άνω των 20 δισ. ευρώ για εισαγωγές ορυκτών καυσίμων.
Την ίδια ώρα, οι τιμές του πετρελαίου συνεχίζουν την ανοδική τους πορεία, με το Brent να ενισχύεται την Τρίτη κατά 2,5%, ξεπερνώντας τα 110 δολάρια το βαρέλι.
