Ο Πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, διεμήνυε την Πέμπτη ότι οι ΗΠΑ θα καταλάβουν το νησί Χαργκ του Ιράν και άλλες πετρελαϊκές υποδομές στη χώρα, εν μέσω αδιεξόδου στις ειρηνευτικές συνομιλίες μεταξύ των δύο πλευρών.
Το νησί, ένας κοραλλιογενής σχηματισμός ανοιχτά των ιρανικών ακτών, αποτελεί οικονομική “ζωτική αρτηρία” για την Τεχεράνη, καθώς συνήθως διαχειρίζεται περίπου το 90% των εξαγωγών αργού πετρελαίου της χώρας.
“Κάποια στιγμή στο όχι πολύ μακρινό μέλλον, θα πάρουμε το νησί Χαργκ και άλλα σημεία πετρελαϊκών υποδομών και θα αναλάβουμε τον πλήρη έλεγχο των αγορών πετρελαίου και φυσικού αερίου τους, όπως κάναμε με τη Βενεζουέλα”, έγραψε ο Τραμπ σε ανάρτησή του στο Truth Social.
Ο Τραμπ έχει κατά το παρελθόν αφήσει να εννοηθεί η ιδέα κατάληψης του βασικού ιρανικού πετρελαϊκού κόμβου — και οι ΗΠΑ έχουν χτυπήσει το νησί αρκετές φορές — όμως τα τελευταία του σχόλια θεωρούνται σημαντική κλιμάκωση, καθώς οι μεσολαβητές προσπαθούν να προωθήσουν διάλογο αντί για νέα σύγκρουση.
Τι είναι το νησί Χαργκ;
Το Χαργκ είναι μια λωρίδα γης μήκους περίπου πέντε μιλίων, ανοιχτά των ιρανικών ακτών, περίπου στο ένα τρίτο του μεγέθους του Μανχάταν. Περιγράφεται από Αμερικανούς αξιωματούχους ως το “κέντρο” όλου του ιρανικού πετρελαϊκού συστήματος, σύμφωνα με το CNN.
Οι προβλήτες εκτείνονται σε νερά αρκετά βαθιά ώστε να μπορούν να δέχονται μεγάλα πετρελαιοφόρα, καθιστώντας το νησί κρίσιμο σημείο διανομής πετρελαίου.
Το νησί έχει διαχρονικά κεντρική σημασία για την οικονομία του Ιράν. Απόρρητο έγγραφο της CIA το 1984 το περιέγραφε ως “το πιο ζωτικό στοιχείο του ιρανικού πετρελαϊκού συστήματος”, και ότι η λειτουργία του είναι απαραίτητη για την οικονομική επιβίωση της χώρας.
Εναλλακτικές διαδρομές εξαγωγών που παρακάμπτουν το Στενό του Ορμούζ υπάρχουν, αλλά είναι περιορισμένες και δεν έχουν δοκιμαστεί σε μεγάλη κλίμακα, σύμφωνα με τον Διεθνή Οργανισμό Ενέργειας (IEA).
Για παράδειγμα, το 2021 το Ιράν εγκαινίασε το τερματικό του Τζάσκ στον Κόλπο του Ομάν, αλλά αυτό δεν θεωρείται πλήρως αξιόπιστη εναλλακτική για τις εξαγωγές του ιρανικού πετρελαίου, σύμφωνα με τον IEA.
Η χωρητικότητα αποθήκευσης στο Χαργκ εκτιμάται περίπου στα 30 εκατομμύρια βαρέλια.
Παλαιότερα μέσα στο έτος, ο Ισραηλινός πολιτικός της αντιπολίτευσης Γιάιρ Λαπίντ είχε δηλώσει ότι η καταστροφή του τερματικού θα “παρέλυε την οικονομία του Ιράν και θα μπορούσε να ρίξει το καθεστώς”.
Έχει προετοιμαστεί το Ιράν για πιθανή επίθεση;
Ο πρόεδρος του ιρανικού κοινοβουλίου, Μοχαμάντ Μπαγέρ Γκαλιμπάφ, είχε δηλώσει τον Μάρτιο ότι “οι εχθροί του Ιράν, με τη στήριξη μιας χώρας της περιοχής”, προετοιμάζονταν να καταλάβουν ένα από τα νησιά της χώρας, χωρίς να κατονομάσει ποιο.
Αυτό τελικά δεν συνέβη εκείνη την περίοδο.
Σε προετοιμασία για μια πιθανή αμερικανική επιχείρηση με στόχο τον έλεγχο του νησιού Χαργκ, το Ιράν τοποθέτησε παγίδες και μετέφερε πρόσθετο στρατιωτικό προσωπικό και συστήματα αεράμυνας εκεί νωρίτερα μέσα στο έτος, σύμφωνα με πολλαπλές πηγές που γνωρίζουν αναφορές αμερικανικών μυστικών υπηρεσιών για το θέμα.
Το νησί διαθέτει ήδη διαστρωματωμένες άμυνες, ενώ οι Ιρανοί μετέφεραν επιπλέον φορητά αντιαεροπορικά συστήματα καθοδηγούμενων πυραύλων μικρού βεληνεκούς (MANPADS), σύμφωνα με τις ίδιες πηγές.
Έχουν επιτεθεί ποτέ οι ΗΠΑ στο νησί;
Ναι, αρκετές φορές.
Ο Τραμπ δήλωσε τον Μάρτιο ότι οι ΗΠΑ βομβάρδισαν “κάθε στρατιωτικό στόχο” στο νησί, απειλώντας παράλληλα με επίθεση στις πετρελαϊκές υποδομές του αν το Ιράν συνέχιζε να εμποδίζει τη ναυσιπλοΐα στο Στενό του Ορμούζ.
Βίντεο που αναρτήθηκε στο Truth Social και γεωεντοπίστηκε από το CNN έδειχνε αμερικανικά πλήγματα στις εγκαταστάσεις αεροδρομίου του νησιού, με μεγάλες εκρήξεις και μαύρο καπνό να φαίνονται καθαρά.
Ο Τραμπ είχε δηλώσει την ίδια ημέρα ότι το Χαργκ “δεν βρίσκεται ψηλά στη λίστα, αλλά είναι ένα από πολλά διαφορετικά πράγματα, και μπορώ να αλλάξω γνώμη σε δευτερόλεπτα”.
Ωστόσο, ήδη από το 1988, δεκαετίες πριν εκλεγεί πρόεδρος, είχε μιλήσει για εισβολή στο νησί.
“Μια σφαίρα εναντίον ενός από τους άνδρες μας ή των πλοίων μας και θα έκανα μεγάλη ζημιά στο νησί Χαργκ. Θα πήγαινα και θα το καταλάμβανα”, είχε δηλώσει σε συνέντευξή του στον Guardian εκείνη την εποχή.
Το νησί Χαργκ βρίσκεται στον Περσικό Κόλπο, ανοιχτά των ακτών του Ιράν.
Στις αρχές Απριλίου, οι ΗΠΑ είπαν ότι έπληξαν στρατιωτικούς στόχους στο νησί, αν και δεν στόχευσαν τις πετρελαϊκές εγκαταστάσεις, σύμφωνα με έναν Αμερικανό αξιωματούχο. Το ημιεπίσημο ιρανικό πρακτορείο Mehr ανέφερε ότι οι ναυτιλιακές υποδομές υπέστησαν μικρές ζημιές.
Αξιωματούχοι του Λευκού Οίκου πιστεύουν ότι η κατάληψη του νησιού θα “χρεοκοπούσε πλήρως” τους Φρουρούς της Επανάστασης του Ιράν και θα μπορούσε να οδηγήσει σε γρήγορο τέλος του πολέμου.
Ωστόσο, πολλοί μέσα στη διοίκηση είναι επιφυλακτικοί απέναντι σε ένα τέτοιο σχέδιο, καθώς θα απαιτούσε σημαντική ανάπτυξη χερσαίων δυνάμεων.
Σχέδια του αμερικανικού στρατού για πιθανή κατάληψη του νησιού έχουν εκπονηθεί εδώ και μήνες, αλλά επανειλημμένα έχουν “παγώσει”, επειδή η επιχείρηση θεωρήθηκε υπερβολικά ριψοκίνδυνη, σύμφωνα με ανώτερο αξιωματούχο του Πενταγώνου και δύο κυβερνητικούς αξιωματούχους που μίλησαν στο CNN.
