Το μοντέλο για έξτρα δημοσιονομικό χώρο

To μοντέλο της παραγωγής πρόσθετου δημοσιονομικού χώρου από τον περιορισμό της φοροδιαφυγής και της εισφοροδιαφυγής θα εφαρμόσει και το 2027 το οικονομικό επιτελείο.

Αυτή τη φορά το οικονομικό επιτελείο θα αξιοποιήσει τις ηλεκτρονικές πλατφόρμες για τα ακίνητα, τα ενοίκια και τα κοινωνικά επιδόματα, καθώς και την επέκταση της ψηφιακής κάρτας εργασίας. H συνταγή είναι δοκιμασμένη τα τελευταία χρόνια και έχει κριθεί επιτυχημένη.

Με τη διασύνδεση των ταμειακών μηχανών με τα POS και των συγκεκριμένων συσκευών με την ΑΑΔΕ, αλλά και με την ψηφιοποίηση των τιμολογίων, καταγράφηκε πολύ μεγάλη αύξηση των εσόδων από τον ΦΠΑ, η οποία συνδέθηκε όχι μόνο με τον πληθωρισμό αλλά και με τη μείωση του λεγόμενου «κενού». Πλέον, όμως, αυτή η «δεξαμενή» κρίνεται ότι φτάνει στα όριά της, καθώς από την επόμενη χρονιά το «VAT Gap» θα κινείται πλέον πολύ κοντά στον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Η αύξηση των εσόδων λόγω αποδεδειγμένης μείωσης της φοροδιαφυγής επιτρέπει στο οικονομικό επιτελείο να προσέρχεται στο τραπέζι των διαβουλεύσεων με την Κομισιόν και να επικαλείται «έξτρα περιθώρια» για την αύξηση των δαπανών, άρα και περισσότερα χρήματα για μέτρα στήριξης.

Αυτή τη φορά, στο επίκεντρο της προσπάθειας θα μπουν τα έσοδα από τη φορολογία των ακινήτων, από την καλύτερη διαχείριση των κοινωνικών δαπανών (δηλαδή των δισεκατομμυρίων που διατίθενται για τα πάσης φύσεως επιδόματα), αλλά και οι ασφαλιστικές εισφορές, στις οποίες κρίνεται ότι υπάρχει ακόμη περιθώριο, ειδικά από το «καλάθι» των υπερωριών

Οι τέσσερις πιθανές «πηγές» παραγωγής δημοσιονομικού χώρου είναι οι εξής:

1. Το νέο Μητρώο Ιδιοκτησίας Ακινήτων.

Ο νέος νόμος του υπουργείου Οικονομικών που ψηφίστηκε την περασμένη εβδομάδα στη Βουλή ορίζει ότι από το 2027 ο ΕΝΦΙΑ θα υπολογίζεται με βάση τα «πραγματικά τετραγωνικά».

Ουσιαστικά δίνεται η δυνατότητα στους ιδιοκτήτες να εκμεταλλευτούν τη «φορολογική ασυλία» που προσφέρεται και να εμφανίσουν αρχικά στο Ε9 και μετά στο ΜΙΔΑ ολόκληρη την επιφάνεια του ακινήτου όπως καταγράφεται σε ηλεκτρονικές ταυτότητες ακινήτων, συμβόλαια κ.λπ. Δεν θα υπάρξει επιβολή προστίμων για πιθανή εμφάνιση πρόσθετων τετραγωνικών, ούτε και αναδρομική επιβολή ΕΝΦΙΑ. Έτσι, δημιουργείται ένα «παράθυρο ευκαιρίας» για τους ιδιοκτήτες να αναγράψουν ημιυπαίθριους, τακτοποιημένους χώρους κ.λπ., όπως ακριβώς έγινε προ ετών και με τους δήμους που άνοιξαν πλατφόρμα για να συγκεντρώσουν στοιχεία για τα πραγματικά τετραγωνικά και να υπολογίσουν με μεγαλύτερη ακρίβεια τα δημοτικά τέλη.

Για τον ΕΝΦΙΑ, το ζητούμενο θα είναι να αυξηθεί η «φορολογητέα ύλη» και τα έσοδα χωρίς να αλλάξουν οι συντελεστές. Αυτό μπορεί να συμβεί με την προσθήκη καινούργιων τετραγωνικών στο μητρώο: αυτών που χτίζονται τώρα, όπως και αυτών που υπήρχαν αλλά δεν είχαν δηλωθεί στο Ε9 για μια σειρά από λόγους. Το ποια μπορεί να είναι η εισπρακτική απόδοση που θα προκύψει από την πλήρη καταγραφή της ακίνητης περιουσίας είναι «άγνωστος Χ».

Πάντως, η προηγούμενη εμπειρία με τους δήμους αποδείχτηκε πολύ αποδοτική για τα οικονομικά τους.

2. Η νέα πλατφόρμα καταγραφής των ενοικίων.

Στο εξής, τα μισθωτήρια συμβόλαια θα εμφανίζονται μέσα στο Μητρώο Ιδιοκτησίας Ακινήτων όπου θα περιγράφονται όλα τα στοιχεία κάθε περιουσιακού στοιχείου: από τα τετραγωνικά και τις διευθύνσεις μέχρι και τη χρήση. Δεδομένου ότι από το φθινόπωρο θα καταστεί υποχρεωτική και η πληρωμή των ενοικίων μέσω τραπεζικών λογαριασμών, δημιουργείται ένα ελεγκτικό δίχτυ, το οποίο είναι πιθανό να υποχρεώσει τους ιδιοκτήτες να περιορίσουν τα «μαύρα» ενοίκια.

Πρώτον, διότι το χρήμα θα πρέπει να κινείται ηλεκτρονικά.

Δεύτερον, διότι οι διασταυρώσεις για τον εντοπισμό διαμερισμάτων που δηλώνονται ως κενά αλλά αποδίδουν εισόδημα θα είναι πολύ εύκολες.

Και, τρίτον, διότι με την αύξηση της «περιμέτρου» για το μέτρο της επιστροφής ενοικίου μεγαλώνει και η πίεση από την πλευρά των ενοικιαστών για δήλωση των πραγματικών ποσών. Με δεδομένο ότι τα εισοδήματα φυσικών προσώπων από ενοίκια περιορίζονται κάθε χρόνο μόλις στα 8-9 δισ. ευρώ, κρίνεται ότι στο συγκεκριμένο πεδίο υπάρχουν πολλά περιθώρια για αύξηση της φορολογητέας ύλης. Και μια σχετικά συγκρατημένη επίδοση της τάξεως του 10% (δηλαδή να δηλωθεί επιπλέον εισόδημα ύψους 1 δισ. ευρώ) μπορεί να αποδώσει έσοδα από 200 εκατ. ευρώ και πάνω σε ετήσια βάση.

3. Η 3η πλατφόρμα που ήδη «στήνεται» αφορά την πλήρη καταγραφή των δικαιούχων κοινωνικών επιδομάτων.

Στόχος, να καταγραφεί για πρώτη φορά η κατανομή των επιδομάτων ανά ΑΦΜ και να εντοπιστούν φαινόμενα υπερσυγκέντρωσης επιδομάτων στους ίδιους και στους ίδιους. Τα ευρήματα είναι πολύ πιθανό να οδηγήσουν σε παρεμβάσεις στα κριτήρια χορήγησης ή ακόμη και στην επιβολή πλαφόν ώστε η επιδοματική πολιτική να μη λειτουργεί ως αντικίνητρο για την εργασία. Οι παρεμβάσεις δεν θα έχουν εισπρακτικό στόχο, αλλά αν εξοικονομηθούν πόροι, αυτοί θα διοχετευτούν για τη δικαιότερη κατανομή των κονδυλίων.

4. Το μέτρο της ψηφιακής κάρτας εργασίας ενίσχυσε τα οικονομικά των ταμείων λόγω της πολύ μεγάλης αύξησης των «φανερών» υπερωριών.

Το μέτρο αναμένεται ότι θα αποδώσει περισσότερο το 2027, καθώς, εκτός από την «ωρίμανση» της παρέμβασης, συντελείται ταυτόχρονα και η επέκτασή του σε νέα επαγγέλματα.