Για ακόμη μία φορά, οι αγορές έσπευσαν να προεξοφλήσουν το τέλος του πολέμου ΗΠΑ–Ιράν, πριν αυτό γίνει πραγματικότητα.
Οι δηλώσεις της κυβέρνησης Τραμπ μέσα στην εβδομάδα ότι μια συμφωνία για το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ μπορεί να βρίσκεται προ των πυλών έδωσαν νέα ώθηση στις μετοχές και πίεσαν τις τιμές του πετρελαίου. Ωστόσο, η πολυαναμενόμενη συμφωνία δεν ήρθε. Και μαζί της επανήλθε ένα γνώριμο ερώτημα: πόσο ακόμη μπορούν οι αγορές να ποντάρουν στις επαναλαμβανόμενες διαβεβαιώσεις της Ουάσινγκτον;
Σύμφωνα με το CNBC, το μοτίβο έχει επαναληφθεί πολλές φορές τους τελευταίους μήνες. Ο Ντόναλντ Τραμπ έχει υποστηρίξει επανειλημμένα ότι μια συμφωνία με την Τεχεράνη βρίσκεται κοντά, προκαλώντας κάθε φορά ένα νέο κύμα αισιοδοξίας στις αγορές. Την ίδια ώρα, όμως, ο πόλεμος έχει περάσει στον έκτο μήνα, η ένταση γύρω από τα Στενά του Ορμούζ παραμένει και ο βασικός στόχος της αμερικανικής κυβέρνησης – να περιορίσει τις πυρηνικές φιλοδοξίες του Ιράν – δεν έχει ακόμη επιτευχθεί.
«Υπάρχει τεράστια αισιοδοξία στις αγορές», σχολίασε στο CNBC η Helima Croft, επικεφαλής παγκόσμιας στρατηγικής εμπορευμάτων της RBC Capital Markets. Όπως εξήγησε, ορισμένοι επενδυτές αντιμετωπίζουν μια ενδεχόμενη συμφωνία σαν «χρονομηχανή» που θα μπορούσε να επαναφέρει τη Μέση Ανατολή στην κατάσταση πριν από τον πόλεμο. Κάτι τέτοιο, ωστόσο, δεν θεωρείται πιθανό.
Το Ορμούζ στο επίκεντρο
Το μεγαλύτερο αγκάθι παραμένει τα Στενά του Ορμούζ, από τα σημαντικότερα περάσματα για το παγκόσμιο εμπόριο πετρελαίου. Η δυνατότητα του Ιράν να περιορίζει ουσιαστικά τη διέλευση πλοίων έχει μετατρέψει το στενό σε ισχυρό διαπραγματευτικό όπλο της Τεχεράνης.
Η κρίση έχει ήδη προκαλέσει ισχυρό ενεργειακό σοκ, ενισχύοντας τις τιμές του φυσικού αερίου και του πετρελαίου, τροφοδοτώντας τον πληθωρισμό και αυξάνοντας την ανησυχία για τα παγκόσμια αποθέματα ενέργειας.
Η Ουάσινγκτον επιμένει ότι το Ορμούζ αποτελεί διεθνή πλωτή οδό και ζητά την πλήρη αποκατάσταση της ελεύθερης ναυσιπλοΐας. Το Ιράν, από την άλλη, φέρεται να επιδιώκει ένα διαφορετικό καθεστώς, ακόμη και με την επιβολή «τέλους διέλευσης».
«Υπάρχει μια θεμελιώδης διαφορά για την τύχη του Ορμούζ», σημείωσε ο Claudio Galimberti της Rystad Energy. Το Ιράν θέλει να επιβάλει τέλος για τη χρήση του περάσματος, ενώ οι ΗΠΑ ζητούν επιστροφή στο προπολεμικό καθεστώς ελεύθερης διεθνούς ναυσιπλοΐας.
Οι υποσχέσεις Τραμπ και το ράλι των αγορών
Το τελευταίο κύμα αισιοδοξίας ξεκίνησε όταν ο υπουργός Οικονομικών των ΗΠΑ, Σκοτ Μπέσεντ δήλωσε ότι μια συμφωνία για την «ελευθερία της κίνησης» στο Ορμούζ θα μπορούσε να υπάρξει ακόμη και μέσα σε λίγες ώρες.
Οι τιμές του πετρελαίου υποχώρησαν αμέσως, ενώ οι μετοχές κινήθηκαν ανοδικά. Η αισιοδοξία ενισχύθηκε ακόμη περισσότερο μετά τη δήλωση του Τραμπ ότι είχε ήδη συμφωνηθεί το «περίγραμμα» μιας συμφωνίας και ότι η επαναλειτουργία του Ορμούζ θα μπορούσε να γίνει μέσα σε λίγες ημέρες.
Ο Dow Jones σημείωσε διαδοχικά ιστορικά υψηλά κλεισίματα.
Ωστόσο, η Τεχεράνη επέμενε ότι δεν διαπραγματεύεται απευθείας με την Ουάσινγκτον και ότι οι συνομιλίες της αφορούν το Ομάν. Όταν ρωτήθηκε την Πέμπτη αν έχει επιτευχθεί συμφωνία, ο Τραμπ απέφυγε να το επιβεβαιώσει, λέγοντας ότι το Ορμούζ είναι «κάπως ανοιχτό» και ότι οι διαπραγματεύσεις προχωρούν καλά.
Την ίδια ημέρα, ιρανικά κρατικά μέσα μετέδωσαν σχέδιο που θα απαγόρευε τη διέλευση αμερικανικών και ισραηλινών πλοίων και θα επέβαλε επιπλέον περιορισμούς. Η αμερικανική πλευρά το απέρριψε ουσιαστικά ως μη αποδεκτό.
Το δύσκολο στοίχημα
Για την αγορά πετρελαίου, το πρόβλημα είναι ότι μια προσωρινή διευθέτηση δεν αρκεί. «Δεν βλέπουμε μια ευρύτερη και διαρκή συμφωνία μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν που να απαιτείται για την ομαλοποίηση του Ορμούζ», προειδοποίησε ο Bob McNally της Rapidan Energy Group.
Και αυτό είναι το μεγάλο ρίσκο για τις αγορές: εάν η διπλωματική αισιοδοξία αποδειχθεί ξανά υπερβολική και η στρατιωτική κλιμάκωση συνεχιστεί, οι τιμές του πετρελαίου θα μπορούσαν να επιστρέψουν στα υψηλά επίπεδα της άνοιξης ή ακόμη υψηλότερα.
Με άλλα λόγια, οι αγορές εξακολουθούν να αγοράζουν την υπόσχεση μιας συμφωνίας. Το ερώτημα είναι πόσο ακόμη θα περιμένουν να γίνει πραγματικότητα.
