Αρνητικό ρεκόρ χρεών προς τα Ταμεία: Εκτίναξη του χρέους στα 52,42 δισ. το β’ τρίμηνο

Με «σπασμένα τα φρένα» κινείται το χρέος προς τα ασφαλιστικά Ταμεία, καθώς στο β’ τρίμηνο του τρέχοντος έτους, εκτινάχθηκε στα 52,42 δισ. ευρώ, καταγράφοντας αύξηση πάνω από 639 εκατ. ευρώ σε τρεις μήνες.

Πρόκειται, φυσικά, για νέο αρνητικό ρεκόρ, όπως αναδεικνύεται από τη β’ φετινή έκθεση του Κέντρου Είσπραξης Ασφαλιστικών Οφειλών (ΚΕΑΟ), που δόθηκε στη δημοσιότητα. Μάλιστα, αν η σύγκριση γίνει με πριν από 12 μήνες, τότε διαπιστώνεται αύξηση 2,13 δισ. ευρώ σε  ετήσια βάση, που αποτυπώνει ανάγλυφα την ανεξέλεγκτη πορεία που καταγράφει το χρέος προς την Κοινωνική Ασφάλιση.

Είναι χαρακτηριστικό ότι από το 2019, όταν το χρέος είχε υπολογιστεί σε 35,35 δισ. ευρώ, προκύπτει αύξηση κατά 17,07 δισ. ευρώ μέσα σε  μόλις επτά έτη.

Τι δείχνουν οι αριθμοί

Πιο αναλυτικά, τα στοιχεία που έχει στη διάθεσή του το ΚΕΑΟ, δείχνουν ότι:

• Το β’ τρίμηνο της φετινής χρονιάς, το χρέος ήταν 52,42 δισ. ευρώ, αυξημένο κατά 639.088.483 ευρώ μέσα σε μόλις τρεις μήνες, συγκριτικά με τα 51,78 δισ. ευρώ, που είχε καταγραφεί το  α’ τρίμηνο.
• Σε σχέση με  το αντίστοιχο β’ τρίμηνο του 2025, όταν το  χρέος είχε υπολογιστεί σε 50,29 δισ. ευρώ προκύπτει ετήσια αύξηση 2,13 δισ. ευρώ.
• Από τα 639.088.482 ευρώ που προστέθηκαν στο υπάρχον χρέος, κατά το β’ τρίμηνο της τρέχουσας χρονιάς, τα περισσότερα (401.659.425 ευρώ ή ποσοστό 62,84%) προήλθαν από πρόσθετα τέλη. Τα υπόλοιπα, όμως, 237.429.058 ευρώ αποτελούν νέο χρέος.
• Από το τρέχον χρέος των 52,42 δισ. ευρώ, τα 30,3 δισ. ευρώ (57,8%), αποτελούν κύρια οφειλή και τα υπόλοιπα 22,11 δισ. ευρώ έχουν προκύψει από πρόσθετα τέλη.
• Σε επίπεδο Φορέων Κοινωνικής Ασφάλισης (ΦΚΑ) από τα 52,42 δισ. ευρώ, τα περισσότερα, δηλαδή τα 27,59 δισ. ευρώ, προέρχονται από οφειλέτες του πρώην ΙΚΑ, άρα κυρίως από επιχειρήσεις. Σημαντικό ποσό χρέους (13,99 δισ. ευρώ) έχει συσσωρευτεί και σε ασφαλισμένους του πρώην ΟΑΕΕ, δηλαδή ελεύθερους επαγγελματίες.
• Σε επίπεδο πλήθους μητρώων οφειλετών, τα περισσότερα (758.653) ανήκουν σε μη μισθωτούς του e-ΕΦΚΑ. Εξίσου μεγάλος  είναι και ο  αριθμός (550.384) των μητρώων που προέρχονται από το πρώην ΙΚΑ.
• Ανά εύρος οφειλής, διαπιστώνεται για άλλο  ένα τρίμηνο ότι η συντριπτική πλειονότητα των οφειλετών, χρωστούν ποσά έως 15.000 ευρώ (1.476.505 μητρώα, αριθμός που αντιστοιχεί στο 69,73% των οφειλετών). Το συνολικό χρέος γι’ αυτή την κατηγορία, φτάνει στα 5,21 δισ. ευρώ.
• Μεγάλος αριθμός μητρώων (311.968), εντοπίζεται και στην αμέσως επόμενη κατηγορία, που περιλαμβάνει χρέος από 15.001 έως 30.000 ευρώ. Η οφειλή σε αυτή την κατηγορία, υπολογίζεται στα 6,55 δισ. ευρώ (12,49% του τρέχοντος υπολοίπου).
• Έτσι, διαπιστώνεται ότι η συντριπτική πλειονότητα των οφειλετών (84,47% ή 1.788.473 μητρώα) έχουν δημιουργήσει χρέος προς την Κοινωνική  Ασφάλισης,  έως 30.000 ευρώ ο καθένας.
• Μεγάλο μέρος από το υπόλοιπο της συνολικής οφειλής (6,85 δισ. ευρώ ή 13,08%) έχει  συσσωρευτεί σε 97.102 οφειλέτες, που χρωστούν από 50.001 ευρώ, έως 100.000 ευρώ ο καθένας.
• Το μεγαλύτερο μέρος των οφειλών (12,93 δισ. ευρώ ή 24,68% του συνόλου), έχει συσσωρευτεί σε μόλις 3.029 μεγαλοφειλέτες, που χρωστούν από 1  εκατ.  ευρώ και άνω, ο  καθένας.
• Ως προς τη χρονική αφετηρία του χρέους που έχει συγκεντρωθεί στο ΚΕΑΟ, τα στοιχεία της β’ Έκθεσης δείχνουν ότι από το  σύνολο  της οφειλής, τα 32,84 δισ. ευρώ, έχουν προκύψει από 588.433 οφειλέτες, που εντάχθηκαν στη συγκεκριμένη λίστα πριν από το 2009.
• Από το 2019 και  μετά,  διαπιστώνεται ότι υπάρχει μια, σχεδόν σταθερή ετήσια αύξηση του χρέους προς το ΚΕΑΟ, που κυμαίνεται από 1,32 δισ. ευρώ έως και λίγο πάνω από 1,65 δισ. ευρώ, με την τάση να είναι, σχεδόν πάντα,  αυξητική.  Ειδικότερα, η ετήσια αύξηση του χρέους το 2019 ήταν 1,32 δισ. ευρώ, έφτασε το 1,43 δισ. ευρώ το  2020 και ανήλθε στο 1,61 δισ. ευρώ το 2021. Το 2022 υποχώρησε λίγο στο 1,59 δισ. ευρώ, περιορίστηκε στο 1,53 δισ. ευρώ το 2023,  για να αυξηθεί εκ νέου στο 1,62 δισ. ευρώ το 2024 και να φτάσει στο 1,65 δισ. ευρώ το 2025,  έτος  ρεκόρ αύξησης σε 12άμηνη βάση. Φέτος, η ανοδική πορεία συνεχίζεται έχοντας φτάσει στα 541.883.924 ευρώ κατά τα δύο πρώτα τρίμηνα.
• Από τον έλεγχο που έχουν πραγματοποιήσει οι αρμόδιες υπηρεσίες του ΚΕΑΟ,  προκύπτει πως από το σύνολο  των 52,42 δισ. ευρώ, τα 10,82 δισ. ευρώ, έχουν χαρακτηριστεί οφειλές πολύ χαμηλής εισπραξιμότητας. Αφορούν εργοδότες πτωχευμένους, σε καθεστώς εκκαθάρισης, με οφειλές πριν από την εφαρμογή του συστήματος ασφάλισης μέσω Αναλυτικής Περιοδικής Δήλωσης (ΑΠΔ), που δεν έχουν υποβάλλει ποτέ ΑΠΔ και που δεν έχουν καταβάλλει ποτέ ποσά στο ΚΕΑΟ. Στην ίδια κατηγορία προστίθενται και  οφειλές ασφαλισμένων που έχουν αποβιώσει.
• Εντός του β’ τριμήνου έχουν σταλεί από το ΚΕΑΟ 81.269 Ατομικές Ειδοποιήσεις, με τις οποίες καλούνται οι  οφειλέτες να εξοφλήσουν ή να ρυθμίσουν το χρέος τους,  διαφορετικά εκκινούν οι διαδικασίες αναγκαστικής είσπραξη 20 μέρες μετά την αποστολή της συγκεκριμένης ειδοποίησης.
• Το β’ τρίμηνο το  ΚΕΑΟ εισέπραξε από οφειλές, 450.343.924 ευρώ. Στο α’ εξάμηνο τα αντίστοιχα έσοδα ανήλθαν στα 842.428.468 ευρώ.

Σύμφωνα με την Ένωση για την Υπεράσπιση της Εργασίας και του Κοινωνικού Κράτους (ΕΝΥΠΕΚΚ), πάνω από 300 χιλ. μικρομεσαίοι και αγρότες βρίσκονται χωρίς σύνταξη, λόγω χρεών που έχουν δημιουργήσει στον e-ΕΦΚΑ. Επίσης, τα 52,42 δισ. ευρώ ισοδυναμούν με το ¼ του ΑΕΠ της χώρας.

Τα πλεονεκτήματα της μετάπτωσης του ΚΕΑΟ στο νέο ΟΠΣ του e-ΕΦΚΑ

Ολοκληρώνεται, πιθανότατα την ερχόμενη Τρίτη 11 Αυγούστου, η μετάπτωση του Κέντρου Είσπραξης Ασφαλιστικών Οφειλών (ΚΕΑΟ) στο νέο Ολοκληρωμένο Πληροφοριακό Σύστημα (ΟΠΣ) του e-ΕΦΚΑ, αλλάζοντας τον τρόπο λειτουργίας στον εντοπισμό και στην είσπραξη χρεών.

Εφεξής μια σειρά από λειτουργικότητες που αφορούν την εσωτερική οργάνωση του ΚΕΑΟ απλοποιούνται, κάνοντας πολύ πιο εύκολη και χρηστική, τη διαδικασία καταγραφής χρέους προς την Κοινωνική Ασφάλιση, αλλά και απόδοσής του στον οφειλέτη. Παράλληλα, αναμένεται να υπάρξουν και ουσιώδεις διευκολύνσεις προς τους οφειλέτες, οι οποίοι, ανά περίπτωση, θα μπορούν πιο εύκολα να αποκτήσουν ασφαλιστική ενημερότητα και όχι μόνο.

Άλλωστε, η καλύτερη διαχείριση του χρέους προς την Κοινωνική Ασφάλιση, με στόχο αρχικά την σταθεροποίηση και στη συνέχεια τον περιορισμό του, αποτελούν διαρκές ζητούμενο για τον e-ΕΦΚΑ και για το ΚΕΑΟ. Η συνεχής αυξητική τάση που παρατηρείται στο συσσωρευμένο χρέος προς τα Ασφαλιστικά Ταμεία, που το 1ο τρίμηνο της τρέχουσας χρονιάς, ανήλθε στο ποσό – ρεκόρ των 51,78 δισ. ευρώ αποτελεί ξεκάθαρο κίνητρο για να αντιμετωπιστεί το πρόβλημα.

Σε κάθε περίπτωση, κρίσιμη θεωρείται η επίτευξη της απαραίτητης διαλειτουργικότητας ανάμεσα στο ΚΕΑΟ και σε μια σειρά από κρίσιμους φορείς του Δημοσίου, που σχετίζονται με το χρέος προς τα Ασφαλιστικά Ταμεία. Δεν είναι τυχαίο, πως στο Επιχειρησιακό Σχέδιο που εκπονήθηκε τον περασμένο Μάιο και αφορά το τρέχον έτος, γίνεται συγκεκριμένη αναφορά στη συμμετοχή του ΚΕΑΟ στον σχεδιασμό και την παρακολούθηση της υλοποίησης τροποποιήσεων λογισμικού του ΟΠΣ του e-ΕΦΚΑ, αλλά και στην ανάπτυξη του νέου ΟΠΣ του Φορέα. Ειδικά ως προς την διαλειτουργικότητα, την ηλεκτρονική ανταλλαγή και συνεκμετάλλευση δεδομένων με άλλους φορείς είναι κρίσιμο να υποστηριχθεί η διαδικασία που αφορά τον εξωδικαστικό μηχανισμό

Οι κυριότερες αλλαγές

Στο πλαίσιο αυτό, οι δράσεις της πληροφοριακής υποδομής είναι συνεχείς και αφορούν ενέργειες όπως την καταγραφή των απαιτήσεων, την ανάπτυξη συστημάτων και εφαρμογών, την παρακολούθηση και διαχείριση έργου, αλλά και τον έλεγχο. Σε αυτό το πλαίσιο, το νέο ΟΠΣ υιοθετεί νέες πρακτικές που βασίζονται στις νέες τεχνολογίες για την αναβάθμιση της επικοινωνίας του ΚΕΑΟ με τους συναλλασσόμενους.

Ειδικότερα, οι κυριότερες αλλαγές που  πρόκειται να τεθούν σε ισχύ, αμέσως μόλις ολοκληρωθεί η μετάπτωση στο νέο ΟΠΣ, για το ΚΕΑΟ, είναι οι ακόλουθες:

• Πλειστηριασμοί: Στο εξής η αναγγελία των πλειστηριασμών, θα μπορεί να γίνεται με μία ηλεκτρονική κίνηση, άρα πολύ πιο γρήγορα σε σχέση με τώρα.
• Τραπεζικός λογαριασμός: Σε περίπτωση που έχει προχωρήσει η λήψη αναγκαστικών μέτρων είσπραξης και έχει δεσμευτεί ο τραπεζικός λογαριασμός του οφειλέτη, αν ο τελευταίος ξεκινήσει ή αποπληρώσει την οφειλή του, τότε η άρση της δέσμευσης, θα μπορεί να πραγματοποιείται με πολλή μεγαλύτερη ταχύτητα. Έτσι,  ο οφειλέτης θα μπορεί να αποκτήσει εκ νέου επαφή με τον τραπεζικό λογαριασμό του, σε σύντομο χρονικό διάστημα και όχι με σχετική καθυστέρηση, όπως γινόταν έως σήμερα.
• Ασφαλιστική ενημερότητα: Η διαδικασία εκκαθάρισης των ασφαλιστικών εισφορών, θα μπορεί να πραγματοποιείται αυτοματοποιημένα και έτσι, πολύ πιο γρήγορα, θα χορηγείται η ασφαλιστική ενημερότητα, όπου πληρούνται οι προϋποθέσεις.
• Πληρωμές: Θα μπορούν με μεγαλύτερη ταχύτητα και πιο αξιόπιστα να πραγματοποιούνται on line πληρωμές χρέους.
• Κατασχετήρια – οφειλές: Οι αρμόδιες υπηρεσίες του ΚΕΑΟ θα μπορούν με μεγαλύτερη ευκολία να εντοπίζουν τις οφειλές και να εκδίδουν τυχόν ηλεκτρονικά κατασχετήρια, αν χρειάζεται, εις χείρας πιστωτικών ιδρυμάτων.
• Εξωδικαστικός μηχανισμός: Η διαλειτουργικότητα με την Γενική Γραμματεία Χρηματοπιστωτικού Τομέα και Διαχείρισης Ιδιωτικού Χρέους (ΓΓΧΤΔΙΧ), θα βοηθήσει ώστε να επιταχυνθεί ο σχεδιασμός και η παρακολούθηση των απαιτούμενων υλοποιήσεων, η εκτέλεση σεναρίων δοκιμών όπου κρίνεται αναγκαίο, η καταγραφή αναγκών σε εξοπλισμό, καθώς και η παρακολούθηση και η υποστήριξη της παραγωγικής λειτουργίας.
• Συμψηφισμός: Θα γίνει πιο εύκολη η παραγωγή, αποστολή και λήψη κρυπτογραφημένων αρχείων (οφειλετών, εισπράξεων) μεταξύ ΚΕΑΟ και ΗΔΥΚΑ (Ηλεκτρονική Διακυβέρνηση Κοινωνικής Ασφάλισης) για τη διαδικασία συμψηφισμού ποσών από επιστροφή ΦΠΑ και φόρου εισοδήματος με οφειλές προς ασφαλιστικούς φορείς.
• Οφειλέτες: Θα μπορεί πιο εύκολα να γίνει η επεξεργασία των στοιχείων, σε συνεργασία με την ΑΑΔΕ, για τη δημοσιοποίηση μεγάλων οφειλετών.

Το χρονοδιάγραμμα

Η διαδικασία, που έχει ξεκινήσει ήδη από την περασμένη Δευτέρα, 3 Αυγούστου, συνεχίζεται με αμείωτη ένταση όλο το σαββατοκύριακο. Ο αρχικός στόχος για ολοκλήρωση της μετάπτωσης έως την Δευτέρα, 10 Αυγούστου, μοιάζει δύσκολο να επιτευχθεί, καθώς εντοπίστηκαν ήδη κάποια πρακτικά προβλήματα που πρέπει να διορθωθούν, στο πεδίο. Έτσι, θα δοθούν άλλες 24 ώρες στις αρμόδιες υπηρεσίες, ώστε να πραγματοποιήσουν τους απαιτούμενους επανελέγχους για να είναι έτοιμη η νέα ηλεκτρονική μορφή του ΚΕΑΟ, έστω και με μόλις μία ημέρα  καθυστέρηση, σε σχέση με τον αρχικό προγραμματισμό.

Στελέχη του ΚΕΑΟ συμμετείχαν στις Επιχειρησιακές Ομάδες Υποστήριξης που έχουν συσταθεί για την υποστήριξη των επιμέρους υποσυστημάτων του πληροφοριακού συστήματος. Ειδικότερα, η προσοχή των συγκεκριμένων Ομάδων στράφηκε στα Υποσυστήματα Διαχείρισης Ληξιπρόθεσμων Οφειλών, Μητρώου,  Εισφορών και Ελεγκτικού Έργου. Ο συντονισμός, η επιχειρησιακή υποστήριξη  και η ομαλή μετάβαση στις νέες λειτουργικότητες, είναι το κρίσιμο ζητούμενο. Στο πλαίσιο αυτό, η ολοκλήρωση της διαδικασίας μετάπτωσης στο νέο ΟΠΣ συνοδεύεται με δράσεις για την προσαρμογή της εφαρμογής αποστολής ηλεκτρονικών κατασχετηρίων.

Η διοίκηση του e-ΕΦΚΑ επέλεξε τις πρώτες ημέρες του Αυγούστου για να πραγματοποιηθεί αυτή η πολύ κρίσιμη, όσο και δύσκολη μετάπτωση, καθώς πρόκειται για μία περίοδο, που λόγω διακοπών, οι υπηρεσίες του ΚΕΑΟ έχουν «κατεβάσει ρυθμό». Τα πάντα όμως, πρέπει να είναι απόλυτα έτοιμα μέχρι τις 20 Αυγούστου,  καθώς ως είθισται οι τελευταίες ημέρες του μήνα, είναι εκείνες που ανεβαίνει κατακόρυφα το ενδιαφέρον των πολιτών για ζητήματα χρεών στην Κοινωνική Ασφάλιση,  άρα και η επαφή με το ΚΕΑΟ.