Στην προκήρυξη ενός από τους σημαντικότερους διαγωνισμούς μελετών για το μέλλον των υποδομών επεξεργασίας λυμάτων της Αττικής, με αντικείμενο τα νέα έργα Ψυττάλεια, στο πλαίσιο του έργου «Μελέτη νέων Έργων για τη Βέλτιστη Εκμετάλλευση του Κέντρου Επεξεργασίας Λυμάτων Ψυττάλειας – Ψυττάλεια Φάση 3» προχώρησε η ΕΥΔΑΠ.
Ο διαγωνισμός, με προϋπολογισμό περίπου 9,3 εκατ. ευρώ πλέον ΦΠΑ και εκτιμώμενη διάρκεια 35 μηνών, αφορά στην εκπόνηση του ολοκληρωμένου πλαισίου μελετών που θα καθορίσει την επόμενη φάση ανάπτυξης και αναβάθμισης της Ψυττάλειας.
Η Ψυττάλεια αποτελεί μία από τις σημαντικότερες περιβαλλοντικές υποδομές της χώρας και μία από τις μεγαλύτερες εγκαταστάσεις επεξεργασίας λυμάτων στην Ευρώπη.
Εδώ και περισσότερες από δύο δεκαετίες βρίσκεται στον πυρήνα του συστήματος αποχέτευσης και επεξεργασίας λυμάτων της Αττικής και έχει συμβάλει καθοριστικά στην περιβαλλοντική αποκατάσταση και προστασία του Σαρωνικού.
Η νέα φάση έχει στρατηγικό χαρακτήρα, καθώς καλείται να καθορίσει πώς η εγκατάσταση θα εξελιχθεί ώστε να ανταποκριθεί στις απαιτήσεις των επόμενων δεκαετιών: αυστηρότερες περιβαλλοντικές προδιαγραφές, ενεργειακή αποδοτικότητα, ανθεκτικότητα απέναντι στην κλιματική αλλαγή, αξιοποίηση νέων τεχνολογιών και αρχών κυκλικής οικονομίας, καθώς και μακροχρόνια ασφάλεια και αξιοπιστία των κρίσιμων υποδομών.
Ο διαγωνισμός
Το αντικείμενο του διαγωνισμού είναι ιδιαίτερα σύνθετο και διεπιστημονικό και περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, τεχνικές και μηχανολογικές μελέτες, έργα πολιτικού μηχανικού, περιβαλλοντικές μελέτες, γεωλογικές και γεωφυσικές έρευνες, τοπογραφικές υπηρεσίες, μελέτες ενεργειακής απόδοσης και σχεδιασμό τεχνικών εγκαταστάσεων.
Η διαδικασία είναι ανοικτή και η ανάθεση θα πραγματοποιηθεί με βάση την πλέον συμφέρουσα από οικονομική άποψη προσφορά, με κριτήριο τη βέλτιστη σχέση ποιότητας και τιμής.
Με δεδομένο το μέγεθος, την πολυπλοκότητα και τη διεθνή περιβαλλοντική σημασία του έργου, η ΕΥΔΑΠ επιδιώκει ο διαγωνισμός να προσελκύσει ενδιαφέρον από κορυφαίες τεχνικές μελετητικές εταιρείες στην Ελλάδα, την Ευρώπη και διεθνώς, οι οποίες διαθέτουν εμπειρία σε μεγάλης κλίμακας εγκαταστάσεις επεξεργασίας λυμάτων και σύνθετα περιβαλλοντικά έργα.
Η νέα φάση της Ψυττάλειας εντάσσεται στη συνολικότερη προσπάθεια της ΕΥΔΑΠ για τον εκσυγχρονισμό και τη μακροχρόνια θωράκιση των κρίσιμων υποδομών ύδρευσης και αποχέτευσης της Αττικής.
Στόχος είναι η Ψυττάλεια να παραμείνει για τις επόμενες δεκαετίες μία από τις πλέον σύγχρονες, αποδοτικές και περιβαλλοντικά προηγμένες εγκαταστάσεις επεξεργασίας λυμάτων στην Ευρώπη.
Η προθεσμία για την ηλεκτρονική υποβολή προσφορών είναι η 16η Οκτωβρίου 2026, στις 10:00, ενώ η διαδικασία πραγματοποιείται μέσω του Εθνικού Συστήματος Ηλεκτρονικών Δημοσίων Συμβάσεων.
Το background
Νωρίεται τον Ιούλιο, όπως είχε γράψει ο Οικονομικός Ταχυδρόμος, το διοικητικό συμβούλιο της εισηγμένης ενέκρινε την προκήρυξη του ανοικτού ηλεκτρονικού διαγωνισμού για την εκπόνηση της μελέτης.
Το συνολικό επενδυτικό μέγεθος της «Ψυττάλειας ΙΙΙ» έχει αναθεωρηθεί προς τα πάνω, ξεπερνώντας πλέον τα 500 εκατ. ευρώ (από 300 εκατ. ευρώ), καθώς οι απαιτήσεις της νέας ευρωπαϊκής Οδηγίας 2024/3019 αλλά και η ανάγκη ενεργειακής ουδετερότητας έως το 2040 αλλάζουν ριζικά το εύρος των παρεμβάσεων.
Η εγκατάσταση καλείται να συμμορφωθεί με αυστηρότερους περιβαλλοντικούς κανόνες και να μετασχηματιστεί σε ενεργειακά αποδοτικό και λειτουργικά αυτόνομο κόμβο.
Η επιχείρηση χρηματοδοτεί τη μελέτη από ίδιους πόρους, εντάσσοντάς τη στο επενδυτικό πρόγραμμα 2026–2030, ύψους περίπου 2,5 δισ. ευρώ, στο οποίο η «Ψυττάλεια ΙΙΙ» αποτελεί ένα από τα πλέον σύνθετα και κεφαλαιουχικά έργα.
Σύμφωνα με την παρουσίαση που έγινε τον Ιούλιο στο ΔΣ, έχει ήδη εκδηλωθεί επενδυτικό ενδιαφέρον από την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων (ΕΤΕπ) για τη χρηματοδότηση της κατασκευαστικής φάσης, όταν αυτή ωριμάσει.
Η εμπλοκή της ΕΤΕπ θεωρείται κρίσιμη, καθώς τέτοιου μεγέθους έργα συνήθως απαιτούν συνδυασμό ιδίων πόρων, ευρωπαϊκής χρηματοδότησης και τραπεζικού δανεισμού.
Ο οδικός χάρτης των 35 μηνών
Η υλοποίηση της σύμβασης θα «χτιστεί» σε τέσσερις διακριτές φάσεις, με συνολική διάρκεια 35 μηνών, πριν το έργο φτάσει στο στάδιο της δημοπράτησης κατασκευής.
Η πρώτη φάση, διάρκειας έξι μηνών, αφορά την πλήρη τεχνική, ενεργειακή και λειτουργική αποτύπωση της υφιστάμενης εγκατάστασης.
Πρόκειται για τη βάση πάνω στην οποία θα στηριχθεί όλος ο επανασχεδιασμός.
Θα ακολουθήσει η δεύτερη φάση, οκτάμηνης διάρκειας, κατά την οποία θα εκπονηθεί η μελέτη σκοπιμότητας. Σε αυτό το στάδιο αξιολογούνται εναλλακτικά σενάρια, γίνεται ανάλυση κόστους –οφέλους και προσδιορίζεται η βέλτιστη τεχνολογική και επενδυτική λύση.
Οι τέσσερις άξονες που θα αλλάξουν την Ψυττάλεια
Το έργο της «Ψυττάλειας ΙΙΙ» αποτελεί έναν συνολικό ανασχεδιασμό του τρόπου λειτουργίας της εγκατάστασης. Η νέα στρατηγική δομείται σε τέσσερις βασικούς πυλώνες, οι οποίοι αντανακλούν τη μετάβαση από το μοντέλο της «επεξεργασίας αποβλήτων» στο μοντέλο της «ανάκτησης πόρων».
Ο πρώτος άξονας αφορά την ανάκτηση νερού. Η μελέτη εξετάζει τεχνολογίες προηγμένης επεξεργασίας, ώστε η εκροή της εγκατάστασης να μπορεί να αξιοποιηθεί ως δευτερογενής υδατικός πόρος. Αυτή η προοπτική αποκτά ιδιαίτερη σημασία σε ένα περιβάλλον αυξημένης υδατικής πίεσης, με την κυκλική χρήση νερού να αποτελεί πλέον ευρωπαϊκή στρατηγική προτεραιότητα. Η Ψυττάλεια αποτελεί τη μεγαλύτερη εγκατάσταση επεξεργασίας αστικών λυμάτων της χώρας και μία από τις σημαντικότερες στην Ευρώπη. Είναι η υποδομή που προστατεύει καθημερινά τον Σαρωνικό Κόλπο, εξυπηρετώντας περίπου 650.000 κυβικά μέτρα λυμάτων ημερησίως.
Ο δεύτερος άξονας σχετίζεται με τη διαχείριση της ιλύος. Σήμερα η αξιοποίησή της ως εναλλακτικό καύσιμο στην τσιμεντοβιομηχανία αποτελεί βασική διέξοδο, ωστόσο, με δεδομένο ότι η συγκεκριμένη πρακτική παρουσιάζει αβεβαιότητες ως προς τη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητά της, η ΕΥΔΑΠ εξετάζει εναλλακτικά σενάρια επεξεργασίας και ενεργειακής αξιοποίησης της ιλύος, καθώς και δυνατότητες βελτιστοποίησης της αναερόβιας χώνευσης και των διεργασιών προεπεξεργασίας.
Ο τρίτος πυλώνας αφορά τη συμμόρφωση με τη νέα ευρωπαϊκή Οδηγία 2024/3019, η οποία εισάγει αυστηρότερες απαιτήσεις για μικρορύπους, ανάκτηση φωσφόρου, μείωση εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου και σταδιακή επίτευξη ενεργειακής ουδετερότητας έως το 2040. Πρόκειται για αλλαγές που μετατοπίζουν το βάρος από τη βασική περιβαλλοντική συμμόρφωση στο νέο πλαίσιο ενεργειακής και περιβαλλοντικής βελτιστοποίησης.
Ο τέταρτος άξονας αφορά την αναβάθμιση της υφιστάμενης εγκατάστασης. Με δεδομένο ότι μεγάλο μέρος του εξοπλισμού λειτουργεί για περισσότερες από τρεις δεκαετίες, η ανάγκη εκσυγχρονισμού κρίσιμων συστημάτων, αυτοματισμών και ηλεκτρομηχανολογικών υποδομών είναι πλέον κομβική για τη διατήρηση της αξιοπιστίας της εγκατάστασης.
