Σημαντική μετατόπιση των ισορροπιών στα Στενά του Ορμούζ καταγράφεται το τελευταίο διάστημα, με το Ιράν να έχει χάσει σημαντικό μέρος του ελέγχου που ασκούσε στη στρατηγικής σημασίας θαλάσσια δίοδο, ενώ οι ΗΠΑ ενισχύουν την παρουσία τους στην περιοχή, σύμφωνα με ανάλυση του CNN.
Η μάχη για τον έλεγχο των Στενών του Ορμούζ έχει εξελιχθεί σε κομβικό μέτωπο του πολέμου Ιράν-ΗΠΑ. Τους τελευταίους μήνες, τόσο η Τεχεράνη όσο και η Ουάσινγκτον έχουν υποστηρίξει ότι έχουν το πάνω χέρι, προκαλώντας σύγχυση σχετικά με το ποιος ελέγχει στην πραγματικότητα την κρίσιμη ενεργειακή αρτηρία.
Ωστόσο, σύμφωνα με τον David Goldman του CNN, τα διαθέσιμα στοιχεία δείχνουν πλέον ότι οι ΗΠΑ κερδίζουν έδαφος, καθώς τα αμερικανικά πολεμικά πλοία περιπολούν στα Στενά, ενώ το Ιράν χάνει σημαντικό μέρος της δυνατότητάς του να ελέγχει τη ναυσιπλοΐα.
Πάνω από 80% των πλοίων από τη διαδρομή του Ομάν
Το πλέον χαρακτηριστικό στοιχείο αφορά τις διαδρομές που ακολουθούν τα εμπορικά πλοία.
Πάνω από το 80% των διελεύσεων από τα Στενά του Ορμούζ τις τελευταίες δύο εβδομάδες πραγματοποιήθηκαν μέσω της πλευράς του Ομάν, σύμφωνα με στοιχεία της Kpler, η οποία παρακολουθεί τη ναυσιπλοΐα μέσω πομπών και δορυφορικών δεδομένων.
Πρόκειται για θαλάσσιο δίαυλο που έχει εγκριθεί από τον ΟΗΕ και τον οποίο το Ιράν αντιτίθεται έντονα.
Η εξέλιξη αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία εάν συγκριθεί με την εικόνα που επικρατούσε μόλις έναν μήνα νωρίτερα. Τότε, η Kpler κατέγραφε σχεδόν μηδενική ναυτιλιακή κίνηση μέσω της ομανικής διαδρομής.
Το Ιράν, έχοντας κηρύξει τα Στενά υπό τον έλεγχό του, έχει επιτεθεί σε δεκάδες πλοία που επιχείρησαν να κινηθούν μέσω της βόρειας ακτής του Ομάν. Παρά τον κίνδυνο, όμως, τα περισσότερα πλοία φαίνεται πλέον να αγνοούν τις απαιτήσεις της Τεχεράνης και να διασχίζουν τα Στενά με την προσδοκία προστασίας από τις αμερικανικές ναυτικές δυνάμεις.
“Φαίνεται όλο και περισσότερο ότι το Ιράν έχει χάσει τουλάχιστον εν μέρει τον έλεγχο των Στενών”, δήλωσε ο Homayoun Falakshahi, επικεφαλής ανάλυσης αργού πετρελαίου στην Kpler.
Χάνει έσοδα από τα διόδια το Ιράν
Η αλλαγή στις διαδρομές της ναυσιπλοΐας έχει και άμεσες οικονομικές επιπτώσεις για την Τεχεράνη.
Η απότομη μείωση της κίνησης από τη διαδρομή που προτιμά το Ιράν έχει περιορίσει τη δυνατότητά του να εισπράττει τέλη διέλευσης από τα πλοία, όπως είχε κάνει την άνοιξη.
Η λήξη αυτή την εβδομάδα του Μνημονίου Κατανόησης μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν θεωρητικά επιτρέπει στην Τεχεράνη να αρχίσει και πάλι να επιβάλλει διόδια στα πλοία που διέρχονται από τα Στενά. Ωστόσο, σύμφωνα με την Kpler, δεν φαίνεται να έχει καταφέρει μέχρι στιγμής να το πράξει αποτελεσματικά.
“Το αίτημα του Ιράν να εισπράττει διόδια είναι κάτι που οι περισσότεροι στη Μέση Ανατολή δεν θέλουν να κάνουν και δεν το έχουν κάνει”, δήλωσε ο Dan Pickering, ιδρυτής και επικεφαλής επενδύσεων της Pickering Energy Partners. “Επομένως, η διαδρομή του Ομάν έχει απόλυτο νόημα”.
Τα “σκοτεινά” δεξαμενόπλοια
Την ίδια ώρα, οι πραγματικές ροές πετρελαίου μέσω του Ορμούζ ενδέχεται να είναι σημαντικά υψηλότερες από αυτές που αποτυπώνουν τα παραδοσιακά συστήματα παρακολούθησης.
Το Κουβέιτ, η Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα έχουν ναυλώσει Very Large Crude Oil Carriers (VLCCs), τα μεγαλύτερα δεξαμενόπλοια στον κόσμο, προκειμένου να μεταφέρουν πετρέλαιο από τον Περσικό Κόλπο μέσω των Στενών του Ορμούζ.
Στη συνέχεια, το πετρέλαιο μεταφορτώνεται σε δεξαμενόπλοια των πελατών εκτός της επικίνδυνης ζώνης, στον Κόλπο του Ομάν, σύμφωνα με τον Andy Lipow, πρόεδρο της Lipow Oil Associates.
Για να αποφύγουν τις ιρανικές επιθέσεις, τα πλοία αυτά απενεργοποιούν τους πομπούς τους, συχνά για εβδομάδες. Η λεγόμενη “σκοτεινή” ναυσιπλοΐα μπορεί έτσι να διαφεύγει από ορισμένες υπηρεσίες παρακολούθησης, όπως η Kpler, παρότι ένα μέρος της μπορεί να εντοπιστεί μέσω δορυφορικών εικόνων.
Οι ΗΠΑ βλέπουν περισσότερα πλοία
Οι ΗΠΑ, έχοντας αναπτύξει σημαντική στρατιωτική δύναμη στην περιοχή, υποστηρίζουν ότι έχουν εικόνα για τα πλοία που διέρχονται από τα Στενά και εμφανίζουν σημαντικά υψηλότερες εκτιμήσεις για τις ροές πετρελαίου σε σχέση με τις παραδοσιακές εκτιμήσεις.
Ο υπουργός Ενέργειας των ΗΠΑ, Chris Wright, δήλωσε την περασμένη εβδομάδα ότι οι συνολικές μεταφορές πετρελαίου μέσω των Στενών, σε συνδυασμό με τις ποσότητες που διοχετεύονται μέσω εναλλακτικών διαδρομών, ανήλθαν σε περίπου 15 εκατ. βαρέλια την ημέρα σε διάστημα μίας εβδομάδας.
Το επίπεδο αυτό πλησιάζει αρκετά τον μέσο όρο των 20 εκατ. βαρελιών ημερησίως που καταγραφόταν πριν από τον πόλεμο.
Τα στοιχεία αυτά οδήγησαν τον Αμερικανό πρόεδρο Donald Trump να δηλώσει τη Δευτέρα ότι οι ΗΠΑ έχουν “πλήρη έλεγχο” των Στενών του Ορμούζ. Πρόκειται για έναν ισχυρισμό που ο Αμερικανός πρόεδρος έχει επαναλάβει αρκετές φορές από την έναρξη της σύγκρουσης.
Ωστόσο, το CNN επισημαίνει ότι ούτε οι ΗΠΑ φαίνεται να έχουν αποκτήσει πλήρη έλεγχο της θαλάσσιας διόδου. Οι συνεχιζόμενες ιρανικές επιθέσεις και οι πετρελαϊκές ροές που εξακολουθούν να βρίσκονται αρκετά κάτω από τα προπολεμικά επίπεδα υποδηλώνουν ότι η Ουάσινγκτον δεν ελέγχει πλήρως τα Στενά.
“Ούτε όμως το Ιράν έχει πλήρη έλεγχο”, σημειώνει χαρακτηριστικά το CNN.
Το Ιράν εξακολουθεί να ασκεί αποτρεπτική ισχύ
“Εάν ο στόχος τους είναι να έχουν τον έλεγχο, θα έλεγα ότι δεν είχαν ποτέ πλήρη έλεγχο εξαρχής”, δήλωσε ο Pickering. Όπως εξήγησε, ο στόχος της Τεχεράνης φαίνεται να είναι περισσότερο η αποτροπή, ώστε να διατηρεί την εικόνα ότι ελέγχει τη θαλάσσια δίοδο.
Εάν ωστόσο οι πραγματικές ροές πετρελαίου είναι πράγματι τόσο υψηλές όσο υποστηρίζουν οι ΗΠΑ, τότε η δυνατότητα του Ιράν να αποτρέπει τη ναυσιπλοΐα και να ελέγχει τα Στενά έχει μειωθεί σε σχέση με έναν ή δύο μήνες πριν.
Μια νέα παράμετρος περιπλέκει περαιτέρω την κατάσταση. Το Ομάν και το Ιράν διεξάγουν συνομιλίες για την αποκατάσταση της ελευθερίας ναυσιπλοΐας στα Στενά χωρίς τη συμμετοχή των ΗΠΑ, εξέλιξη που προκαλεί έντονη δυσαρέσκεια στην Ουάσινγκτον.
Δεν είναι ακόμη σαφές πώς οι συνομιλίες αυτές θα επηρεάσουν τις πετρελαϊκές ροές και τον πραγματικό έλεγχο της θαλάσσιας διόδου.
“Θα αντιμετώπιζα όλες τις πληροφορίες και τους τίτλους με επιφύλαξη”, δήλωσε ο Lipow. “Αλλά είναι δίκαιο να πούμε ότι το Ιράν έχει χάσει εν μέρει τον έλεγχο των Στενών”.
