Καθώς η Ουάσιγκτον θέτει σε τροχιά το τελευταίο της σχέδιο για να παραλύσει την οικονομία του Ιράν, η Ισλαμική Δημοκρατία απείλησε με περιφερειακή και παγκόσμια αντίδραση, με στόχο να αυξήσει το διακύβευμα για τις Ηνωμένες Πολιτείες και τον κόσμο.
Σε συνέντευξη Τύπου τη Δευτέρα, ο υπουργός Οικονομικών Σκοτ Μπέσεντ ανακοίνωσε ότι οι ΗΠΑ θα στοχεύσουν ένα πολύπλοκο δίκτυο που έχει δημιουργήσει το Ιράν εδώ και χρόνια, προκειμένου να επιτρέπει στους φορείς του να παρακάμπτουν τις ευρείες κυρώσεις της Ουάσιγκτον. Η κίνηση αυτή έρχεται έξι μήνες μετά την έναρξη ενός πολέμου από τις ΗΠΑ και το Ισραήλ, ο οποίος έκτοτε έχει οδηγηθεί σε αδιέξοδο, εν μέσω έλλειψης διπλωματικής λύσης.
Οι εκτεταμένες “δευτερογενείς κυρώσεις” που προανήγγειλε ο Μπέσεντ περιλαμβάνουν κυρώσεις για τους εμπορικούς εταίρους του Ιράν σε τομείς που η Ισλαμική Δημοκρατία χρησιμοποιεί για να στηρίξει την οικονομία της, όπως τα ψηφιακά περιουσιακά στοιχεία, η τεχνολογία και η ναυτιλία.
Ωστόσο, όπως σχολιάζει το CNN, η πολυαναμενόμενη ανακοίνωση των μέτρων του Τραμπ για μία “οικονομική D-Day” απογοήτευσε πολλούς, αφού η Ουάσιγκτον αποφάσισε να αναβάλει την επιβολή σημαντικών νέων μέτρων, εστιάζοντας αντ’ αυτού σε μεγάλο βαθμό στην επέκταση και την ενίσχυση της επιβολής των υφιστάμενων κυρώσεων, προειδοποιώντας παράλληλα ότι θα μπορούσαν να ακολουθήσουν αυστηρότερες κυρώσεις για τις χώρες που δεν θα διακόψουν τις σχέσεις τους με την Ισλαμική Δημοκρατία.
Αντί να υποκύψει στις απειλές, το Ιράν επιδεικνύει την ικανότητά του να προκαλέσει αντίποινα, προειδοποιώντας για εκτεταμένες επιθέσεις εναντίον περιφερειακών παραγωγών πετρελαίου και ευρωπαϊκών χωρών, ενώ ακόμη και υπαινίσσεται τη δυνατότητα να χρησιμοποιήσει το πυρηνικό του πρόγραμμα για στρατιωτικούς σκοπούς.
“Παίζουμε σκάκι εδώ και πολύ καιρό… μάθαμε όμως να παίζουμε και πόκερ”, δήλωσε τη Δευτέρα στους δημοσιογράφους ο εκπρόσωπος του υπουργείου Εξωτερικών του Ιράν, Εσμαΐλ Μπαγαΐ. “Τώρα, εδώ και λίγο καιρό, παίζουμε έναν συνδυασμό και των δύο”.
Να πώς το Ιράν θα μπορούσε να απαντήσει στην οικονομική κλιμάκωση των ΗΠΑ, σύμφωνα με το CNN.
Αύξηση των τιμών του πετρελαίου σε ακόμα υψηλότερα επίπεδα
Εδώ και μήνες, το Ιράν έχει μπλοκάρει τη διέλευση πλοίων από τα Στενά του Ορμούζ, εμποδίζοντας τις χώρες της περιοχής να εξαγάγουν πετρέλαιο και φυσικό αέριο μέσω μιας διαδρομής που, πριν από τον πόλεμο, κάλυπτε το ένα πέμπτο των παγκόσμιων προμηθειών. Παράλληλα, οι αντάρτες Χούθι της Υεμένης, σύμμαχοι της Τεχεράνης, άνοιξαν πρόσφατα ένα νέο μέτωπο στην Ερυθρά Θάλασσα, βάζοντας στο στόχαστρο τις εξαγωγές και τις υποδομές πετρελαίου της Σαουδικής Αραβίας.
Τώρα, ανώτατοι στρατιωτικοί αξιωματούχοι της Ισλαμικής Δημοκρατίας απειλούν να πλήξουν ενεργειακούς στόχους πέραν των Στενών του Ορμούζ, στοχεύοντας ενδεχομένως ορισμένες από τις νέες θαλάσσιες διαδρομές μεταφοράς που παρακάμπτουν τη θαλάσσια οδό.
“Εάν ο οικονομικός πόλεμος συνεχιστεί, δεν θα εξαχθεί ούτε μια σταγόνα πετρελαίου, ούτε μέσω των Στενών του Ορμούζ ούτε από οποιοδήποτε άλλο σημείο του Περσικού Κόλπου”, έγραψε στο X ο Μοχσέν Ρεζαΐ, επικεφαλής του Ανώτατου Συμβουλίου Εθνικής Ασφάλειας του Ιράν. “Θα απαντήσουμε με τρόπο που θα μοιάζει με σεισμό”, δήλωσε αργότερα σε τηλεοπτική του συνέντευξη.
Τυχόν νέες επιθέσεις ή διαταραχές στη ναυσιπλοΐα θα μπορούσαν να εκτινάξουν τις παγκόσμιες τιμές του πετρελαίου, αυξάνοντας πιθανότατα τις τιμές της βενζίνης στα αμερικανικά πρατήρια, σημειώνει το CNN.
Με τη συνδρομή του Αμερικανικού Ναυτικού, πετρελαϊκές εταιρείας από τη Σαουδική Αραβία, το Κουβέιτ, το Κατάρ και τα ΗΑΕ έχουν αρχίσει να απενεργοποιούν τους πομπούς εντοπισμού (transponders) στα δεξαμενόπλοιά τους για να αποφύγουν τον εντοπισμό από τις ιρανικές αρχές. Έτσι, έχουν καταφέρει να πραγματοποιούν εξαγωγές με κάποια επιτυχία, αν και οι διελεύσεις παραμένουν πολύ χαμηλότερες από τα προπολεμικά επίπεδα.
Η Σαουδική Αραβία έχει εκτρέψει περίπου 5 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου την ημέρα μέσω του αγωγού Ανατολής-Δύσης, ο οποίος της επιτρέπει να πραγματοποιεί εξαγωγές μέσω της Ερυθράς Θάλασσας αντί του Ορμούζ. Άλλοι παραγωγοί της Μέσης Ανατολής έχουν εκτρέψει επιπλέον 2 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα γύρω από τα στενά.
Το Ιράν έχει αφήσει να εννοηθεί ότι αυτά τα δεξαμενόπλοια βρίσκονται στο στόχαστρό του, δημοσιεύοντας μια λίστα με 45 πλοία που, όπως υποστηρίζει, δεν συμμορφώνονται με τους κανόνες που επιδιώκει να επιβάλει στη ναυσιπλοΐα στο Ορμούζ. Παράλληλα, προειδοποίησε ότι τα πλοία που παραβιάζουν τα πρωτόκολλά του θα αντιμετωπίσουν περιορισμούς στις μελλοντικές διελεύσεις, συμπεριλαμβανομένων “προστίμων, κατασχέσεων ή συλλήψεων“.
Διεύρυνση του γεωγραφικού πεδίου του πολέμου
Η Τεχεράνη θα μπορούσε επίσης να βάλει στο στόχαστρο των πυραύλων της περιοχές που βρίσκονται ακόμη πιο μακριά.
Τη Δευτέρα, το ιρανικό Υπουργείο Εξωτερικών αναφέρθηκε σε αμερικανικά αεροσκάφη ανεφοδιασμού που αναχώρησαν από το έδαφος της Βουλγαρίας, προειδοποιώντας ότι η Τεχεράνη θα μπορούσε να πλήξει τη χώρα-μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης και του ΝΑΤΟ.
“Το Ιράν έχει το νόμιμο δικαίωμα να πλήξει το σημείο προέλευσης και την πηγή οποιασδήποτε επιθετικής ενέργειας”, δήλωσε ο Μπαγαΐ, προσθέτοντας ότι η Τεχεράνη έχει “καταστήσει σαφές ότι οποιαδήποτε ενέργεια θεωρηθεί ότι υποστηρίζει τη στρατιωτική επίθεση των ΗΠΑ και του Ισραήλ κατά του Ιράν συνιστά, βάσει του διεθνούς δικαίου, συμμετοχή σε επιθετική πράξη“.
Κατά τη διάρκεια του πολέμου, το Ιράν έχει πλήξει 11 χώρες, κυρίως στην περιοχή του Κόλπου. Ωστόσο, θεωρείται ότι έχει επιτεθεί και σε βάση που χρησιμοποιείται από τις βρετανικές δυνάμεις στην Κύπρο, ενώ φαίνεται να έχει επιδείξει την ικανότητα να φτάνει νησιά που χρησιμοποιούνται από τις αμερικανικές δυνάμεις βαθιά στον Ινδικό Ωκεανό, εκατοντάδες μίλια μακριά.
Μια επίθεση σε μια σύμμαχο των ΗΠΑ, χώρα-μέλος της ΕΕ και του ΝΑΤΟ όπως η Βουλγαρία, θα συνιστούσε σημαντική κλιμάκωση.
“Το Ιράν θα θεωρήσει τη συμμετοχή ή την υποστήριξη οποιασδήποτε χώρας στον οικονομικό πόλεμο της Αμερικής κατά του ιρανικού λαού ως πράξη πολέμου”, τόνισε ο Ρεζαΐ.
Αναθεώρηση του πυρηνικού δόγματος
Το Ιράν υποστηρίζει σταθερά ότι το πυρηνικό του πρόγραμμα έχει ειρηνικό χαρακτήρα και ότι δεν επιδιώκει την κατασκευή βόμβας, παρά τους ισχυρισμούς του Ισραήλ και των ΗΠΑ που έχουν οδηγήσει σε πολλαπλές επιθέσεις κατά των ιρανικών πυρηνικών εγκαταστάσεων.
Μετά το θάνατο του Ανώτατου Ηγέτη Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ –ο οποίος είχε απαγορεύσει τα πυρηνικά όπλα– κατά τη διάρκεια επίθεσης των ΗΠΑ και του Ισραήλ, η ρητορική σε ορισμένους επίσημους κύκλους στο Ιράν μετατοπίζεται σταδιακά προς την αποχώρηση από τη Συνθήκη για τη Μη Διάδοση των Πυρηνικών Όπλων, η οποία δεσμεύει τα μέλη να μην κατασκευάσουν ποτέ βόμβα.
Περίπου μισός τόνος εμπλουτισμένου ουρανίου, το οποίο μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την κατασκευή όπλου, παραμένει θαμμένος στο εσωτερικό του Ιράν, με τις αμερικανικές υπηρεσίες πληροφοριών να εκτιμούν ότι η Τεχεράνη έχει εντείνει τις προσπάθειες για τη σφράγιση της “κρυψώνας”.
Το ιρανικό κοινοβούλιο συζητά νομοσχέδιο για την αποχώρηση από τη συνθήκη για τη μη διάδοση, σύμφωνα με Ιρανούς νομοθέτες. Την Κυριακή, ο Ρεζαΐ προέβη σε μια σπάνια δήλωση, προβάλλοντας την πιθανότητα η χώρα να αναπτύξει πυρηνικό όπλο.
“Όλος ο κόσμος λέει: “Άρα η Συνθήκη για τη Μη Διάδοση δεν έχει καμία ισχύ;””, δήλωσε σε συνέντευξή του στον κρατικό τηλεοπτικό σταθμό, προσθέτοντας: “Όταν η Αμερική διεξάγει έναν τέτοιο πόλεμο, ο κόσμος αναρωτιέται: Γιατί να μην επιδιώξουμε και εμείς οι ίδιοι την απόκτηση πυρηνικών όπλων;”.
Προσαρμογή και αποτροπή
Ειδικοί εκτιμούν ότι τα συνολικά μέτρα της Ουάσινγκτον -αποκλεισμός, κυρώσεις και στρατιωτική δράση- είναι αμφίβολο να οδηγήσουν το Ιράν στο να εγκαταλείψει τις βασικές του διαπραγματευτικές θέσεις για ελάφρυνση των οικονομικών κυρώσεων και αναγνώριση του ελέγχου του στα Στενά του Ορμούζ.
“Το Ιράν διατηρεί την ικανότητα να καταστήσει περιφερειακό το κόστος που του επιβάλλεται, απειλώντας τις ενεργειακές ροές, τις υποδομές και το περιφερειακό εμπόριο”, δήλωσε στο CNN ο Σίνα Τούσι, ανώτερος συνεργάτης στο Center for International Policy στην Ουάσινγκτον. “Όσο πιο ολοκληρωμένο προσπαθεί να καταστήσει η Ουάσινγκτον τον οικονομικό αποκλεισμό, τόσο περισσότερες χώρες χρειάζεται να συνεργαστούν και, ενδεχομένως, σε τόσο περισσότερους παράγοντες θα ασκήσει πιέσεις η Τεχεράνη ως αντίδραση”.
Προς το παρόν, όπως ανέφερε ο Τούσι, η απάντηση του Ιράν θα αποτελέσει έναν συνδυασμό οικονομικής προσαρμογής και αποτροπής της κλιμάκωσης: “Δημιουργία εναλλακτικών οδών επιβίωσης όπου είναι δυνατόν, καθιστώντας παράλληλα σαφές ότι μια προσπάθεια πλήρους οικονομικής ασφυξίας δεν θα έρθει χωρίς κόστος για την περιοχή”.
