Στο στόχαστρο βρέθηκαν τα διυλιστήρια μετά την ανακοίνωση υψηλών κερδών για το πρώτο εξάμηνο του 2026 ως απόρροια των αυξημένων περιθωρίων διύλισης που πυροδοτεί η αναταραχή στις διεθνείς αγορές πετρελαιοειδών προϊόντων.
Μάλιστα στην Ευρώπη έξι χώρες της Ε.Ε. Γερμανία, Ισπανία, Ιταλία, Πορτογαλία, Πολωνία και Αυστρία με επιστολή τους προς την Ιρλανδία (ασκεί την προεδρία της Ε.Ε.) ζήτησαν να θέσει στην ημερήσια διάταξη των υπουργών Οικονομικών στις 18 και 19 Σεπτεμβρίου τη θέσπιση μηχανισμού φορολόγησης απροσδόκητων κερδών των πετρελαϊκών εταιρειών.
Η πρόταση αυτή, όπως και αντίστοιχες προτροπές εντός της Ελλάδας καθώς και σε άλλες χώρες της Ευρώπης προκάλεσαν αντιδράσεις στην ευρωπαϊκή πετρελαϊκή βιομηχανία. Μάλιστα στη διάρκεια της τηλεδιάσκεψης που είχε την περασμένη εβδομάδα ο αναπληρωτής CEO της Motor Oil Πέτρος Τζαννετάκης με εκπροσώπους εγχώριων και διεθνών χρηματιστηριακών και χρηματοοικομικών οίκων, απάντησε με σκληρή γλώσσα στην Ευρώπη απέναντι σε ένα ενδεχόμενο έκτακτης φορολόγησης των κερδών.
Το επιχείρημα του υψηλόβαθμου στελέχους της Motor Oil βασίστηκε στο γεγονός της συρρίκνωσης των διυλιστηρίων στην Ευρώπη – από το 2009 έκλεισαν τα 30 από τα 100 μεγάλα της Γηραιάς Ηπείρου – καθώς και στον εξαγωγικό τους χαρακτήρα. Μάλιστα ο κ. Τζαννετάκης σημείωσε ότι τα ελληνικά διυλιστήρια εφοδιάζουν τη νότια Ευρώπη, ενώ τόνισε και τη διασφάλιση της επάρκειας σε καύσιμα παρά την περιορισμένη προσφορά πετρελαιοειδών εξαιτίας του πολέμου στον Περσικό Κόλπο αλλά και των ζημιών που έχουν υποστεί τα διυλιστήρια της Ρωσίας.
Η κατάσταση στη διεθνή αγορά πετρελαίου και οι ζημιές στα διυλιστήρια
Η HELLENiQ ENERGY όταν ανακοίνωσε τα οικονομικά αποτελέσματα του πρώτου εξαμήνου προχώρησε σε ενημέρωση για τη διεθνή αγορά πετρελαίου και των προϊόντων διύλισης.
Το περιβάλλον για τα διυλιστήρια άλλαξε δραστικά τους τελευταίους μήνες, καθώς οι στρατιωτικές συγκρούσεις σε πετρελαιοπαραγωγικές περιοχές προκάλεσαν σοβαρές διαταραχές στην προσφορά. Ωστόσο, το συνολικό πρόβλημα σταδιακά μετασχηματίστηκε, από κρίση προμήθειας αργού σε κρίση προϊόντων πετρελαίου.
Στην αγορά των αργών διαπιστώθηκε ότι υπήρξαν πολλοί εναλλακτικοί τρόποι μεσοπρόθεσμης αντιμετώπισης του αποκλεισμού των Στενών του Ορμούζ: διάθεση στρατηγικών αποθεμάτων, μεγιστοποίηση παραγωγής αργού σε πεδία που δεν λειτουργούσαν στο μέγιστο και παράκαμψη των Στενών με την μεγιστοποίηση χρήσης άλλων αγωγών από Σαουδική Αραβία, ΗΑΕ και Ιράκ. Ως αποτέλεσμα η παγκόσμια προσφορά αργού άρχισε να ανακάμπτει.
Αντίθετα, στις αγορές προϊόντων υπάρχουν πολλοί αρνητικοί παράγοντες. Βασική κοινή αιτία είναι ότι μεγάλες περιοχές του κόσμου δεν διαθέτουν επαρκή διυλιστική δυναμικότητα και καλύπτονται από εισαγωγές. Βασικοί εξαγωγείς προϊόντων είναι τα Διυλιστήρια του Αραβικού Κόλπου, η Ινδία, η Ρωσία και η Κίνα.
- Τα διυλιστήρια του Κόλπου έχουν υποστεί σημαντικές ζημιές που θα χρειασθούν 6-12 μήνες να ανακάμψουν. Εκτιμάται ότι είναι εκτός λειτουργίας 3-4 εκατομ. Bbls/day.
- Τα ρωσικά διυλιστήρια έχουν υποστεί σημαντικές ζημιές από τους βομβαρδισμούς με drones. Εκτιμάται ότι έχουν τεθεί εκτός λειτουργίας 1,6 εκατ. Bbls/day, και η Ρωσία απαγόρευσε τις εξαγωγές και πραγματοποιεί εισαγωγές βενζίνης και άλλων προϊόντων.
- Η Κίνα από την αρχή της κρίσης προχώρησε σε μείωση εισαγωγών αργού, μείωση κατεργασίας διυλιστηρίων και απαγόρευση εξαγωγών προϊόντων διύλισης, ώστε να διατηρούνται υψηλά τα εγχώρια αποθέματα.
- Τα αποθέματα βενζίνης στις ΗΠΑ έχουν πέσει σε ιστορικά χαμηλά επίπεδα.
Παράλληλα, τα παγκόσμια αποθέματα πετρελαίου μειώθηκαν κατά 5,1 εκατ. βαρέλια ημερησίως το Β’ Τρίμηνο και προβλέπεται να υποχωρήσουν κατά ακόμη 2,2 εκατ. βαρέλια το επόμενο τρίμηνο. Η αναπλήρωση των αποθεμάτων diesel, βενζίνης και αεροπορικών καυσίμων, πιθανότατα θα χρειαστεί πολλούς μήνες ή και χρόνια, διατηρώντας τη ζήτηση σε υψηλά επίπεδα.
Με βάση τα παραπάνω, προκύπτει ότι έχει διαταραχθεί σημαντικά το παγκόσμιο ισοζύγιο των προϊόντων -και ειδικότερα έχει μειωθεί το σκέλος της προσφοράς- σε πολύ μεγαλύτερο βαθμό από το ισοζύγιο αργού. Έτσι παρατηρείται σημαντική απόκλιση στην πορεία του Brent και των τιμών προϊόντων.
Τα διυλιστήρια κλείνουν οι traders κυριαρχούν…
Μία άλλη διάσταση που έδωσε ο αναπληρωτής CEO της Motor Oil Πέτρος Τζαννετάκης έχει να κάνει με τον στρατηγικό ρόλο των ελληνικών διυλστηρίων αλλά και με το επιχειρηματικό τους μοντέλο: «Τα ελληνικά διυλιστήρια είναι κυρίως εξαγωγικά. Στις άλλες χώρες, είναι οι εμπορικές εταιρείες (traders) που καλύπτουν την εγχώρια αγορά ή τις εξαγωγές από την Ελλάδα. Οπότε το ερώτημα, θα επιβάλει κανείς έκτακτο φόρο στα έσοδα από τις εξαγωγές της Motor Oil και της Helleniq Energy; Είναι παράλογο. Ε, ειδικά όταν και οι δύο διυλίζουμε και επενδύουμε», καυτηρίασε.
Σύμφωνα με στοιχεία παρά το γεγονός ότι η ζήτηση για καύσιμα παραμένει υψηλή, η ευρωπαϊκή ικανότητα διύλισης μειώνεται συνεχώς. Το πετρέλαιο εξακολουθεί να καλύπτει περίπου το 32% της παγκόσμιας κατανάλωσης ενέργειας και η ζήτησή του αυξήθηκε κατά 1,3% την περίοδο 2023-2024. Ωστόσο η Ευρώπη χάνει διυλιστική ισχύ. Αξίζει να αναφερθεί ότι το 2024 η Ευρώπη αντιπροσώπευε μόλις το 14,4% της παγκόσμιας διυλιστικής δυναμικότητας (περίπου 15 εκατ. βαρέλια ημερησίως). Το αποτέλεσμα είναι να υπολείπεται σημαντικά της Ασίας-Ειρηνικού (36,1%) και της Βόρειας Αμερικής (21%).
Από το 2009 έχουν κλείσει 30 από τα 100 μεγάλα διυλιστήρια της Ευρώπης, ενώ άλλα 7 έχουν μετατραπεί σε μονάδες βιοντίζελ και η συνολική διυλιστική δυναμικότητα της Ευρώπης έχει μειωθεί κατά 21% σε σχέση με το 2009.
Σε αντίθεση με την υπόλοιπη Ευρώπη η Ελλάδα διαθέτει 4 μεγάλα διυλιστήρια (HELLENiQ ENERGY και Motor Oil) με ετήσια δυναμικότητα περίπου 24,9 εκατ. τόνων, γεγονός που την καθιστά ιδιαίτερα ισχυρή σε σχέση με το μέγεθός της. Αντίθετα, πολλές ευρωπαϊκές χώρες έχουν περιορίσει σημαντικά τις υποδομές τους. Ενδεικτικά, το Ηνωμένο Βασίλειο λειτουργούσε 18 διυλιστήρια το 1970 και σήμερα μόνο τέσσερα. Όπως προκύπτει από στοιχεία το κέντρο βάρους μεταφέρεται στην Ασία. Η περιοχή «Ασία-Ειρηνικός» έχει αναδειχθεί στο μεγαλύτερο παγκόσμιο κέντρο διύλισης, ενώ η Κίνα έχει υπερδιπλασιάσει τη δυναμικότητά της μέσα σε δύο δεκαετίες.
Εξαγωγικά τα διυλιστήρια των Motor Oil και HELLENiQ ENERGY
Τα διυλιστήρια των ελληνικών ενεργειακών ομίλων Motor Oil και HELLENiQ ENERGY είναι εξαγωγικά.
Σε ό,τι αφορά την εταιρεία της Motor Oil από την ανάλυση των στοιχείων όγκου των πωλήσεων της διαφαίνεται ο έντονα εξαγωγικός χαρακτήρας της καθώς οι πωλήσεις εξωτερικού συμπεριλαμβανομένης και της ναυτιλίας ανήλθαν για το πρώτο εξάμηνο του 2026 στο 78,35% επί του συνολικού όγκου των πωλήσεων έναντι 73,10% την αντίστοιχη περίοδο του 2025 ενώ η συνεισφορά της βιομηχανικής δραστηριότητας διαμορφώθηκε στο 90,06% έναντι 88,46% το Α’ εξάμηνο 2025.
Η HELLENiQ ENERGY σύμφωνα με τα στοιχεία του πρώτου εξαμήνου του 2026 το 48% των πωλήσεων του κλάδου διύλισης, εφοδιασμού και εμπορίας προήλθε από τις εξαγωγές. Οι εξαγωγές ντίζελ και αεροπορικών καυσίμων δε, ανέβηκαν κατά 35%.
Συνεπώς το μεγαλύτερο μέρος των εσόδων και των κερδών των δύο ομίλων προκύπτει από τις εξαγωγές.
Τα κέρδη των ενεργειακών ομίλων
Σύμφωνα με τα οικονομικά αποτελέσματα που ανακοίνωσαν οι δύο ενεργειακοί όμιλοι η κερδοφορία τους ήταν εντυπωσιακή.
Ο Όμιλος HELLENiQ ENERGY για το πρώτο εξάμηνο δημοσίευσε συγκρίσιμα EBITDA (λειτουργική κερδοφορία) στα 734 εκατ. ευρώ και συγκρίσιμα καθαρά κέρδη στα 393 εκατ. ευρώ.
Η λειτουργική κερδοφορία του Ομίλου της Motor Oil, δηλαδή τα EBITDA ήταν υψηλότερα κατά 170% από πέρυσι και έκλεισαν το πρώτο εξάμηνο του έτοιυς στα 1,047 δισ. ευρώ. Τα προσαρμοσμένα EBITDA ήταν στα 967 εκατ. ευρώ, ήτοι αυξημένα κατά 114% από πέρυσι. Τα καθαρά κέρδη του Ομίλου ανήλθαν σε 686 εκατ. ευρώ το πρώτο εξάμηνο από 162 εκατ. ευρώ το αντίστοιχο διάστημα του 2025 και τα προσαρμοσμένα καθαρά κέρδη ανέβηκαν στα 623 από 213 εκατ. ευρώ το πρώτο εξάμηνο του 2025.
Και οι δύο όμιλοι αποδίδουν την αύξηση των κερδών στην εκτίναξη των διεθνών περιθωρίων διύλισης. Κατά τη διάρκεια του Α’ εξαμήνου του 2026, η τιμή του αργού πετρελαίου Brent παρουσίασε έντονη μεταβλητότητα. Ειδικότερα, η μέση τιμή διαμορφώθηκε στα 92,31 $/bbl, με τη μέγιστη τιμή να φθάνει τα 144,42 $/bbl και την ελάχιστη τα 60,98 $/bbl. Αντίθετα, κατά το αντίστοιχο διάστημα του 2025, η μεταβλητότητα ήταν σαφώς ηπιότερη, καθώς η μέση τιμή ανήλθε σε 71,87 $/bbl, ενώ οι μέγιστες και ελάχιστες τιμές διαμορφώθηκαν στα 83,06 $/bbl και 61,09 $/bbl αντίστοιχα.
Οι δύο ελληνικοί ενεργειακοί όμιλοι, όμως, δεν σταμάτησαν να επενδύουν. Για το πρώτο εξάμηνο του έτους οι επενδύσεις της Motor Oil ανήλθαν στα 191 εκατ. ευρώ, ενώ της HELLENiQ ENERGY ήταν στα 407 εκατ. ευρώ.
Πώς χτίστηκαν τα EBITDA
Οι δύο όμιλοι έχουν διαφοροποιημένες επιχειρηματικές δραστηριότητες. Έτσι, η λειτουργική τους κερδοφορία δεν εξαρτάται μόνο από τα πετρελαιοειδή. Αν και τα λειτουργικά κέρδη από τα καύσιμα αποτέλεσαν το μεγαλύτερο μερίδιο τους.
Στην περίπτωση της HELLENiQ ENERGY από τα 734 εκατ. ευρώ των EBITDA του πρώτου εξαμήνου, τα 538 εκατ. ευρώ προήλθαν από την αγορά καυσίμων, τα 91 εκατ. ευρώ από την εμπορία, τα 59 εκατ. ευρώ από την ηλεκτρική ενέργεια, τα 25 εκατ. ευρώ από τον τομέα των πετροχημικών και 21 εκατ. ευρώ από άλλες δραστηριότητες.
Για τη Motor Oil τα 967 εκατ. ευρώ των προσαρμοσμένων EBITDA προήλθαν κατά 782 εκατ. ευρώ από τα καύσιμα, τα 69 εκατ. ευρώ από τις υπηρεσίες σε πελάτες, τα 94 εκατ. ευρώ από την ηλεκτρική ενέργεια και τα 32 εκατ. ευρώ από την κυκλική οικονομία.
Οι τιμές στα καύσιμα
Και τα δύο διυλιστήρια πέρα από τις κοινωνικές δράσεις που αναπτύσσουν για το διάστημα 14 Ιουλίου με 31 Αυγούστου έβαλαν «πλάτη» για την αναχαίτιση μέρους των αυξήσεων στα καύσιμα.
Οι εκπτώσεις των 0,10 ευρώ ανά λίτρο στη βενζίνη και των 0,05 ευρώ ανά λίτρο στο ντίζελ κόστισαν συνολικά 40 εκατ. ευρώ.
Στην Ελλάδα, όπως υποστηρίζουν οι ενεργειακοί όμιλοι, οι τιμές πώλησης των προϊόντων διύλισης στη λιανική θα ήταν πιο αυξημένες εάν οι μονάδες διύλισης δεν είχαν καταφέρει να εξασφαλίσουν μεγάλη επάρκεια εφοδιασμού και δεν βρίσκονταν σε πλεονεκτική θέση έναντι των ανταγωνιστών τους, με πλεονασματική παραγωγή.
