Το ευρωπαϊκό αμυντικό παράδοξο

Η Ευρώπη έχει επενδύσει πλέον δισεκατομμύρια στην αμυντική καινοτομία. Το κρίσιμο ερώτημα όμως δεν είναι μόνο πόσα χρήματα δαπανήθηκαν. Είναι πόσα από τα αποτελέσματα έφτασαν τελικά στην αγορά και στις Ένοπλες Δυνάμεις. Το επόμενο στοίχημα του Ευρωπαϊκού Αμυντικού Οικοσυστήματος είναι να γεφυρώσει την απόσταση από το R&D και το «prototype» μέχρι την παραγωγή, την προμήθεια και την επιχειρησιακή χρήση.

Η εικόνα είναι εντυπωσιακή. Μέχρι τον Μάρτιο του 2025, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή κατέγραφε 162 έργα του EDF, €5,4 δισ. δεσμευμένα για αμυντική R&D και 1.366 μοναδικούς συμμετέχοντες από 26 κράτη-μέλη και τη Νορβηγία, με τις ΜΜΕ να αντιπροσωπεύουν το 43% των συμμετεχόντων. Οι δράσεις του EDF αναμένεται να αναπτύξουν περισσότερα από 50 «prototypes» για ικανότητες επόμενης γενιάς σε όλους τους στρατιωτικούς τομείς. Από τότε η χρηματοδοτική κλίμακα έχει αυξηθεί περαιτέρω: η Επιτροπή αναφέρει ότι, από την έναρξη του EDF το 2021, έχουν δεσμευθεί πλέον σχεδόν €6,5 δισ.

Και υπάρχουν ήδη αποτελέσματα. Τεχνολογίες από το EDF και τα προγενέστερα ευρωπαϊκά προγράμματα έχουν αρχίσει να φτάνουν στο στάδιο της προμήθειας και της επιχειρησιακής αξιοποίησης. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελούν τα «MIRICLE» (Mine Risk Clearance for Europe και «E=MCM» (European Extended Mine Countermeasures), τεχνολογίες των οποίων ενσωματώθηκαν στα νέα πλοία αντιμετώπισης ναρκών που προμηθεύτηκαν από κοινού το Βέλγιο και η Ολλανδία.

Όμως εδώ βρίσκεται το πραγματικό ερώτημα: Από τα 162 έργα, πόσα πέρασαν από το R&D σε παραγωγή; Και πόσα δημιούργησαν πραγματική επιχειρησιακή ικανότητα; Η απάντηση δεν υπάρχει σήμερα ως ένας ενιαίος, δημόσιος δείκτης. Και αυτό είναι το μεγάλο ευρωπαϊκό «valley of death», η απόσταση ανάμεσα στην τεχνολογική επιτυχία και την πραγματική προμήθεια.

Η Ευρώπη έχει πλέον μάθει να χρηματοδοτεί την αμυντική καινοτομία. Το επόμενο στοίχημα είναι πολύ πιο δύσκολο: να δημιουργήσει έναν πλήρη ευρωπαϊκό κύκλο: κοινή ανάγκη → έρευνα → ανάπτυξη → «prototype» → παραγωγή → κοινή προμήθεια → επιχειρησιακή χρήση. Γιατί στο τέλος, η επιτυχία ενός ευρωπαϊκού αμυντικού προγράμματος δεν θα κριθεί από το πόσα έργα χρηματοδοτήθηκαν ούτε από το πόσα prototypes δημιουργήθηκαν. Θα κριθεί από το αν η τεχνολογία έφτασε στον στρατιώτη.

Και ίσως, μετά από σχεδόν μία δεκαετία ευρωπαϊκής αμυντικής χρηματοδότησης, αυτή να είναι η ερώτηση που πρέπει πλέον να απαντήσει η Ευρώπη: Πόσα από αυτά που χρηματοδοτήσαμε αγοράσαμε τελικά; Η Ευρώπη έχει ήδη κάνει το δύσκολο πρώτο βήμα, δημιουργώντας ένα ισχυρό πλαίσιο για τη χρηματοδότηση της αμυντικής καινοτομίας. Το επόμενο είναι να ενισχύσει ακόμη περισσότερο τη διαδρομή από την καινοτομία στην παραγωγή, την κοινή προμήθεια και, τελικά, στην επιχειρησιακή αξιοποίηση.

BSS | Building Solid Success