Σχεδόν τα δύο τρίτα των Ελβετών ψηφοφόρων θέλουν να ακυρωθεί η συμφωνία για την αγορά μαχητικών αεροσκαφών F-35, μετά την έκθεση κοινοβουλευτικής επιτροπής τον περασμένο μήνα, σύμφωνα με την οποία οι ισχυρισμοί ότι η σύμβαση προέβλεπε σταθερή τιμή δεν ανταποκρίνονταν στην πραγματικότητα.
Σε δημοψήφισμα πριν από έξι χρόνια, οι Ελβετοί ψήφισαν οριακά υπέρ της δαπάνης 6 δισ. ελβετικών φράγκων (7,2 δισ. δολαρίων) για την αντικατάσταση του γερασμένου στόλου μαχητικών αεροσκαφών της χώρας. Την επόμενη χρονιά, η Lockheed Martin Corp. επιλέχθηκε ως προμηθευτής, με την ελβετική κυβέρνηση να δηλώνει ότι τα αμερικανικά αεροσκάφη ήταν “με διαφορά” τα λιγότερο ακριβά, καθώς και τα καλύτερα από τεχνικής άποψης.
Στην τελευταία δημοσκόπηση που διενεργήθηκε για τον δημοσιογραφικό όμιλο Tamedia/20 Minuten, μόλις το 28% των ψηφοφόρων τάσσεται υπέρ της προώθησης της αγοράς, ενώ το 65% αντιτίθεται.
Η λαϊκή αντίθεση στη συμφωνία με την αμερικανική κυβέρνηση έχει αυξηθεί εν μέσω των εμπορικών εντάσεων με την κυβέρνηση Τραμπ, ενώ κοινοβουλευτική έκθεση κατέληξε στο συμπέρασμα ότι ουδέποτε υπήρξε σταθερή τιμή για τα 36 αεροσκάφη. Ο υπουργός Άμυνας Martin Pfister έχει αφήσει να εννοηθεί ότι η Ελβετία θα πρέπει να αγοράσει λιγότερα αεροσκάφη, προκειμένου το κόστος της προμήθειας να παραμείνει εντός του ορίου που ενέκριναν οι ψηφοφόροι.
Η δημοσκόπηση αποτελεί νέο πλήγμα για το ελβετικό υπουργείο Άμυνας, καθώς η κοινή γνώμη τάσσεται ολοένα και περισσότερο κατά ενός βασικού πυλώνα του στρατηγικού στρατιωτικού εκσυγχρονισμού της ουδέτερης χώρας. Εκτός από τα μαχητικά αεροσκάφη, η Ελβετία σχεδιάζει να επενδύσει σε ένα τάγμα μη επανδρωμένων αεροσκαφών (drones) και σε νέα συστήματα αντιαεροπορικής άμυνας μεγάλης εμβέλειας, καθώς προσαρμόζεται στην επιδείνωση της παγκόσμιας κατάστασης ασφαλείας μετά την πλήρους κλίμακας εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία και την εξασθένηση της δέσμευσης της Ουάσινγκτον απέναντι στην Ευρώπη.
Αν και η Ελβετία έχει ήδη καταβάλει τις πρώτες πληρωμές για τα F-35, μια επιτροπή που διεξάγει εκστρατεία κατά της συμφωνίας έχει ξεκινήσει να συγκεντρώνει υπογραφές για να προκαλέσει δημοψήφισμα σχετικά με πρόταση που αποσκοπεί στη διακοπή των υπόλοιπων πληρωμών. Ωστόσο, μια ενδεχόμενη ψηφοφορία για το ζήτημα πιθανότατα δεν θα πραγματοποιηθεί πριν από το 2028, ενώ τα πρώτα αεροσκάφη αναμένεται να παραδοθούν στην ελβετική αεροπορία ήδη από το επόμενο έτος.
Οι λαϊκές πρωτοβουλίες και τα δημοψηφίσματα αποτελούν βασικό χαρακτηριστικό του συστήματος άμεσης δημοκρατίας της Ελβετίας. Προηγούμενα σχέδια για την αναβάθμιση της ελβετικής πολεμικής αεροπορίας είχαν εγκαταλειφθεί, αφού οι ψηφοφόροι απέρριψαν το 2014 συμφωνία για την αγορά μαχητικών Gripen της Saab AB.
Το εκτιμώμενο κόστος των εργασιών για την προετοιμασία των αεροδρομίων ώστε να μπορούν να υποστηρίξουν τα νέα αεροσκάφη της Lockheed Martin θα ξεπεράσει επίσης το αρχικά προβλεπόμενο ποσό, σύμφωνα με τον ομοσπονδιακό ελεγκτή της Ελβετίας, ο οποίος έκανε σχετική αναφορά νωρίτερα φέτος.
Η Ελβετία, η οποία δεν είναι μέλος του ΝΑΤΟ, σχεδιάζει να αυξήσει τις αμυντικές δαπάνες στο 1% του Ακαθάριστου Εγχώριου Προϊόντος έως το 2030, ποσοστό πολύ χαμηλότερο από τη δέσμευση της Συμμαχίας για 5%.
Μια πρόσθετη πρόταση για προσωρινή αύξηση του φόρου προστιθέμενης αξίας της χώρας, με στόχο την περαιτέρω ενίσχυση των στρατιωτικών δαπανών, εξακολουθεί να αναμένει την έγκριση του κοινοβουλίου, ενώ για τον Νοέμβριο έχει προγραμματιστεί δημοψήφισμα σχετικά με το αν η χώρα θα πρέπει να χαλαρώσει τους αυστηρούς κανόνες ουδετερότητας που διέπουν τις εξαγωγές όπλων.
