Σε πιο διαλλακτικό τόνο αναφορικά με την κρίση στις σχέσεις ΗΠΑ και Ιράν εμφανίστηκε το Σαββατοκύριακο ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ, δηλώνοντας ότι θεωρεί “πολύ απίθανο” το ενδεχόμενο να δώσει εντολή για εκτεταμένες στρατιωτικές επιθέσεις κατά της Ισλαμικής Δημοκρατίας.
Ωστόσο, όπως διευκρίνισε σε συνέντευξή του στο CNN την Κυριακή, η αποφυγή μιας τέτοιας κλιμάκωσης εξαρτάται από το κατά πόσο η Τεχεράνη θα αποδεχθεί μια “πολύ ισχυρή συμφωνία”, υπογραμμίζοντας ότι η ένταση μεταξύ των δύο πλευρών παραμένει υψηλή.
Οι δηλώσεις του Αμερικανού προέδρου έγιναν λίγο πριν από την πραγματοποίηση περιορισμένης κλίμακας αμερικανικών πληγμάτων σε νησί του Ιράν, στα Στενά του Ορμούζ.
Από την πλευρά του, ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, Μάρκο Ρούμπιο, επιχείρησε να περιορίσει τις προσδοκίες για άμεση πρόοδο στις διαπραγματεύσεις, χαρακτηρίζοντας απαράδεκτες τις μέχρι σήμερα απαιτήσεις της Τεχεράνης και κάνοντας λόγο, σε ορισμένες περιπτώσεις, για θέσεις “εξωφρενικές και γελοίες”.
Σύμφωνα με το κρατικό ραδιοτηλεοπτικό δίκτυο του Ιράν IRIB, οι ΗΠΑ εξαπέλυσαν εκ νέου επίθεση κατά τη διάρκεια της νύχτας στο νησί Κεσμ, επικαλούμενες δηλώσεις του αναπληρωτή κυβερνήτη της επαρχίας Χορμοζγκάν. Όπως μετέδωσε το δίκτυο, δεν προκλήθηκαν ζημιές σε κρίσιμες υποδομές, ενώ η κατάσταση βρίσκεται υπό έλεγχο.
Τα νέα πλήγματα ακολούθησαν αντίστοιχες επιθέσεις της προηγούμενης εβδομάδας, τις οποίες η Ουάσιγκτον είχε χαρακτηρίσει αμυντικές επιχειρήσεις, σύμφωνα με το Bloomberg. Παρά τις επαναλαμβανόμενες στρατιωτικές εμπλοκές μετά την εκεχειρία του Απριλίου, οι δύο πλευρές έχουν μέχρι στιγμής αποφύγει μια ευρύτερη πολεμική αναμέτρηση.
Ενδεχόμενη επανέναρξη ενός ολοκληρωτικού πολέμου μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης θα μπορούσε να προκαλέσει νέα άνοδο στις τιμές του πετρελαίου και της ενέργειας, ενώ παράλληλα θα αύξανε τον κίνδυνο ιρανικών επιθέσεων με drones και πυραύλους κατά συμμάχων των ΗΠΑ στη Μέση Ανατολή, επιβαρύνοντας περαιτέρω τις οικονομίες της περιοχής.
Μέσα σε αυτό το κλίμα, η πρόταση της Τεχεράνης για επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ εντός δύο ημερών, υπό την προϋπόθεση ότι οι ΗΠΑ θα ικανοποιήσουν τα αιτήματά της, παραμένει στο τραπέζι, όπως δήλωσε τη Δευτέρα ο εκπρόσωπος του ιρανικού υπουργείου Εξωτερικών, Εσμαΐλ Μπαγαΐ.
“Η αποκατάσταση της ασφάλειας στις ενεργειακές αρτηρίες του πλανήτη προϋποθέτει πραγματική πολιτική βούληση από την άλλη πλευρά, προκειμένου να τερματιστεί το αδιέξοδο που έχει προκαλέσει η επιθετικότητα”, ανέφερε χαρακτηριστικά σε συνέντευξη Τύπου.
Διπλωματικές πρωτοβουλίες και αδιέξοδο στις διαπραγματεύσεις
Το Κατάρ βρίσκεται στην πρώτη γραμμή των διπλωματικών προσπαθειών για την αποτροπή περαιτέρω κλιμάκωσης, με τον Τραμπ να αναμένεται να συναντηθεί το μεσημέρι στον Λευκό Οίκο με τον πρωθυπουργό της χώρας, σεΐχη Μοχάμεντ μπιν Αμπντουλραχμάν Αλ Θάνι.
Σύμφωνα με διπλωματική πηγή με γνώση των διαπραγματεύσεων, οι ΗΠΑ και το Ιράν βρέθηκαν κοντά σε μια σημαντική εξέλιξη στα τέλη της προηγούμενης εβδομάδας, όταν η Τεχεράνη εμφανίστηκε διατεθειμένη να συζητήσει ζητήματα που αφορούν το πυρηνικό της πρόγραμμα.
Ο Τραμπ έχει επανειλημμένα υποστηρίξει ότι βασικό κίνητρο της απόφασής του να προχωρήσει σε πόλεμο ήταν να αποτρέψει την απόκτηση πυρηνικού όπλου από το Ιράν, με την Τεχεράνη να αρνείται ότι επιδιώκει κάτι τέτοιο. Ωστόσο, από την έναρξη της πολεμικής σύγκρουσης παραμένουν περιορισμένες οι πληροφορίες για την πραγματική κατάσταση των πυρηνικών δραστηριοτήτων της χώρας.
Την ανάγκη επίτευξης συμφωνίας μεταξύ των δύο πλευρών, ακόμη και αν αυτή δεν είναι ιδανική, υπογράμμισε ο πρωθυπουργός του Κατάρ. “Δεν πρόκειται ποτέ να υπάρξει μια τέλεια ειρηνευτική συμφωνία, αλλά δεν μπορούμε να περιμένουμε να έρθει η τέλεια στιγμή”, δήλωσε σε ομιλία του την Παρασκευή στο Ηνωμένο Βασίλειο.
Από την πλευρά των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, ανώτερος σύμβουλος του προέδρου της χώρας, σεΐχη Μοχάμεντ μπιν Ζαγέντ, επισήμανε ότι, παρά την ανάγκη συνέχισης της διπλωματικής προσπάθειας, η περιοχή θα πρέπει να προετοιμαστεί για μια παρατεταμένη περίοδο αβεβαιότητας.
“Θα πρέπει να προετοιμαστούμε για μια μακρά περίοδο αβεβαιότητας, κατά την οποία ούτε μια αποφασιστική επίλυση της κρίσης ούτε η εγκαθίδρυση μιας σταθερής περιφερειακής τάξης μπορούν να θεωρούνται δεδομένες”, δήλωσε τη Δευτέρα ο Ανουάρ Γκαργκάς, σε διάσκεψη στο Άμπου Ντάμπι.
Την ίδια στιγμή, αρκετοί traders και αναλυτές της αγοράς πετρελαίου ερμήνευσαν τη βαριά ήττα των Ρεπουμπλικανών στις ενδιάμεσες εκλογές της προηγούμενης εβδομάδας ως ένδειξη ότι ο Τραμπ θα δεχθεί αυξανόμενες πιέσεις στο εσωτερικό των ΗΠΑ για την αναζήτηση διπλωματικής λύσης στη σύγκρουση.
Οι τιμές του Brent υποχώρησαν κάτω από τα 100 δολάρια το βαρέλι, λίγο μετά τις δηλώσεις του αντιπροέδρου των ΗΠΑ, Τζέι Ντι Βανς, ότι ο πόλεμος αποτέλεσε τον βασικό λόγο για την απώλεια και των δύο σωμάτων του Κογκρέσου από τους Ρεπουμπλικανούς, προς όφελος των Δημοκρατικών.
Το Brent κατέγραψε νέα πτώση 1,8% στις αρχές της Δευτέρας, υποχωρώντας κοντά στα 96,50 δολάρια το βαρέλι. Παρά τη διόρθωση, εξακολουθεί να σημειώνει άνοδο περίπου 60% από τις αρχές του έτους.
“Υπάρχουν αρκετές χώρες που συνεχίζουν να εμπλέκονται στις προσπάθειες διαμεσολάβησης, καταθέτοντας διαφορετικές προτάσεις. Ωστόσο, δεν θα έλεγα ότι βρισκόμαστε κοντά σε κάποια συμφωνία”, δήλωσε την Κυριακή ο Ρούμπιο στη Φλόριντα, λίγο πριν αναχωρήσει για το Παρίσι, όπου θα συναντηθεί με τους ομολόγους του από τις χώρες της Ομάδας των Επτά (G7). Ο πόλεμος με το Ιράν αναμένεται να βρεθεί ψηλά στην ατζέντα των συνομιλιών.
Η Τεχεράνη έχει επανειλημμένα υποστηρίξει ότι προϋποθέσεις για την έναρξη ειρηνευτικών διαπραγματεύσεων είναι ο τερματισμός του αμερικανικού ναυτικού αποκλεισμού των ιρανικών λιμανιών στον Περσικό Κόλπο και η άρση των κυρώσεων.
Από την πλευρά της, η Ουάσιγκτον ζητά από το Ιράν να σταματήσει τις επιθέσεις κατά πλοίων που διέρχονται από τα Στενά του Ορμούζ και να προχωρήσει σε παραχωρήσεις σχετικά με το πυρηνικό του πρόγραμμα.
Ο Ρούμπιο ανέφερε ότι ο Τραμπ εξακολουθεί να προτιμά μια διπλωματική διευθέτηση, ωστόσο σημείωσε ότι οι μέχρι τώρα προσπάθειες δεν έχουν αποδώσει, καθώς οι ιρανικές απαιτήσεις δεν είναι απλώς απαράδεκτες, αλλά σε ορισμένες περιπτώσεις “εξωφρενικές, γελοίες και εντελώς μη ρεαλιστικές”. Δεν διευκρίνισε, πάντως, σε ποιες συγκεκριμένες απαιτήσεις της Τεχεράνης αναφερόταν.
Από την πλευρά του, ο υπουργός Εξωτερικών του Ιράν, Αμπάς Αραγτσί, δήλωσε την Κυριακή ότι τις τελευταίες ημέρες, μετά τις αμερικανικές εκλογές, δεν έχει υπάρξει καμία κινητικότητα από την πλευρά των διαμεσολαβητών.
“Αυτό που μένει να φανεί είναι πόσο χρόνο θα χρειαστούν για να αποδεχθούν το αποτέλεσμα και ποια κατεύθυνση θα επιλέξουν”, δήλωσε στο κρατικό πρακτορείο ειδήσεων IRNA.
Νέο μέτωπο επιθέσεων στη Σαουδική Αραβία – Στο στόχαστρο τα γραφεία της Aramco
Την ίδια ώρα, η Σαουδική Αραβία βρίσκεται αντιμέτωπη με σχεδόν καθημερινές επιθέσεις από τους Χούθι, την ένοπλη οργάνωση που υποστηρίζεται από το Ιράν και δραστηριοποιείται στην Υεμένη, σε ένα ουσιαστικά δεύτερο μέτωπο της σύγκρουσης μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης.
Σύμφωνα με τις σαουδαραβικές αρχές, τα κεντρικά γραφεία της πετρελαϊκής εταιρείας Saudi Aramco στο Ριάντ δέχθηκαν επίθεση την Κυριακή, με αποτέλεσμα να υποστούν ζημιές από θραύσματα που έπεσαν στις εγκαταστάσεις.
Δεν αναφέρθηκαν νεκροί ή τραυματίες, ωστόσο πρόκειται πιθανότατα για την πιο σημαντική επίθεση κατά της σαουδαραβικής πρωτεύουσας μετά το πλήγμα των Χούθι στο κεντρικό αεροδρόμιο της πόλης τον προηγούμενο μήνα, το οποίο είχε στοιχίσει τη ζωή σε περισσότερους από δώδεκα ανθρώπους.
Η εξέλιξη αυτή εντείνει τις ανησυχίες για τη διεύρυνση της σύγκρουσης σε ολόκληρη τη Μέση Ανατολή, με τις ενεργειακές υποδομές και τις θαλάσσιες οδούς μεταφοράς πετρελαίου να παραμένουν στο επίκεντρο των γεωπολιτικών κινδύνων.
